Niepełnosprawność- Dyskursy Pedagogiki Specjalnej https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc <p>Wydając ogólnopolski kwartalnik "Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej" stawiamy sobie za cel aktualizację problemów z zakresu pedagogiki specjalnej. Jest to możliwe między innymi dzięki wykraczaniu poza ramy tej dyscypliny. Prezentujemy zatem rozwiązania praktyczne, badania empiryczne oraz teorię, które pozwalają na niepełnosprawność spojrzeć interdyscyplinarnie.</p> pl-PL niepelnosprawnosc@ug.edu.pl (Amadeusz Krause) czasopismaug@ug.edu.pl (Agnieszka Kranich-Lamczyk) Mon, 05 Dec 2022 00:00:00 +0100 OJS 3.3.0.8 http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss 60 Od Redakcji https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7337 Iwona Lindyberg Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7337 Mon, 05 Dec 2022 00:00:00 +0100 Poczucie koherencji i umiejscowienie kontroli a nasilenie depresji u kobiet z zaburzeniami odżywiania https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7340 <p>Wprowadzenie: Dotychczasowe badania potwierdzają związki poczucia koherencji z zaburzeniami psychicznymi. Umiejscowienie poczucia kontroli odgrywa istotną rolę w etiologii i obrazie anoreksji i bulimii psychicznej oraz zaburzeń afektywnych. Interesujące wydaje się zatem poszukiwanie zależności między depresją a poczuciem koherencji i umiejscowieniem kontroli u kobiet z zaburzeniami odżywiania.</p> <p>Cel badań: Badanie miało na celu identyfikację powiązań między poczuciem koherencji i umiejscowieniem kontroli a oceną nasilenia depresji u kobiet z anoreksją i bulimią.</p> <p>Metoda badań: Łącznie przebadano 100 kobiet, w tym 50 chorych na anoreksję oraz 50 z rozpoznaniem bulimii, według klasyfikacji DSM-V (2015). Badane nie różniły się pod względem wieku. W pracy zastosowano Kwestionariusz Orientacji Życiowej (SOC-29) Antonowskiego, Kwestionariusz do Pomiaru Poczucia Kontroli (Delta), Skalę Depresji Hamiltona (HAM-D).</p> <p>Wyniki: W grupie kobiet z zaburzeniami odżywiania depresja negatywnie wiązała się z ogólnym poczuciem koherencji i zrozumiałością. U chorych na anoreksję wystąpiła dodatkowo ujemna korelacja między zaburzeniem afektywnym a poczuciem zaradności, zaś w grupie kobiet z rozpoznaniem bulimii pojawił się ujemny związek jedynie pomiędzy poczuciem zrozumiałości a depresją. W grupie kobiet z zaburzeniami odżywiania, w tym głównie u kobiet z bulimią depresja korelowała z zewnętrznym poczuciem umiejscowieniem kontroli.</p> Anna Wiatrowska Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7340 Mon, 05 Dec 2022 00:00:00 +0100 Pomyślne starzenie się kobiet z uszkodzeniem rdzenia kręgowego https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7341 <p>Artykuł podejmuje kwestię pozytywnego starzenia się kobiet z uszkodzeniem rdzenia kręgowego. Pomyślne starzenie się z uwagi na jego wielowymiarowość jest różnorodnie ujmowane w literaturze przedmiotu. Jest to pojęcie złożone i wymaga odwołania się do wielu procesów psychologicznych, społecznych czy biologicznych, jako wzajemnie się warunkujących. W kontekście osób z niepełnosprawnością ruchu termin ten funkcjonuje od dość niedawna, a obejmuje wykorzystywanie zasobów psychologicznych, opieki zdrowotnej i wsparcia społecznego do życia zgodnego z posiadanymi wartościami w kontekście własnej niepełnosprawności. Dokonując charakterystyki funkcjonowania starzejących się kobiet z uszkodzeniem rdzenia kręgowego zwrócono uwagę na zmiany, trudności i wyzwania jakich doświadczają one w aspekcie posiadanej płci i niepełnosprawności. Zasygnalizowano działania usprawniające funkcjonowanie tych kobiet w kontekście osiągnięcia pomyślnego przebiegu starzenia się. Nieliczne badania dotyczące funkcjonowania starzejących się kobiet z uszkodzeniem rdzenia kręgowego pozwoliły jedynie zasygnalizować pewne aspekty.</p> Agnieszka Gabryś Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7341 Mon, 05 Dec 2022 00:00:00 +0100 Porada telefoniczna jako forma rehabilitacji słuchowej osób po 60. roku życia z niedosłuchem w czasie pandemii Covid-19 w Polsce https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7342 <p>Potencjał rozwoju telemedycyny w Polsce jest duży, na co wpływ ma starzenie się społeczeństwa oraz coraz większa otwartość na nowe technologie. Artykuł zawiera informacje dotyczące wykorzystania porad telefonicznych w rehabilitacji surdologopedycznej osób powyżej 60 roku życia z niedosłuchem i aparatami słuchowymi, w warunkach ograniczonych pandemią COVID-19. Autorzy podają algorytm postępowania terapeutycznego prowadzonego za pomocą porady telefonicznej oraz opisują przykładowy przebieg treningu słuchowego z pacjentem. Usługi telemedyczne to korzystne rozwiązanie dla osób starszych. Stały się one obecnie jednym z narzędzi ograniczających rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19. Pacjenci, którzy zdecydowali się na kontynuację rehabilitacji surdologopedycznej w formie porady telefonicznej oceniają ją jako przydatną i konieczną. Deklarują dalsze uczestnictwo w tej formie terapii.</p> Małgorzata Kupisiewicz, Joanna Rostkowska Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7342 Mon, 05 Dec 2022 00:00:00 +0100 Zadowolenie z życia osób z uszkodzonym narządem słuchu w kontekście pełnienia roli studenta i członka społeczności akademickiej https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7343 <p>Artykuł podejmuje problem poczucia zadowolenia z życia osób z uszkodzonym narządem słuchu w kontekście pełnienia przez nich ról studenta i członka społeczności akademickiej. Wprowadza w problem zadowolenia jako zagadnienia ważnego w dziedzinie psychologii i pedagogiki. Jego najważniejszą częścią jest prezentacja wyników badań autorki, wraz z przedstawieniem założeń metodologii badań, w tym wykorzystanego w badaniach narzędzia własnego – Skali zadowolenia z życia w kontekście studiowania. Tekst charakteryzuje grupę badawczą, którą tworzy 114 studentów z uszkodzonym narządem słuchu w stopniu umiarkowanym, znacznym lub głębokim oraz 295 studentów słyszących, kształcących się w ponad 34 różnych uczelniach na terenie Polski. Prezentuje wyniki analiz badawczych, które ujawniają zarówno ogólny poziom zadowolenia badanych z życia w kontekście studiowania, jak też wskazuje na obszary życia, z których studenci zadowoleni są najbardziej lub najmniej. Przedstawione wyniki pozwalają na wysunięcie wniosku o braku wpływu faktu i stopnia uszkodzenia narządu słuchu na odczuwany poziom zadowolenia. Artykuł kończy wskazanie czynników, które mogą mieć wpływ na kształtowanie się wysokiego poziomu zadowolenia u badanych, co jest istotne dla kwestii wzmacniania zaangażowania studentów w proces studiowania.</p> Dorota Szulc Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7343 Mon, 05 Dec 2022 00:00:00 +0100 Doświadczenia profesjonalnych pedagogów cyrku w pracy z osobami z niepełnosprawnością – doniesienie z badań https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7348 <p>Artykuł prezentuje doniesienia z badań pracy pedagogów cyrku z osobami z niepełnosprawnościami. Zostały przedstawione treści związane z problematyką pedagogiki cyrku, która w ostatnich latach stosunkowo prężnie rozwija się, zaznaczając swoją obecność w wielu różnych subdyscyplinach pedagogicznych, oraz istotą profesjonalizacji zawodu pedagoga cyrku. Treść artykułu koncentruje się na przedstawieniu przedmiotu wykorzystywania metod cyrkowych w pracy z osobami z niepełnosprawnością oraz ukazaniu narracji profesjonalnych pedagogów cyrku z Polski, które zostały pozyskane w ramach własnego projektu badawczego.</p> Alicja Pomian Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7348 Mon, 05 Dec 2022 00:00:00 +0100 Problem doboru osób badanych w pedagogice specjalnej https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7349 <p>Celem prezentowanego artykułu jest zwrócenie uwagi na trudności związane z doborem osób badanych w obszarze pedagogiki specjalnej. Wybór grupy badawczej jest komplikowany przez: brak precyzji w określeniu kryteriów niepełnosprawności, ich dynamikę, brak dostępu do danych osobowych, pozostawanie dużej liczby takich osób poza ewidencją. Przegląd metod doboru osób wskazuje, że powinny mieć one uzasadnienie merytoryczne oraz określony stopień generalizacji wniosków i zastosowania tych wyników w praktyce pedagogicznej. Decyzja o metodzie rekrutacji do badań oraz późniejsze opracowanie wyników i wniosków powinno opierać się na metodologicznych jak i interpretatywnych kompetencjach badacza.</p> Anna Wojnarska Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7349 Mon, 05 Dec 2022 00:00:00 +0100 Terapia logopedyczna pacjentów po przebytej infekcji COVID-19 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7350 <p>Infekcja COVID-19 powodowana przez koronawirus SARS-CoV-2 prowadzi do wielu następstw. W jej wyniku może dojść do uszkodzeń i nieprawidłowości w pracy różnych organów i układów (oddechowego, krążeniowego, pokarmowego czy nerwowego). Pacjenci, którzy przeszli zakażenie patogenem mogą odczuwać utrzymujące się objawy określane mianem „zespołu pocovidowego”. Dla niektórych osób przechorowanie COVID-19 oznacza więc trudności w powrocie do funkcjonowania sprzed infekcji, znaczące pogorszenie jakości życia. Badania nad długofalowymi skutkami choroby trwają, ale z już przeprowadzonych analiz wynika, że część pacjentów wymaga rehabilitacji prowadzonej w interdyscyplinarnych zespołach. W artykule autorka uzasadnia potrzebę włączenia do tych zespołów także logopedów. Odpowiada na pytanie: dlaczego i jakiej pomocy logopedycznej mogą potrzebować pacjenci po infekcji COVID-19? Przedstawia ogólne kierunki rehabilitacji zaburzeń komunikacji językowej, głosu, czynności prymarnych mowy u osób, które przeszły infekcję.</p> Ewa Gacka Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7350 Mon, 05 Dec 2022 00:00:00 +0100 Dystans społeczny wobec osób z zaburzeniami komunikacji na tle spektrum autyzmu i uszkodzeniami słuchu https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7351 <p>Niniejszy artykuł to badawcza praca dotycząca zagrożenia wykluczeniem społecznym osób dotkniętych zaburzeniami komunikacyjnymi na tle deficytów słuchowych oraz spektrum autyzmu. Ma charakter eksploracyjny. Praca utrzymana jest w paradygmacie ilościowym. Posłużono się metodą sondażu diagnostycznego. Wyniki badań pochodziły od 436 respondentów w wieku adolescencji i wczesnej dorosłości. Uwzględniono następujące zmienne: płeć, rola w systemie edukacji, poziom wykształcenia, miejsce zamieszkania, rodzaj reprezentowanej dziedziny nauki. Wyniki badań pokazały, iż biorąc pod uwagę średnie grup dystans społeczny jest niewielki. Dokonując jednak analizy jakościowej okazuje się, iż badani byliby skłoni włączać osoby z uszkodzonym słuchem i ze spektrum autyzmu do kręgu przyjaciół, jednak poziom pełnienia ról partnerskich nie był już możliwy do osiągnięcia. Rodzaj niepełnosprawności brany pod uwagę w badaniach stanowi czynnik różnicujący dystans społeczny, a spośród zmiennych demograficznych respondentów płeć oraz reprezentowania dziedzina nauki poróżnia wyniki prób.</p> Anna Czyż Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7351 Mon, 05 Dec 2022 00:00:00 +0100 Rodzice dziecka z chorobą rzadką jako interesariusze w procesie jego edukacji https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7354 <p>Artykuł dotyczy edukacji dziecka żyjącego z rzadką chorobą oraz roli, jaką w tym procesie odgrywają jego rodzice. Ze względu na podejmowane przez nich zadania i niewystarczające wsparcie systemowe stali się oni rzecznikami swojego dziecka i ważnymi interesariuszami w tym procesie. Autorzy artykułu dokonują przeglądu badań dotyczących edukacji dziecka z chorobą rzadką w zakresie możliwości systemowych i zaangażowania rodziców w dostosowanie procesu edukacji do możliwości i potrzeb dziecka. Opisują także eksperyment pedagogiczny dotyczący chłopca z leukodystrofią metachromatyczną, będący połączeniem edukacji indywidualnej i włączającej. Podsumowaniem rozważań artykułu są możliwe implikacje dla innowacyjnych rozwiązań w szkolnictwie specjalnym.</p> Joanna Doroszuk, Tomasz Grybek Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7354 Mon, 05 Dec 2022 00:00:00 +0100 Percepcja inkluzji społecznej przez osoby z niepełnosprawnością wzroku https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7356 <p>Współcześnie dąży się do zagwarantowania optymalnych warunków życia każdemu człowiekowi zgodnie z zasadą równości szans. Najpełniej widoczne jest to w procesie włączenia społecznego, rozumianego jako zapewnienie maksymalnych możliwości rozwoju, uwzględniającego jednocześnie indywidualny potencjał każdego człowieka. Inkluzja dotyczy szczególnie osób, które ze względu na posiadane cechy lub sytuację mają ograniczone możliwości uczestnictwa w życiu społecznym. Celem artykułu było przedstawienie sposobu spostrzegania włączenia społecznego przez osoby z niepełnosprawnością wzrokową, które stanowią potencjalną grupę zagrożoną marginalizacją. Badania przeprowadzono za pomocą wywiadu pogłębionego wśród osób niepełnosprawnych wzrokowo. Artykuł przedstawia zróżnicowany sposób definiowania inkluzji społecznej przez badane osoby, opisuje obszary życia społecznego najbardziej zagrożone ekskluzją i jej konsekwencje oraz najważniejsze bariery inkluzji. Tekst stanowi analizę osobistych doświadczeń osób szczególnie zainteresowanych włączeniem społecznym, wskazując pozytywne aspekty dokonujących się zmian oraz wytyczając kierunki rozwoju tego procesu.</p> Małgorzata Bilewicz Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7356 Mon, 05 Dec 2022 00:00:00 +0100 Ograniczenia społeczne związane z epidemią COVID-19 a struktura pracy stowarzyszeń pacjentów z chorobą rzadką i ich rodzin https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7361 <p>Pandemia COVID-19 wpłynęła na pracę stowarzyszeń oraz fundacji działających na rzecz osób chorujących na choroby uwarunkowane genetycznie. Celem badania było sprawdzenie, jak zmiany związane z epidemią wpłynęły na ocenę pracy stowarzyszeń przez podopiecznych oraz które ze zmian są dla nich najbardziej znaczące. Dodatkowo sprawdzono, jakie sposoby radzenia sobie ze stresem są najbardziej popularne wśród osób badanych, jaka jest subiektywna ocena choroby własnej oraz jak subiektywnie oceniane jest wsparcie społeczne. W badaniu wzięły udział 62 osoby. Ankietowani zostali poproszeni o wypełnienie anonimowej ankiety online. W badaniu wykorzystano następujące narzędzia badawcze: Mini-COPE celem weryfikacji sposobów radzenia sobie w sytuacjach silnego stresu, SOWC do pomiaru oceny własnej choroby oraz BSSS, pozwalający ocenić rodzaj odczuwanego wsparcia społecznego. Wykazano, że ocena pracy stowarzyszeń w okresie ograniczeń pandemicznych była niższa w porównaniu do okresu przed. W grupie badanej Aktywne Radzenie Sobie ze Stresem było najczęstszym sposobem reagowania. Osoby z chorobami rzadkimi częściej postrzegały swoją chorobę jako korzyść i równocześnie jako przeszkodę w porównaniu do grupy opiekunów. Najczęściej otrzymywanym wsparciem było Wsparcie Emocjonalne. Większość respondentów wskazała, że główną wadą wprowadzenia ograniczeń jest brak spotkań na żywo, przez co trudniejsze może być uzyskiwanie wsparcia. W obliczu obostrzeń ważne jest monitorowanie potrzeb pacjentów i ich bliskich oraz poszukiwanie rozwiązań usprawniających pracę stowarzyszeń dla poprawy ich skuteczności.</p> Michalina Pol, Katarzyna A. Milska-Musa, Beata S. Lipska-Ziętkiewicz Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7361 Mon, 05 Dec 2022 00:00:00 +0100 Współczesne wzorce osobowe w percepcji młodzieży słyszącej i młodzieży niesłyszącej https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7363 <p>Artykuł ma charakter empiryczny. Celem badań było uzyskanie odpowiedzi na pytanie, jak postrzega współczesne wzorce osobowe młodzież słysząca i młodzież niesłysząca? W badaniu wzięła udział młodzież słysząca (60 osób, co stanowi 63,2%) i młodzież niesłysząca (35 osób, co stanowi 36,8%). Badania miały charakter eksploracyjny. Analiza materiału empirycznego pozwoliła na poznanie opinii młodzieży na temat preferowanych rzeczywistych i nierzeczywistych wzorców osobowych. Ponadto zdiagnozowano najważniejsze wartości i umiejętności, które determinują o wyborze postaci będącej dla młodzieży wzorem osobowym, a także antywzorem. W części podsumowującej przedstawiono wnioski dla praktyki pedagogicznej.</p> Katarzyna Plutecka Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7363 Mon, 05 Dec 2022 00:00:00 +0100 Internat jako forma wsparcia dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną, z trudną sytuacją rodzinną https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7364 <p>Poczucie bezpieczeństwa jest jedną z podstawowych potrzeb każdego człowieka. Z kolei dom jako rodzina jest pierwszym i naturalnym środowiskiem dziecka oraz jego pierwszą grupą społeczną. Dom, który powinien być bezpieczną przystanią, środowiskiem, w którym młody człowiek otrzymuje wsparcie najbliższych, nie zawsze spełnia swoje funkcje. Postrzeganie internatu jako drugiego domu każe budować obraz bezpiecznej przystani dla uczniów, których rodziny nie spełniają funkcji określonych dla prawidłowo funkcjonujących rodzin. Zaburzone poczucie bezpieczeństwa, niewłaściwe relacje z bliskimi czy złe warunki materialne uniemożliwiają dziecku prawidłowy rozwój w optymalnych warunkach. Internat jako instytucja zapewnia uczniom to, czego brakuje w ich rodzinnych domach.</p> Karolina Kilar Prawa autorskie (c) 2022 https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/niepelnosprawnosc/article/view/7364 Mon, 05 Dec 2022 00:00:00 +0100