Ars Educandi https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/arseducandi <p style="text-align: justify;">Rocznik Ars Educandi (ISSN 2083-0947) jest szeroką platformą krytycznego namysłu nad współczesną edukacją, kulturą i społeczeństwem. Zakres tematyczny publikowanych tekstów obejmuje nauki społeczne – przede wszystkim pedagogikę, socjologię, kulturoznawstwo oraz filozofię, psychologię, nauki o komunikacji i sztuce, politologię czy antropologię.</p> Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego pl-PL Ars Educandi 2083-0947 Słowo wstępne https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/arseducandi/article/view/2104 <p>Słowo wstępne</p> Małgorzata Lewartowska-Zychowicz Copyright (c) 2019 Ars Educandi 2018-12-10 2018-12-10 15 5 6 (Nie)obecność książki obrazkowej w strukturach Uniwersalnej Klasyfikacji Dziesiętnej (UKD) https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/arseducandi/article/view/2034 <p style="text-align: justify;">Książki obrazkowe oraz te, ciekawie zilustrowane, wyeksponowane w bibliotece jako dzieło sztuki, transponowane na różne nośniki (książka, grafika, aplikacja, rozwiązania multimedialne), wskazują czytelnikowi na obecność nowych, unikatowych wartości zbiorów, wzbudzają zainteresowanie w każdym przedziale wiekowym, stają się międzypokoleniowym pomostem, zachęcają do utrwalania nawyku czytania. Ponadto, jeśli zakres usług oferowanych przez bibliotekę obejmuje bezpośredni i przyjazny kontakt z autorami książek - ilustratorami, pisarzami - podczas wernisaży i warsztatów może stać się przełomowym momentem, zarówno dla czytelników, jak i bibliotekarzy, zachęcając ich do zapoznania się z historią epoki i szerokich kontekstów kulturowych.</p> <p style="text-align: justify;">Pojawia się więc pytanie, czy struktury klasyfikacji księgozbiorów (UKD) posiadają odpowiedni aparat badawczy dostosowany do włączenia w pojęcie książki jako niezbywalnej całości jej cech wizualnych, walorów estetycznych i edukacyjnych zawartych w szacie graficznej? Czy wyodrębniają pojęcie książki obrazkowej?</p> Krystyna Rybicka Copyright (c) 2019 Ars Educandi 2018-12-10 2018-12-10 15 9 16 10.26881/ae.2018.15.01 Przyczynek do poszukiwania genezy polskiej książki obrazkowej https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/arseducandi/article/view/2035 <p style="text-align: justify;">Zamierzeniem niniejszego opracowania jest zaprezentowanie materiału źródłowego, dotyczącego polskich&nbsp; książek ilustrowanych, o charakterze obrazkowym. Wybór zaczerpnięty został z polskich wydawnictw.&nbsp; Sięgnięto po książki z przełomu XIX i XX wieku oraz wydane później. Wszystkie wyprzedzają rok 1963, w którym to wydano jedną z najsłynniejszych książek obrazkowych XX wieku zaprojektowaną przez Maurice Sendaka. Wykorzystano technikę analizy dokumentu. Zaprezentowany materiał źródłowy wskazuje na genezę polskiej książki obrazkowej.</p> Anna Boguszewska Copyright (c) 2019 Ars Educandi 2018-12-10 2018-12-10 15 17 30 10.26881/ae.2018.15.02 Nie tak dawno temu we Francji… Rok 1968 i francuska rewolucja w dziedzinie książki obrazkowej https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/arseducandi/article/view/2036 <p style="text-align: justify;">Niniejszy artykuł zawiera omówienie założeń i dokonań nieznanego w Polsce nurtu awangardowej książki obrazkowej powstającej na przełomie lat 60. i 70. we Francji i publikowanej przez niezależne oficyny takie, jak Robert Delpire, Harlin Quist, Éditions des Femmes czy Le Sourire qui mord. Celem przedstawionego zarysu jest nie tylko zapoznanie polskiego czytelnika z tym rodzajem twórczości artystycznej, ale też pokazanie, jak bardzo nieuzasadniona była rozpowszechniona w tym okresie w Polsce opinia o francuskiej literaturze dla dzieci i młodzieży jako o zachowawczej i płytkiej.</p> Natalia Paprocka Copyright (c) 2019 Ars Educandi 2018-12-10 2018-12-10 15 31 44 10.26881/ae.2018.15.03 O Rose Blanche i opowiadaniu o Zagładzie https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/arseducandi/article/view/2037 <p style="text-align: justify;"><em>Rose Blanche</em>jest uważana jest za pierwszą książkę obrazkową dla dzieci, w której podjęta została tematyka Holocaustu. W latach 80. XX wieku powstały dwie anglojęzyczne wersje tej książki. W jej tłumaczeniu na niemiecki pojawiły się nieco inne treści, niż w oryginale. Prześledzenie dyskusji wokół tej książki pozwala dostrzec problemy, jakie stwarza opowiadanie o Holocauście zarówno w tej, jak i w powstałych później książkach o podobnej tematyce.</p> Jerzy Szyłak Copyright (c) 2019 Ars Educandi 2018-12-10 2018-12-10 15 45 54 10.26881/ae.2018.15.04 Czego chce Basia od polskiego społeczeństwa? https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/arseducandi/article/view/2038 <p style="text-align: justify;">W artykule przedstawiono analizę i krytykę reprezentacji przestrzeni życiowych współczesnego dziecka w niezwykle popularnej polskiej serii książek obrazkowych o codziennym życiu małej dziewczynki o imieniu Basia. Artykuł opisuje obraz jej domu rodzinnego jako przestrzeni, która ma znaczenie dla rozwoju młodego człowieka w jego kulturowych, społecznych i politycznych aspektach, i próbuje odpowiedzieć na pytanie, czego ten (bardzo popularny) przekaz chce od swoich czytelników, od polskiego społeczeństwa? Pytanie pojawiające się w tytule jest trawestacją tytułu książki What Do Pictures Want? W.J.T. Mitchella, jednego z najwybitniejszych badaczy i teoretyków kultury wizualnej, który analizował różne relacje między współczesną publicznością a reprezentacjami obecnymi w obrazach, poszukując wiedzy o kondycji współczesnego odbiorcy (Mitchell 2015).</p> <p style="text-align: justify;">Podsumowując, krytyczne podejście do serii książek analizowanych w tekście wynika z wrażliwości na dostrzeżenie fenomenu szerokiego zakresu politycznie jednostronnej siły reprodukcji modeli zawartych w książkach.</p> Małgorzata Cackowska Copyright (c) 2019 Ars Educandi 2018-12-10 2018-12-10 15 55 68 10.26881/ae.2018.15.05 Język i kultura w obrazkach – o problematyce badawczej obrazkowych słowników dla dzieci w kontekście kulturowym https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/arseducandi/article/view/2039 <p style="text-align: justify;">W artykule omówiono wybrane problemy badawcze związane z obrazkowymi słownikami dla dzieci. Szczególny nacisk położono na zagadnienie roli obrazu w przekazywaniu treści o charakterze społecznym i kulturowym. Ilustracje zamieszczane w słowniku zawierają reprezentację znaczeń słów, ale także wiedzę pozajęzykową – prezentują różne fragmenty rzeczywistości i wybrane obszary życia społecznego. Z tego względu mogą być badane jako medium kulturowe.</p> Bożena Hojka Copyright (c) 2019 Ars Educandi 2018-12-10 2018-12-10 15 69 80 10.26881/ae.2018.15.06 Jak książkę obrazkową postrzega historyczka sztuki? Oczywistości i wątpliwości https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/arseducandi/article/view/2040 <p style="text-align: justify;">Zbiór dywagacji na temat pojęcia „książka obrazkowa” przedstawionych z perspektywy badawczej właściwej dla historii sztuki. Rozważania te dotyczą m.in. ścisłości i rodzaju związków między słowem i obrazem w obrębie książek uznawanych za obrazkowe, a według autorki będących po prostu przykładami książek bogato ilustrowanych. W tekście pojawiają się odniesienia do refleksji badaczy zachodnich, m.in. pojęcia „ikonotekstu” wprowadzonego przez Kristin Hallberg (1982), spostrzeżeń Marii Nikolajevej i Carole Scott w ich opracowaniu <em>How Picturebooks Work </em>(2001) oraz poglądów najbliższego autorce Josepha Schwarcza zawartych w książce <em>Ways of the Illustrator </em>(1982)<em>. </em>Znalazło się też tu miejsce dla przykładów oraz krótkich analiz kilku książek polskich i zagranicznych, zarówno pozycji autorskich, jak i tych będących efektem współpracy artysty i pisarza.</p> Anita Wincencjusz-Patyna Copyright (c) 2019 Ars Educandi 2018-12-10 2018-12-10 15 81 88 10.26881/ae.2018.15.07 Obrazki z dziecięcego świata. Dziecko i dzieciństwo na materiałach ikonograficznych w publikacjach adresowanych do dzieci z II połowy XIX i początku XX wieku – wybrane problemy https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/arseducandi/article/view/2043 <p style="text-align: justify;">W polskiej historiografii w ostatnich dziesięcioleciach zaobserwowano rosnące zainteresowanie problematyką dziecka i dzieciństwa w przeszłości. Badacze coraz częściej i chętniej podejmują badania nad dzieckiem i światem dziecka wpisane w tak zwaną społeczną historię edukacji oraz historię życia prywatnego i codziennego.</p> <p style="text-align: justify;">Przedmiotem odkryć jest dziecko i dzieciństwo, jak pokazano na materiałach ikonograficznych. Przedział czasowy obejmuje drugą połowę XIX i początek XX wieku, ponieważ w tym okresie nastąpił znaczny wzrost liczby i rodzajów publikacji ilustrowanych licznymi grafikami, a wraz z upływem czasu zdjęciami. Należą do nich czasopisma kobiece, rodzinne, dziecięce, polityczno-społeczne i literackie, opowieści dla młodszych i starszych dzieci, tablice i materiały ilustracyjne do nauki. Dagerotypy - fotografie stają się powszechne, publikowane są pocztówki. Te z nich, które były adresowane do dzieci, będą wykorzystywane jako podstawa tego tekstu, służąca do przedstawienia świata dziecka. Ze względu na zakres materiału źródłowego zostaną pokazane tylko wybrane zagadnienia i aspekty dzieciństwa na ziemiach polskich w badanym okresie. Przedstawione zostaną poszczególne typy źródeł ikonograficznych, na których badacz może znaleźć tytuł "obrazy ze świata dziecka". Oprócz omówienia ich specyfiki zostaną przedstawione przykłady ilustrujące zwyczajność i niezwykłość codziennego życia dziecka.</p> Monika Nawrot-Borowska Copyright (c) 2019 Ars Educandi 2018-12-10 2018-12-10 15 89 110 10.26881/ae.2018.15.08 Znaczenie intermedialnych środków wyrazu w grach wideo a recepcja ich treści i formy https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/arseducandi/article/view/2041 <p style="text-align: justify;">Niniejszy artykuł ma na celu wskazanie na intermedialny charakter gier wideo, prezentację zjawiska immersji oraz emersyjnych środków wyrazu stosowanych przez twórców gier, a także wpływu tych mechanizmów na kulturotwórczą funkcję tego medium. Przedstawiona została również synteza wypowiedzi graczy na temat zasobów kulturowych przyjmowanych z gier wideo, sporządzona na podstawie trzydziestu wywiadów pogłębionych, przeprowadzonych z graczami w różnym wieku. Szczególne znaczenie dla prezentowanego zagadnienia ma wzajemna relacja poszczególnych elementów składowych gier wideo, przede wszystkim warstwy kulturowej i różnorodnych komunikatów wizualnych.</p> Barbara Zmuda Copyright (c) 2019 Ars Educandi 2018-12-10 2018-12-10 15 111 126 10.26881/ae.2018.15.09 Cyfrowe obrazy miłości: o grach wideo w kontekście miłości i bliskości https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/arseducandi/article/view/2042 <p style="text-align: justify;">Media często ukazują różne formy miłości i bliskości – zarówno tej fizycznej, jak i emocjonalnej. To między innymi one kształtują nasze ich postrzeganie oraz to w jaki sposób o nich mówimy. Gry wideo także uczestniczą w tym dyskursie ukazując nam obrazy tej jednej z bardziej skomplikowanych ludzkich potrzeb, a poprzez swoją interaktywność oraz potencjał immersji pozwalają na swojego rodzaju ekspresję ludzkiej seksualności. Tekst ten jest swojego rodzaju zbiorem przemyśleń po realizacji projektu badawczego pt. „Pedagogika kultury a &gt;&gt;cyfrowa romantyczność&lt;&lt; - badanie koncepcji romansów oraz seksualności w grach wideo w kontekście emocjonalnych potrzeb graczy, ich działań twórczych oraz wrażliwości społecznej” (Nr zadania: 538-7300-B640-17).</p> Piotr Prósinowski Piotr Krzywdziński Copyright (c) 2019 Ars Educandi 2018-12-10 2018-12-10 15 127 139 10.26881/ae.2018.15.10 Recenzja monografii pt. „Społeczeństwo – Kultura-Wychowanie” pod redakcją Jana Papieża https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/arseducandi/article/view/2105 Małgorzata Lewartowska-Zychowicz Astrid Męczkowska-Christiansen Copyright (c) 2019 Ars Educandi 2018-12-10 2018-12-10 15 143 148 10.26881/ae.2018.15.11 Sprawozdanie z Konferencji Naukowej zorganizowanej z okazji Sześćdziesięciolecia Pedagogiki Gdańskiej (1958 – 2018) https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/arseducandi/article/view/2106 Elżbieta Gorloff Copyright (c) 2019 Ars Educandi 2018-12-10 2018-12-10 15 149 153 10.26881/ae.2018.15.12