Uniwersyteckie Czasopisma NaukoweTłumaczenie pedagogiczne – próba analizy ewolucji rozumienia pojęcia
DOI:
https://doi.org/10.26881/bp.2025.1.02Słowa kluczowe:
tłumaczenie pedagogiczne, tłumaczenie lingwistyczne, translingwalizm, zintegrowane podejście plurilingwalne (ang. IPA), tłumaczenia dla innych kontekstów uczenia się (ang. TOLC)Abstrakt
Od drugiej połowy XX wieku tłumaczenia pedagogiczne stanowią ważny nurt refleksji w dydaktyce języków obcych. Rozumienie ich roli jest przedmiotem intensywnej debaty, a także niejednokrotnie źródłem sprzecznych opinii. Autorzy niniejszej publikacji stawiają sobie za cel ukazanie głównych etapów ewolucji rozumienia pojęcia tłumaczeń pedagogicznych, począwszy od jego pierwszych definicji aż do chwili obecnej. Zgodnie z określonym celem analiza koncentruje się wokół czterech osi tematycznych: potrzeby doprecyzowania pojęcia tłumaczeń pedagogicznych, kontrowersji w postrzeganiu pojęcia w okresie poprzedzającym publikację Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego (ESOKJ), przedstawienia roli tłumaczeń pedagogicznych w ramach ESOKJ (tłumaczenie jako forma mediacji językowej) i charakterystyki ich funkcjonowania w ramach paradygmatu wielojęzycznego. To ostatnie zagadnienie zostało przedstawione głównie na przykładzie tłumaczenia rozumianego jako TOLC (Translation for Other Learning Contexts) zgodnie z terminologią zaproponowaną przez Gonzáles-Davies (2012, 2014, 2017, 2020, 2021 i inne).
Downloads
Bibliografia
Anderson, Jason (2017). “Reimagining English language learners from translingual perspective”. ELT Journal 72/1: 26–37.
Atkinson, David (1987). “The mother tongue in the clasroom: A neglected source?”. ELT Journal 41/4: 241–247.
Ballard, Michel (1998). “Les «mauvaises lectures»: étude du processus de compréhension”. In: Jean Deslisle, Hannelore Lee-Jahnke (eds.). Enseignement de la traduction et traduction dans l’enseignement. Ottawa: Les Presses de l’Université d’Ottawa, 27–47.
Balboni, Paolo (2017). “Translation in language learning: A ‘what for’ approach”. Entre Linguas 2/3: 276–299. Also available at . Accessed 23. 09.2024.
Besse, Henri (1998). “Trois genres de traduction”. In: Germaine Forges, Alain Braun (eds.). Didactique des langues, traductologie et communication. Bruxelles: de Bœck, 102–107.
Butzkamm Wolfgang, John Caldwell (2009). The Bilingual Reform. Tübingen: Gunter Narr Verlag.
Carreres, Ángel (2006). “Strange bedfellows: Translation and language teaching. The teaching of translation into L2 in modern languages degrees, uses and limitations” Available at . Accessed 23.09.2024.
Carreres, Ángel (2014). “Translation as a mean and as an end: Reassessing the divide”. Interpreter and Translation Trainer 8/1: 123– 135.
Carreres, Ángel, Micaela Nuñoz-Calvo, María Norriega-Sánchez, (2017). “Translation in Spanish language teaching fifth skill”. Journal of Spanish Language Teaching 4/2: 99–109. Also available at . Accessed 23.09.2024.
Carreres Ángel, María Norriega-Sánchez, (2011). “Translation in language teaching: insights from professional translator training”. The Language Learning Journal 39/3: 281–297. Also available at . Accessed 23.09.2024.
Cook, Guy (2010). Translation in Language Teaching. Oxford: Oxford University Press.
Corcoll, Cristina, Maria González-Davies, (2015). “Switching codes in additional language classroom”. ELT Journal 70/1: 67–77.
Council of Europe (2020). Common European Framework of Reference for Languages, Companion Volume. Available at . Accessed 23.09.2024.
Council Of Europe (2001). Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching Assessment. Available at . Accessed 23.09.2024.
De Arriba García, Clara (1996). “Introducción a la traducción pedagógica”. Available at . Accessed 23.09.2024.
Déjean Le Féal, Karla (1993). “Pédagogie raisonnée de la traduction”. Meta 38/2 : 155–195.
Déjean Le Féal, Karla (1987). “Traduction pédagogique et traduction professionnelle”. Le Français dans Le Monde, numéro spécial: retour à la traduction, 107–110.
Duff, Alan (1990). Translation. Oxford: Oxford University Press.
Durieux, Christine (2005). “L’enseignement de la traduction: enjeux et les démarches”. Meta 50/1: 36–47. Also available at . Accessed 23.09.2024.
Floros, Georgios (2021). “Prospects of translation in translanguaging classrooms”. In: Meng Ji, Sara Laviosa (eds.). The Oxford Handbook of Translation and Social Practices. Oxford: Oxford University Press, 281–299.
García Benito, Ana Belén (2019). “Vuelta a escena de la traducción en la enseñanza de lenguas extranjeras: experiencias en PLE”. Hermȇneus Revista de Traducción e Interpretación 21: 197–234. Also available at . Accessed 23.09.2024.
Gębal, Przemysław (2016). “Interkomprehencja, strategie mediacyjne i nauczanie języków obcych”. In: Ewa Lipińska, Anna Seretny (eds.). Tłumaczenie dydaktyczne w nowoczesnym kształceniu językowym. Kraków: Księgarnia Akademicka, 77–93.
González-Davies, Maria (2020). “Developing mediation competence through translation”. In: Sara Laviosa, Maria González-Davies (eds.). The Routledge Handbook of Translation and Education. London–New York: Routledge, 434–450.
González-Davies, Maria (2004). Multiple Voices in the Translation Classroom: Activities, Tasks and Projects. Amsterdam: John Benjamins.
Gonzáles-Davies, Maria (2012). “The role of translation in others learning contexts: Towards acting interculturally”. In: Séverine Hubscher-Davidson, Michał Borodo (eds.). Global Trends in Translation and Interpreter Training: Mediation and Culture. London: Continuum, 161–179.
Gonzáles-Davies, Maria (2017). “The use of translation in an Integrated Plurilingual Approach to language learning: teacher strategies and best practices”. Journal of Spanish Language Teaching 4/2: 124–135.
Gonzáles-Davies, Maria (2014). “Towards a plurilingual development paradigm. From spontaneous to informed use of translation in additional language teaching”. In: Sara Laviosa (ed.). Translation in the Language Classroom Theory Research and Practice. The interpreter and Translation Trainer (special issue) 8/1: 8–31.
Gonzáles-Davies, Maria (2021). “Using translation to develop plurilingual competence in high-complexity schools”. In: Meng Ji, Sara Laviosa (eds.) The Oxford Handbook of Translation and Social Practices. Oxford: Oxford University Press, 301–323.
Grellet, Françoise (1991). Apprendre à traduire. Typologie d’exercices de traduction. Nancy: Presses Universitaires de Nancy.
Grucza, Sambor (2014). „Grundzüge der anthropozentirischen Translatorik”. In: Aleksandra Łyp-Bielecka (ed.). Mehr als Worte: Sprachwissenschaftliche Studien Professor Dr. habil. Czesława Schatte und Professor Dr. habil. Christoph Schatte gewidmet. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 127–137.
Halliday, Michael (1992). “Language Theory and Translation Practice”. Rivista internazionale di tecnica della traduzione no 0. Udine: Companotto Editor: 15–26. Also available at . Accessed 23.09.2024.
Hatim, Basil, Ian Mason (eds.) (1990). Discourse and The Translator. London – New York: Routledge.
Hurtado Albir, Amparo (2021). Tradución y Traductología. Introducción a la traductología. Madrid: Cátedra.
Janowska, Iwona (2017). “Mediacja i działania mediacyjne w dydaktyce języków obcych”. Języki Obce w Szkole 3: 80–86.
Janowska, Iwona (2016). “Od metody gramatyczno-tłumaczeniowej do mediacji językowej”. In: Ewa Lipińska Ewa, Anna Seretny (eds.). Tłumaczenia dydaktyczne w nowoczesnym kształceniu językowym. Kraków: Księgarnia Akademicka, 37–54.
Kayi-Aydar, Hayrie (2013). “Scaffolding language learner in an academic ESL clasroom”. ELT Journal 67/3: 324–335. Also available at: . Accessed 23.09.2024.
Keith Hugh, Ian Mason (eds.) (1987). Translation in the modern Languages Degree. London: Centre for Information on Language Teaching and Research.
Königs, Frank G. (2000). “Ubersetzen im Deutschunterricht? Ya, aber ander”. Fremdesprache Deutsch 28: 6–13.
Koletnik Korošec, Melita (2013). “Translation in foreign language teaching”. In: Nike K. Pokorn, Kaisa Koskinen (eds.). New Horizons in Translation Research and Education 1. Joensuu. University of Eastern Finland: 6–174. Also available at . Accessed 23.09.2024.
Kubicka Emilia, Ewa Bagłajewska-Miglus (2022). “Obraz tłumaczenia pedagogicznego w polskiej literaturze glottodydaktycznej XXI wieku”. Języki Obce w Szkole 4: 105–114.
Ladmiral, Jean-René (1972). “La traduction dans l’institution pédagogique”. Languages 28: 8–39.
Lavault, Elisabeth (1991). “Traduire en classe: pourquoi et pour qui?”. In: Ann Malamah-Thomas, Hans Blaasch, Paul Chaix (eds.). The role of Translation in Foreign Language Teaching, Paris: Didier Érudition, 49–58.
Lavault, Elisabeth (1985). Fonction de la traduction en didactique des langues. Apprendre une langue en apprenant à traduire. Paris: Didier Érudition.
Lavault, Elisabeth (1987). “Traduction pédagogique ou pédagogie de la traduction?”. Le Français dans le Monde, numéro spécial: Retour à la traduction: 117–125.
Laviosa, Sara (2014). Translation and Language Education. London– New York: Routledge.
Leonardi, Vanessa (2011). “Pedagogical translation as a naturally occuring cognitive and linguistic activity in foreign language learning”. Annali Online di Lettrere – Ferrara 1–2: 17–28. Also available at . Accessed 05.01.2025.
Leonardi, Vanessa (2010). The Role of Pedagogical Translation in Second Language Acquisition: From Theory to Practice. Bern – Berlin – Bruxelles – Frankfurt am Main – New York – Oxford – Vienna: Peter Lang.
Malmkjær, Kirsten (ed.) (1998). Translation and Language Teaching. Manchester: St Jerome Publishing.
Nord, Christine (1991). Text Analisis in Translation: Theory, Methodology and Didactic Application of Model for Translation-Oriented Text Analysis. Amsterdam: Rodopi.
Pintado Gutiérrez, Lucía (2012). “Fundamentos de la traducción pedagógica: traducción pedagógica y comunicación”. Sendebar 23: 321–353.
Pintado Gutiérrez, Lucía (2018). “Translation in language teaching, pedagogical translation, and code-Switching: Restructuring the boundaries”. The Language Learning Journal 49/2: 1–21. Also available at . Accessed 23. 09.2024.
Puren, Christian (1995). “Pour un nouveau statut de la traduction en didactique des langues”. Langues Modernes 3: 7–22.
Sánchez-Iglesias Jorge (2009). La traducción en la enseñanza de lenguas extranjeras: una aproximación polémica. Available at . Accessed 23.09. 2024.
Seleskovitch, Danica, Lederer, Marianne (2001), Interpréter pour traduire. Paris: Didier Érudition.
Titford, Christofer, Adolf Ernst Hieke (eds.) (1985). Translation in Foreign Language Teaching and Testing. Tübingen: Narr.
Van de Pol, Janneke, Ed Elbers (2013). “Scaffolding students learning: A microanalysis of teacher-student interaction”. Learning, Culture and Social Interaction 2/1: 32–41. Also available at . Accessed 23.09.2024.
Vygotsky, Lev (1978). Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge: Harvard University Press.
Vermes, Albert (2010). “Translation in foreign language teaching: A brief overview of pros and cons”. Eger Journal of English Studies X: 83–93.
Widdowson, Hans Georg (1979). Teaching Language as Communication. Oxford: Oxford University Press.
Wilson, Jaclyn (2020). Working within The Plurilingual Paradigm. Use of translation to Enrich Additional Language Learning and Plurilingual Competence in Secondary Education in Catalonia. Available at . Accessed 23. 09.2024.
Wilson, Jaclyn, Maria Gonzáles-Davies (2016). “Tackling the plurilingual student/monolingual clasroom phenomenon”. Tesol Quarterly 51/1: 207–219. Also available at . Accessed 23. 09.2024.
Zabalbeascoa Terrán, Patrick (1990). “Applicaciones de la traducción a la enseñanza de lenguas extranjeras”. Sintagma 2: 75–86.
Zanettin, Federico (2014). “Corpus-based translation activities for language learners”. The Interpreter and Translation Trainer 3/2: 209– 224.
Żmudzki, Jerzy (2013). “Holizm funkcjonalny w perspektywie translatoryki antropocentrycznej”. Lingwistyka Stosowana 8: 177–187.
