Od pedagogiki kolektywu do pedagogiki kolektywizującej. Idee wychowawcze Antona Makarenki w świetle filozofii i pedagogiki wspólnotowości

  • Karolina Starego Uniwersytet Gdański
Słowa kluczowe: Antoni Makarenko, kolektyw, pedagogika wspólnotowości, edukacja wspólnotowa, kolektywizująca pedagogika

Abstrakt

The purpose of this paper is to highlight the continuing relevance of some elements of Anton Makarenko’s pedagogical thought. My other aim is to reinterpret those elements in the light of contemporary theories of commonality and communal education. The category that is reinterpreted in relation to the modern theories of the production of the common and the new forms of being together that thus produced, is Makarenko’s notion of the “collective”. Based upon this, I propose an idea of a collectivizing pedagogy, that is a remedy for the current neoliberal delegitimization of all forms of common identity, and the latter’s effects such as incapability of imagining (and consequently teaching about) the possibility of a communal, solidary action.

Bibliografia

Badiou A. (2010), The Communist Hypothesis. London, New York, Verso.

Baker B. (1968), Anton Makarenko and the Idea of the Collective. „Educational Theory”, 18(3).

Bihr A. (2008), Nowomowa neoliberalna: retoryka kapitalistycznego fetyszyzmu. Warszawa, Instytut Wydawniczy „Książka i Prasa”.

Bowden J. (1962), Soviet Education. Anton Makarenko and the Years of Experiment. Madison, The University of Wisconsin Press.

Brown N., Hardt M., Negri A., Szeman I. (2005), What is the Multitude? Questions for Michael Hardt and Antonio Negri. „Cultural Studies”, 19 (3).

Bybluk M. (1990), Inny Makarenko. Krytyczna analiza działalności, rozwój myśli pedagogicznej i zastosowanie w ZSRR. Toruń, Wydawnictwo UMK.

Chutorański M., Szwabowski O. (2016), O potrzebie pedagogiki radykalnej solidarności – zaproszenie do dyskusji. „Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja”, 1(73).

Czerepaniak-Walczak M. (2005), Desocjalizacja: w poszukiwaniu nowego dyskursu szkoły i edukacji (czy jest możliwa anty – TINA w edukacji?). „Forum Oświatowe”, 1(32).

Esposito R. (2015), Pojęcia polityczne. Wspólnota, immunizacja, biopolityka. Kraków, Universitas.

Eyal, G., Szelenyi, I., Townsley, E. (1998), Making Capitalism without Capitalists. London, New York, Verso.

Gehring T., Bowers F.B., Wright R. (2005), Anton Makarenko: The „John Dewey of the USSR”. „Journal of Correctional Education”, 56(4).

Hardt M., Negri A. (2005), Imperium. Warszawa, Wydawnictwo W.A.B.

Hardt M. Negri A. (2004), Multitude: War and Democracy in the Age of Empire. New York, Penguin Press.

Hardt M., Negri A. (2012), Rzecz-pospolita. Poza własność prywatną i dobro publiczne. Kraków, Korporacja Ha!art.

Holtz R.J. (2002), Makarenko and Dewey: Two Views on Overcoming Life Circumstances through Education. „Journal of Correctional Education”, 53(3).

Juskowiak P. (2015), Przestrzenie wspólnoty. Filozofia wspólnotowości w perspektywie badań nad miastem postindustrialnym. Poznań, Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Społecznych UAM.

Kuroń J. (1995), Wiara i wina. Do i od komunizmu. Wrocław, Wydawnictwo Dolnośląskie.

Lewin A. (1999), Dramatu człowieka i dramatu epoki ciąg dalszy. W: M. Bybluk (red.), Antoni Makarenko. Konfrontacje pedagogiczne z końca wieku. Toruń, Wydawnictwo UMK.

Lewin A. (1967), Jednostka i grupa w systemie wychowania kolektywnego. Warszawa, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych.

Lewin A. (1960), Makarenko. Konfrontacje pedagogiczne. Warszawa, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych.

Lewin A. (1960a), Makarenko w Polsce. W: A. Lewin (red.), Kolektyw i praca w twórczości pedagogicznej Antoniego Makarenki. Materiały z sesji zorganizowanej przez Instytut Polsko-Radziecki i Instytut Pedagogiki w marcu 1960 roku w Warszawie. Warszawa, RSW „Prasa”.

Lewin A. (1986), Tryptyk pedagogiczny. Korczak – Makarenko – Freinet. Warszawa, Nasza Księgarnia.

Lewis T. (2008), Defining the Political Ontology of the Classroom: Toward a Multitudinous Education. „Teaching Education”, 19(4).

Makarenko A. (1956), Problemy wychowania w szkole radzieckiej. W: A. Makarenko, Dzieła, t. 5. Warszawa, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych.

Makarenko A. (1955), Na pięciolecie komuny im. F.E. Dzierżyńskiego. W: A. Makarenko, Dzieła, t. 2. Warszawa, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych.

Makarenko A. (1955a), Poemat pedagogiczny. Dzieła, t. 1. Warszawa, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych.

Marzec W. (2016), Rebelia i Reakcja. Rewolucja 1905 roku i plebejskie doświadczenie polityczne. Kraków, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Universitas.

Masschelein J. (2006), Experience and the Limits of Governmentality. „Educational Philosophy and Theory”, 38(4).

Męczkowska A. (2007), Eduakcja a problem kształtowania relacji społecznych: pomiędzy wyzwaniem podmiotowości a interwencją w związek człowieka i świata. W: J. Rutkowiak, D. Kubinowski, M. Nowak (red.), Edukacja, moralność, a sfera publiczna: materiały z VI Ogólnopolskiego Zjazdu Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego PTP. Lublin, Oficyna Wydawnicza „Verso”.

Moroz K. (1963), Wychowanie społeczne w domu młodzieży. Badania nad przekształcaniem się grupy wychowawczej w kolektyw podstawowy. Warszawa, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych.

Nowikowa L.I. (1982), Pedagogika kolektywu dziecięcego. Zagadnienia teoretyczne. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Raunig G. (2011), Rzecz-pospolita: nowe maszyny tego, co wspólne. „Praktyka Teoretyczna”, 4.

Ruitenberg C. (2010). Conflict, Affect and the Political: On Disagreement as Democratic Capacity. „Factis Pax”, 4(1).

Rutkowiak J., Potulicka E. (2010), Neoliberalne uwikłania edukacji. Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Starego K. (2016), O potrzebie wartości radykalnych w edukacji obywatelskiej. „Rocznik Pedagogiczny”, t. 39.

Starego K. (2016a), Poza dyskurs kompetencji w edukacji krytycznej. „Trzeci termin” oraz Paula Freirego i Jacquesa Rancière’a idea dialogu zapośredniczonego. „Forum Oświatowe”, 1(55).

Szahaj A. (2000), Jednostka czy wspólnota?: spór liberałów z komunitarystami a „sprawa polska”. Warszawa, Fundacja „Aletheia”.

Szkudlarek T. (2009), Posłowie. Dekonstrukcja i szczepionka z Marksa, która jednak doprowadziła do infekcji. W: T. Szkudlarek, Wiedza i wolność w pedagogice amerykańskiego postmodernizmu. Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Opublikowane
2017-09-28
Jak cytować
Starego, K. (2017). Od pedagogiki kolektywu do pedagogiki kolektywizującej. Idee wychowawcze Antona Makarenki w świetle filozofii i pedagogiki wspólnotowości. Problemy Wczesnej Edukacji, 39(4), 40-49. https://doi.org/10.26881/pwe.2017.39.04