https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/issue/feed Niepełnosprawność- Dyskursy Pedagogiki Specjalnej 2022-04-15T09:47:47+02:00 Amadeusz Krause niepelnosprawnosc@ug.edu.pl Open Journal Systems <p>Wydając ogólnopolski kwartalnik "Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej" stawiamy sobie za cel aktualizację problemów z zakresu pedagogiki specjalnej. Jest to możliwe między innymi dzięki wykraczaniu poza ramy tej dyscypliny. Prezentujemy zatem rozwiązania praktyczne, badania empiryczne oraz teorię, które pozwalają na niepełnosprawność spojrzeć interdyscyplinarnie.</p> https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/6870 Od Redakcji 2022-04-13T12:12:19+02:00 Joanna Izabela Belzyt joanna.belzyt@ug.edu.pl 2021-12-31T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/6871 Rola autonomii i uczestnictwa społecznego w kształtowaniu poczucia jakości życia osób z długotrwałą niepełnosprawnością nabytą 2022-04-13T12:17:19+02:00 Marlena Duda marlena.duda@mail.umcs.pl <p>W efektywnej rehabilitacji osób z niepełnosprawnością istotną rolę pełni aktywność i uczestnictwo w życiu oraz jego pozytywna ocena. Celem prezentowanych badań jest analiza związku pomiędzy autonomią i uczestnictwem w życiu społecznym oraz rodzinnym osób z długotrwałą niepełnosprawnością nabytą a ich poczuciem jakości życia. Zastosowano następujące narzędzia badawcze: Kwestionariusz WHOQOL-BREF Światowej Organizacji Zdrowia w adaptacji L. Wołowickiej i K. Jaracz oraz Kwestionariusz Wpływu na Uczestnictwo i Autonomię (KWUA) autorstwa M. Cardol w adaptacji S. Byry i M. Dudy. Przebadano 78 osób. Wyniki badań wskazują, że satysfakcjonujące relacje społeczne oraz autonomia, w szczególności autonomia dotycząca aktywności poza domem, mają istotne znaczenie w kształtowaniu poczucia jakości życia badanych z długotrwałą niepełnosprawnością ruchową. Potwierdza to przyjętą hipotezę o pozytywnym związku autonomii i uczestnictwa z odczuwanym poczuciem jakości życia.</p> 2021-12-31T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/6872 Samoocena i style radzenia sobie ze stresem a nasilenie depresji u kobiet z zaburzeniami odżywiania 2022-04-13T12:26:24+02:00 Anna Katarzyna Wiatrowska anna.wiatrowska@mail.umcs.pl <p>Depresja współwystępuje z zaburzeniami odżywiania wpływając na różne aspekty funkcjonowania osoby chorej. Istotną rolę w etiologii i obrazie zaburzeń pełni poczucie własnej wartości oraz radzenia sobie ze stresem. Z tej perspektywy badanie związków między samooceną i stylami radzenia sobie ze stresem a nasileniem depresji u osób z zaburzeniami odżywiania wydaje się interesujące.</p> <p>Cel badań: Celem podjętych badań było poszukiwanie zależności pomiędzy nasileniem objawów depresji a ogólnym poczuciem własnej wartości kobiet z zaburzeniami odżywiania i ocenami dotyczącymi istotnych obszarów ich funkcjonowania oraz radzeniem sobie ze stresem. Metoda badań: Badaniem objęto łącznie 100 kobiet, w tym 50 chorych na anoreksję oraz tyle samo z rozpoznaniem bulimii, według kryteriów diagnostycznych DSM-V (2015). Grupy nie różniły się istotnie pod względem wieku. W pracy zastosowano Wielowymiarowy Kwestionariusz Samooceny (MSEI) O’Briena i Epsteina, Kwestionariusz Radzenia Sobie w Sytuacjach Stresowych (CISS) Endlera i Parkera i Skalę Depresji Hamiltona (HAM-D).</p> <p>Wyniki: Przeprowadzone analizy wykazały istotne powiązania między samooceną i radzeniem sobie ze stresem a depresją u kobiet z zaburzeniami odżywiania. U kobiet z anoreksją depresja jest powiązaną z oceną dyspozycji społeczno-moralnych, zaś u chorych na bulimię z samooceną własnej efektywności i atrakcyjności fizycznej oraz oceną społeczną. Ze spadkiem nasilenia objawów depresji łączy się u kobiet z zaburzeniami odżywiania tendencja do zadaniowego radzenia sobie w sytuacjach stresowych.</p> 2022-04-19T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/6874 Akceptacja choroby i satysfakcja z życia dorosłych osób z chorobami rzadkimi 2022-04-13T13:34:39+02:00 Agnieszka Hamerlińska hamer@umk.pl Agnieszka Kamyk-Wawryszuk a.kamwaw@ukw.edu.pl <p>Istnieje niewiele publikacji na temat dorosłości osób z chorobą rzadką (RD), w szczególności tych odnoszących się do akceptacji choroby i satysfakcji z życia. RD może skutkować zdiagnozowaniem trudności w rozwoju, zaburzeniami mowy i komunikacji lub niepełnosprawności, np. ruchowej, sensorycznej, przy jednoczesnym zachowaniu normy intelektualnej (co nie dotyczy wszystkich chorób rzadkich). Zatem w tej grupie mogą się znaleźć osoby, które pracują zawodowo, posiadają rodziny, pełnią różne role społeczne. Stąd istotne jest czy akceptują swoją chorobę i jaki mają poziom satysfakcji z życia. Celem pracy było określenie stopnia akceptacji choroby oraz jej znaczenia dla osiągania satysfakcji z życia osób z chorobami rzadkimi. Badania zostały osadzone w orientacji ilościowej i były realizowane w 2020 i 2021 roku. W badaniu uczestniczyło 41 osób z chorobami rzadkimi, miały one charakter netograficzny. Badania przeprowadzono z wykorzystaniem narzędzi: autorskiego kwestionariusza ankiety, Skali Akceptacji Choroby (AIS) oraz Skali Satysfakcji z Życia (SWLS). Na podstawie przeprowadzonych badań można wskazać, że zaakceptowanie choroby przez respondentów odgrywa istotną rolę w osiąganiu przez nich satysfakcji z życia. Osoby, które akceptują swoją chorobę, są bardziej zadowolone z warunków swojego życia; czują się bardziej potrzebne; uważają, że w życiu osiągnęły to, co chciały. Akceptacja choroby ma znaczący wpływ na satysfakcję z życia osób z rozpoznanymi chorobami rzadkimi. Wyższy stopień akceptacji choroby podnosi poziom satysfakcji z życia respondentów w sferze zadowolenia, poczucia spełnienia oraz osiągnięć.</p> 2022-04-19T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/6875 Uniwersalność w projektowaniu procesu dydaktycznego studentów z niepełnosprawnością. Koncepcja UDL dla szkolnictwa wyższego 2022-04-14T08:14:06+02:00 Dorota Chimicz dorota.chimicz@mail.umcs.pl <p>Prawo do nauki stanowi nieodzowny element katalogu podstawowych praw człowieka zapisanych we współczesnych ustawach zasadniczych oraz licznych konwencjach czy uregulowaniach prawnych. W zakresie dostępu do edukacji osób z niepełnosprawnością na gruncie obowiązującego stanu prawnego nie ma w zasadzie w Polsce barier formalnych (prawnych), niemniej dostępne dane statystyczne pokazują, że aktualnie osoby legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności stanowią w naszym kraju 1,9% ogółu studentów, co wskazuje na wciąż zbyt mały udział tej grupy w edukacji na poziomie wyższym. Niniejszy artykuł ma na celu wskazanie aktualnej sytuacji osób z niepełnosprawnością podejmujących kształcenie w uczelniach wyższych oraz możliwych rozwiązań związanych z organizacją procesu dydaktycznego, sprzyjających zwiększaniu dostępności kształcenia na tym poziomie dla osób ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi, opartych na Koncepcji projektowania uniwersalnego w uczeniu się (UDL).</p> 2021-12-31T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/6876 Współnauczanie i jego znaczenie dla procesu edukacji. Przegląd badań 2022-04-14T09:59:11+02:00 Grzegorz Szumski gszumski2@uw.edu.pl Joanna Smogorzewska j.smogorzewska@gmail.com Zuzanna Narkun znD245@aps.edu.pl Agata Trębacz-Ritter a.trebacz@amu.edu.pl <p>Niniejszy artykuł jest próbą syntezy wyników badań nad znaczeniem współnauczania dla przebiegu procesu edukacji. W pierwszej części tekstu zdefiniowano pojęcie współnauczania i dokonano klasyfikacji obszarów, w ramach których analizowane jest współnauczanie. Następnie opisano istniejące modele współnauczania, czynniki, od których może zależeć jakość współpracy między nauczycielami, a także korzyści płynące z takiego sposobu współpracy dla pedagogów. Na końcu omówiono znaczenie współnauczania dla uczniów zarówno w aspekcie ich rozwoju poznawczego, jak i społecznego.</p> 2021-12-31T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/6877 Tożsamość zawodowa terapeutów zajęciowych w kontekście sytuowania się na kontinuum od anomii do autonomii – doniesienia z badań 2022-04-14T11:17:11+02:00 Anna Godlewska-Zaorska anna.godlewska-zaorska@uwm.edu.pl <p>Artykuł stanowi doniesienie z badań nad tożsamością zawodową terapeutów zajęciowych w kontekście sytuowania się na kontinuum od anomii do autonomii. Prowadzonym pracom eksploracyjnym, opisowym i wyjaśniającym nad tożsamością zawodową terapeutów zajęciowych bliskie stały się ujęcia sytuujące podmiot na kontinuum przedmiotowość – podmiotowość, oddające logikę przekształceń od przedkonwencjonalnego, przez konwencjonalne, po postkonwencjonalne poziomy rozumienia i działania.</p> 2021-12-31T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/6878 Psychopedagogiczne uwarunkowania twórczej aktywności plastycznej dzieci klas I–III – perspektywa teoretyczna 2022-04-14T11:57:39+02:00 Joanna Żeromska-Charlińska joanna.charlinska@uwm.edu.pl <p>Plastyka stanowi jedną z możliwości porozumiewania się ludzi. Wewnętrzna potrzeba wypowiadania się w tej formie nasila się w okresie wczesnoszkolnym, kiedy język mówiony i pisany nie jest dominującym źródłem komunikacji. Twórczość plastyczna jako naturalna predyspozycja dziecka wynika z potrzeb psychicznych, przejawia się we wszystkich formach aktywności i jest motorem jego rozwoju. Opisanie i wyjaśnienie procesu przebiegu rozwoju plastycznego dzieci w młodszym wieku szkolnym stanowi próbę włączenia się do rozważań na temat rozwijania form aktywności plastycznej dzieci oraz stymulacji determinującej ich twórczy rozwój.</p> 2021-12-31T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/6879 Wspomaganie rozwoju mowy dzieci w wieku przedszkolnym poprzez arteterapię 2022-04-14T12:11:56+02:00 Agnieszka Ochman agnieszka.ochman@up.krakow.pl <p>Dynamiczne zmiany, jakie szczególnie w ostatnim czasie pojawiają się w egzystencji współczesnej cywilizacji, wymagają zarówno od dorosłych, jak i dzieci ciągłego dostosowywania się do zmieniających się warunków funkcjonowania oraz sprostania nowym i nieoczekiwanym wyzwaniom dla zdrowia i życia. W niniejszym artykule zwrócono uwagę na konieczność ciągłych poszukiwań strategii innowacyjnego i polisensorycznego kształcenia, które w sposób najbardziej efektywny będą wspomagały rozwój młodego pokolenia, w szczególności rozwój mowy i związanych z nim kompetencji komunikacyjnych. Doświadczenia praktyki logopedycznej oraz prowadzone badania naukowe wskazują na coraz częstsze występowanie szeroko pojętych trudności w mowie, u dzieci w wieku przedszkolnym. Dlatego też niezwykle istotnego znaczenia nabierają zagadnienia związane z oddziaływaniami prewencyjnymi. Przykładem takich polisensorycznych oddziaływań wspomagających rozwój mowy dzieci w wieku przedszkolnym jest arteterapia. Głównym celem przeprowadzonych badań było określenie obszarów mowy dzieci pięcioletnich, które są wspomagane poprzez zajęcia z zakresu arteterapii. W ramach projektu badawczego przeprowadzono cykl zajęć arteterapeutycznych. Przed ich rozpoczęciem (na początku roku przedszkolnego) i po zakończeniu (pod koniec roku przedszkolnego) wykonano ocenę rozwoju mowy dzieci, dzięki czemu możliwe było określenie obszarów wspomagania mowy, na które wpływa aktywność twórcza.</p> 2021-12-31T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/6880 Muzykoterapia jako forma wczesnej interwencji na oddziale intensywnej terapii noworodka. Studium przypadku 2022-04-14T13:16:12+02:00 Sara Knapik-Szweda sara.knapik-szweda@us.edu.pl <p>Dziecko przedwcześnie urodzone to dziecko, którego stan psychomotoryczny i neurologiczny jest bardzo zróżnicowany, a dalszy jego rozwój zależy od wielu czynników biologicznych i środowiskowych. Ważną rolę odgrywa wczesna interwencja i stymulacja rozwojowa, w którą zaangażowani są rodzice dziecka. Muzykoterapia (MT) to forma wczesnej stymulacji rozwoju wcześniaków na oddziale intensywnej terapii noworodka (OITN). Działania muzykoterapeutyczne mogą wspierać i pomagać w osiąganiu stanu regulacji fizjologicznej i emocjonalnej zarówno dziecka, jak i jego rodziców. Celem niniejszego artykułu jest zaznajomienie czytelnika z możliwościami stosowania aktywnej muzykoterapii na OITN na przykładzie dziecka urodzonego w 27 tygodniu ciąży oraz jej matki (studium przypadku). Opis procesu muzykoterapeutycznego opartego na wybranych modelach muzykoterapeutycznych ilustruje możliwości prowadzenia muzykoterapii na oddziale. Zróżnicowane cele terapeutyczne opierały się na trzech obszarach: potrzeby dziecka, potrzeby matki oraz potrzeby dziecka i matki jako diady. Starano się również wskazać sposoby prowadzenia muzykoterapii w polskich warunkach szpitalnych, w którym jak dotąd nie była prowadzona tego typu interwencja. Opis przypadku pokazuje, że wprowadzenie terapii, która może być formą wczesnej interwencji, skupia się na rodzinie, na rozwijaniu wzajemnej relacji oraz na uczeniu się komunikacji. Ponadto może przyczynić się do poprawy jakości życia matki i dziecka. Istnieje potrzeba prowadzenia dalszych badań sprawdzających efektywność muzykoterapii na oddziale neonatologicznym na gruncie krajowym. Jednakże niniejszy opis przypadku oraz rosnąca liczba międzynarodowych badań wskazują na korzyści terapeutyczne prowadzonej muzykoterapii dzieci przedwcześnie urodzonych i ich rodziców.</p> 2021-12-31T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/6881 Prawda czasów czy prawda ekranu? O modelu niepełnosprawności wzrokowej w filmie fabularnym 2022-04-15T09:09:06+02:00 Anna Bieganowska-Skóra anna.bieganowska-skora@mail.umcs.pl <p>W artykule, odnosząc się do funkcjonujących w dyskursie społecznym pojęć „prawdy czasu” i „prawdy ekranu”, dokonano analizy sposobu konstruowania postaci bohatera z niepełnosprawnością wzrokową oraz modelu niepełnosprawności wzrokowej w dwóch polskich i dwóch zagranicznych filmach fabularnych. Omówiono bohaterów filmów inspirowanych wydarzeniami prawdziwymi („Carte blanche” i „Imagine”) oraz postaci będące wytworem scenarzystów („Zapach kobiety” i „Tańcząc w ciemnościach”). Wybrane do analiz filmy figurują na listach najpopularniejszych filmów, których bohaterami są osoby niewidome.</p> 2021-12-31T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/6882 Gry komputerowe w procesie emancypacji, rehabilitacji i socjalizacji osób z niepełnosprawnościami 2022-04-15T09:47:47+02:00 Tomasz Sahaj sahaj@awf.poznan.pl <p>Celem artykułu jest dopełnienie i rozwinięcie, nieczęstych na gruncie polskiej literatury socjologicznej (szerzej: humanistyczno-społecznej), analiz i refleksji dotyczących relacji zachodzących pomiędzy grami elektronicznymi a niepełnoprawnością, rehabilitacją i socjalizacją. Gry elektroniczne są dziś dopełnieniem masowych mediów, mając realny wpływ na kolektywną świadomość i sposób postrzegania ważkich problemów społecznych. Współczesne gry cyfrowe wykraczają poza dotychczasowe funkcje rozrywkowe, stając się specyficznymi tekstami kultury popularnej, służąc edukacji, e-sportowi i rehabilitacji. W artykule dokonano analizy zawartości/treści wybranych gier fabularnych typu RPG oraz medycznemu zastosowaniu platform typu Microsoft Xbox, Nintendo Wii, Sony PlayStation i systemu VR. Uwagę badawczą skoncentrowano na grach z ostatnich kilku lat, dostrzegając w nich istotne zmiany w sposobie prezentacji chorób i niepełnosprawności oraz nowe funkcje jakie interaktywne gry pełnią dla ludzi z niepełnosprawnościami.</p> 2021-12-31T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2022