Uniwersyteckie Czasopisma NaukowePolski wyraz 'wydra' a angielski 'otter'
DOI:
https://doi.org/10.26881/bp.2023.4.03Słowa kluczowe:
etymologia, polsko-angielskie wyrazy pokrewne, praindoeuropejski, zoonimyAbstrakt
Celem tego artykułu jest prześledzenie rozwoju oraz związku pomiędzy polskim słowem wydra i jego angielskim odpowiednikiem otter w szerszym kontekście języków indoeuropejskich. Metodologia obejmuje trzy etapy: zebranie wyrazów pokrewnych (celem określenia czasu i miejsca poświadczenia), zidentyfikowanie struktury morfologicznej oraz opisanie zmian dźwiękowych, które zaszły w ramach procesu przekształcania się praindoeuropejskiego *ud-r-eh2 w polskie słowo wydra oraz praindoeuropejskiego *ud-r-o- w angielskie słowo otter. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że praindoeuropejskie określenie wydry musiało mieć odrębne formy: męską i żeńską, a strukturalnie, słowo to było substantywizowanym przymiotnikiem o znaczeniu ‘wodny/wodna’. Śladem po sufiksie przymiotnikowym jest -r-, które odnajdujemy również w takich przymiotnikach jak mokra, stara, dobra, chora, a rdzeniem musiał być pie. *uod-r/n- ‘woda’ w stopniu zaniku.
Downloads
Bibliografia
Abaev, V. I. (1989). Istoriko-ètimologičeskiy slovar’ osetinskogo yazyka. Vol. IV. Leningrad: Izdatel’stvo “Nauka”.
Beekes, Robert (2010). Etymological Dictionary of Greek. Vol. II. Leiden – Boston: Brill.
Boryś, Wiesław (2005). Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Collinge, Neville Edgar (1985). The Laws of Indo-European. Amsterdam – Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
Derksen, Rick (2008). Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon. Leiden – Boston: Brill.
Derksen, Rick (2015). Etymological Dictionary of the Baltic Inherited Lexicon. Leiden – Boston: Brill.
Kroonen, Guus (2013). Etymological Dictionary of Proto-Germanic. Leiden – Boston: Brill.
Linde, Samuel Bogumił (1808). Słownik języka polskiego: G–L. Warszawa: Drukarnia XX. Piiarów.
Linde, Samuel Bogumił (1814). Słownik języka polskiego: U–Z. Warszawa: Drukarnia XX. Piiarów.
Lytkin, Vasilij I., Evgenij S. Guljaev (1970). Kratkij ètimologičeskij slovar’ komi jazyka. Moskva: Izdatel’stvo “Nauka”.
Mallory, James Patrick, Douglas Quentin Adams (eds.) (1997). Encyclopedia of Indo-European Culture. London – Chicago: Fitzroy Dearborn.
Mańczak, Witold (2017). Polski słownik etymologiczny. Kraków: Polska Akademia Umiejętności.
Matasović, Ranko (2014). Slavic Nominal Word-Formation: Proto-IndoEuropean Origins and Historical Development. Heidelberg: Winter.
Meier-Brügger, Michael (2003). Indo-European Linguistics. Berlin – Boston: De Gruyter.
Noske, Roland (2012). “The Grimm-Verner Push Chain and Contrast Preservation Theory”. In: Bert Botma, Roland Noske (eds.). Phonological Explorations: Empirical, Theoretical and Diachronic Issues. Berlin – Boston: De Gruyter, 63–86. Oxford English Dictionary. otter. n.¹. Sense 1. Oxford University Press, September 2023, https://doi.org/10.1093/OED/4406508943 Accessed: 10th November 2023.
Orel, Vladimir (2003). A Handbook of Germanic Etymology. Leiden – Boston: Brill.
Pheifer, Joseph Donovan (1974). Old English Glosses in the Épinal-Erfurt Glossary. Oxford: Clarendon Press.
Pokorny, Julius (1959). Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern – München: Francke Verlag.
Ringe, Don (2006). From Proto-Indo-European to Proto-Germanic. Oxford: Oxford University Press.
Ringe, Don, Ann Taylor (2014). The Development of Old English. Oxford: Oxford University Press.
Rubach, Jerzy (2009). Zasady pisowni literackiego dialektu kurpiowskiego. Ostrołęka: Związek Kurpiów.
Rychło, Mikołaj (2012). “An etymological comparison of English fist and Polish pięść: How they both descended from the PIE root for ‘five’”. Linguistica Silesiana 33: 19–38.
Rychło, Mikołaj (2013). “English herd and Polish trzoda: How the two words developed from one Proto-Indo-European root”. Acta Neophilologica 15/1: 155–166.
Rychło, Mikołaj (2014). “Ślady prawa Grimma w angielszczyźnie w zestawieniu z polskimi wyrazami pokrewnymi: pie. *p > pgerm. *f”. Język Polski 94/3: 200–211.
Rychło, Mikołaj (2016). “Can weep lure? An analysis of a controversial Slavico-Germanic pair of cognates”. Beyond Philology 13: 103–124.
Rychło, Mikołaj (2017). “Kontrowersyjne ślady zmiany pie. *p > pgerm. *f utrwalone w polsko-angielskich wyrazach pokrewnych: Zestawienia sporne i wczesne zapożyczenia”. Język Polski 97/3: 114–128.
Rychło, Mikołaj (2018). “Polish reż and English rye concealed in Polish rżysko: A case study of a pair of cognates and a root archaism”. Linguistica Silesiana 39: 119–133.
Rychło, Mikołaj (2019). Contrasting Cognates in Modern Languages from a Diachronic Perspective. Gdańsk: Gdańsk University Press.
Rychło, Mikołaj (2021). “Slavic and Germanic reflexes of Proto-IndoEuropean root *h2ueh1- ‘wind’: A comparative study”. Lege Artis: Language yesterday, today, tomorrow 6/1: 190–232.
Rychło, Mikołaj, Krzysztof Tomasz Witczak (2021). “Proto-Indo-European *moghtis f. ‘might, power, strength’”. Journal of Indo-European Studies 49/1–2: 171–186.
Shevelov, George Y. (1964). A Prehistory of Slavic: The Historical Phonology of Common Slavic. Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag.
Smoczyński, Wojciech (2018). Lithuanian Etymological Dictionary. Vol. I–V. Berlin: Peter Lang.
Trask, Robert Lawrence (2000). The Dictionary of Historical and Comparative Linguistics. Edinburgh: Edinburgh University Press Ltd.
Turner, Ralph Lilley (1966). A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages. London: Oxford University Press.
de Vaan, Michiel (2008). Etymological Dictionary of Latin and Other Italic Languages. Leiden – Boston: Brill.
Urbańczyk, Stanisław (ed.) (1988–1993). Słownik staropolski. Vol. 10. Kraków: IJP PAN.
