Uniwersyteckie Czasopisma NaukoweKodowanie kolorów: Różnice między językami i ich znaczenie w tłumaczeniu i nauczaniu języków
DOI:
https://doi.org/10.26881/bp.2021.2.01Słowa kluczowe:
słownictwo barw, przekład, nauczanie językaAbstrakt
Pojęcie koloru występuje w każdym języku świata, ale badania kontrastywne wykazują, że nazwy poszczególnych kolorów, funkcjonujące w jednym z porównywanych języków, nie mają jednoznacznych odpowiedników drugim. Problemom językowego wyrażania wartości barwnych w różnych językach, historii nazw kolorów, kształtowaniu się pola semantycznego nazw barw oraz semantyce poszczególnych wyrazów ze znaczeniem koloru poświęcono wiele prac językoznawczych. Niniejszy artykuł koncentruje się na analizie konsekwencji różnej organizacji pola semantycznego kolorów dla przekładu z jednego języka na drugi, a także dla nauczania języków obcych. Konsekwencje te unaocznione zostaną głównie na przykładach z języków polskiego i niemieckiego, uwzględnione zostaną jednak także inne języki indoeuropejskie.
Downloads
Bibliografia
Badyda, Ewa (2008). Świat barw – świat znaczeń w języku poezji Zbigniewa Herberta. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Bawej, Iwona (2018). Kolorowy świat w odbiorze Polaków i Niemców w szerszym kontekście językowo-kulturowym. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego. Berlin.
Brent, Paul Kay (1969). Basic Color Terms: Their Universality and Evolution. Berkeley: University of California Press.
Bjelajeva, Inna (2005). Niepodstawowe nazwy barw w języku polskim, czeskim, rosyjskim i ukraińskim. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.
Boryś, Wiesław (2005). Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Catford, John Cunnison (1965). A Linguistic Theory of Translation. Oxford: Oxford University Press.
Cortelazzo, Manlio, Paolo Zolli (2011). Dizionario etimologico della lingua italiana. Bologna: Zanichelli.
Diadori, Pierangela (2012). Verso la consapevolezza traduttiva. Perugia: Guerra Edizioni.
Duden (2001). Das Herkunftswörterbuch: Etymologie der deutschen Sprache. Mannheim: Dudenverlag.
Florczak, Jacek (2010). Językoznawcze aspekty modelu kształtowania kompetencji języka obcego. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Gage, John (1993). Kolor i kultura: Teoria i znaczenie koloru od antyku do abstrakcji. Trans. Joanna Holzmann. Kraków: Universitas.
Gieroń-Czepczor, Ewa (2011). A Corpus-Based Cognitive-Semantic Analysis of the Primary Basic Colour Terms in English and Polish. Racibórz: Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Raciborzu.
Ivić, Milka (2014). “Kolor niebieski jako problem językoznawczy”. Trans. Ewelina Chacia, Dušan-Vladislav Paždjerski. In: Ewa Komorowska, Danuta Stanulewicz (eds.). Barwa w języku, literaturze i kulturze V. Szczecin: Volumina.pl Daniel Krzanowski, 11–32.
Jankowski, Michał (1990). Elementy grafiki komputerowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowo-Techniczne.
Kay, Paul, McDaniel, Chad K. (1978). “The linguistic significance of the meanings of basic color terms”. Language 54: 610-646.
Komorowska, Ewa (2010a). Barwa w języku polskim i rosyjskim: Rozważania semantyczne. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
Komorowska, Ewa (2010b). “Barwa żółta/złota w zwierciadle języka polskiego: Aspekt lingwistyczny”. In: Zofia Mocarska-Tycowa, Joanna Bielska-Krawczyk (eds.). Kolor w kulturze. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 37–44.
Komorowska, Ewa, Danuta Stanulewicz (2018). Polskie i rosyjskie słownictwo barw: Asocjacje i znaczenia. Szczecin: Volumina.pl.
Daniel Krzanowski. Nida, Eugene, Taber, Charles (1969). The Theory and Practice of Translation. Leiden: Brill.
Nida, Eugene (1981). “Zasady przekładu na przykładzie tłumaczenia Biblii”. Pamiętnik Literacki LXXII/1: 323–342.
Płomińska, Małgorzata (2003). Deutsche und polnische Farbbezeichnungen aus kontrastiver Sicht. Frankfurt am Main: Peter Lang.
Rzepińska, Maria (1989). Studia z teorii i historii koloru. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Skuza, Sylwia. (2015): “Etnolingwistyczna analiza leksemów koloru niebieskiego w językach polskim i włoskim w ujęciu diachronicznym i synchronicznym”. Prace Językoznawcze UWM XVII/2: 91– 111.
Stanulewicz, Danuta (2006). “Zróżnicowanie regionalne prototypowych odniesień sześciu podstawowych nazw barw w języku polskim (biały, czarny, czerwony, zielony, żółty, niebieski) – na tle porównawczym wybranych języków słowiańskich i germańskich”. Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego 62: 199–211.
Stanulewicz, Danuta (2019). “O roli określeń barw w budowaniu marki – na przykładzie serii kosmetyków Couleurs Nature firmy Yves Rocher”. In: Żanna Sładkiewicz, Aleksandra Klimkiewicz, Marta Noińska (eds.). Perswazja językowa w różnych dyskursach 3. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Stanulewicz, Danuta, Danilewicz, Tadeusz (2016). “Słownictwo barw – różnice międzyjęzykowe i międzykulturowe z punktu widzenia glottodydaktyki”. In: Ewa Komorowska, Danuta Stanulewicz (eds.). Barwa w języku, literaturze i kulturze VII. Szczecin: Volumina.pl Daniel Krzanowski, 159–175.
Teodorowicz-Hellman, Ewa (1998). “Teoria prototypów a nazwy barw w języku polskim i szwedzkim: Obrazy konceptualne nazw barw a ich eksplikacje językowe”. Polonica 19: 75–91.
Teodorowicz-Hellman, Ewa (2001). Pan Tadeusz w szwedzkich przekładach. Izabelin: Świat Literacki.
Tokarski Ryszard (2004). Semantyka barw we współczesnej polszczyźnie. Second Edition. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Van Leeuwen, Theo (2011). The Language of Colour: An Introduction. London: Routledge.
Waszakowa, Krystyna (2000a). “Podstawowe nazwy barw i ich prototypowe odniesienia: Metodologia opisu porównawczego”. In: Renata Grzegorczykowa, Krystyna Waszakowa (eds.). Studia z semantyki porównawczej: Nazwy barw, nazwy wymiarów, predykaty mentalne. Część I. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 17–28.
Waszakowa, Krystyna (2000b). “Polskie podstawowe nazwy barw w roli ‘interpretatorów’ świata na przykładzie nazwy barwy zielonej”. Prace Filologiczne 45: 620–632.
Wierzbicka, Anna (1999). “Znaczenie nazw kolorów i uniwersalia widzenia”. In: Anna Wierzbicka. Język – umysł – kultura. Ed. by Jerzy Bartmiński. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 405– 449.
Wittgenstein, Ludwig (1998 [1977]). Uwagi o kolorach. Trans. Robert Reszke. Warszawa: Wydawnictwo Spacja.
Zausznica, Adam (1959). Nauka o barwie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
