O godności słów kilka: Introspektywne studium osoby z niepełnosprawnością

Abstrakt

W artykule przedstawiam zagadnienia obecności, egzystencjalnej nieobecności oraz poczucia godności osoby niepełnosprawnej. Przedstawiam te zagadnienia po raz pierwszy i staram się pokazać niepełnosprawność "od wewnątrz", perspektywę, która nie jest mi obca, ponieważ sama jestem niepełnosprawna.
Kwestie obecności, nieobecności i godności ludzkiej zawsze mnie fascynowały. Stąd w tym tekście są one "filtrowane" przez moje dramatyczne, a czasem wręcz traumatyczne osobiste przeżycia. Przekazując te doświadczenia, nigdy nie zapominam, jaka powinna być ludzka egzystencja – o tym, że powinna istnieć godność, obecność i istnienie. Czy moje ludzkie doświadczenie jest tym naznaczone? W pewnym momencie tekstu wysuwam "moralne oskarżenie" w związku z tą kwestią. Ponadto nigdy nie zapomniałam (i nigdy nie zapomnę) osoby, która pomogła mi "odrodzić się" dla siebie, ludzi i świata. "Znacząca osoba i jej osiągnięcie w stosunku do autorki" to mój skromny wyraz wdzięczności dla kogoś, dzięki komu ŻYJĘ. Jednak centralnymi punktami odniesienia w tym tekście są kwestie ludzkiej godności i obecności. Tworzą one jego oś i są jego przewodnimi kategoriami analizy. Na zakończenie stwierdzam, że są to ważne, a nawet istotne kwestie, aby zrozumieć fenomen tego, co to znaczy być człowiekiem. I być wyjątkowym w tym człowieczeństwie.
Główne pytanie badawcze, które stawiam, jest następujące: Czy społeczeństwo widzi, że osoby niepełnosprawne mają godność? Co więcej, teza, którą proponuję i która, jak sądzę, wynika z tego pytania, brzmi: społeczeństwo w niewielkim stopniu uznaje godność osób niepełnosprawnych. Bardziej szczegółowe pytania badawcze zostaną przytoczone poniżej w tekście, który pod względem metodologicznym został napisany w ujęciu autoetnograficznym (Wolcott 2004, Kacperczyk 2014, Urbańska 2012). Przy wyborze tej wysoce jakościowej metodologii przyświecało mi założenie, że autoetnografia pozwala na subiektywne przedstawienie konkretnych fragmentów tych wydarzeń wpisanych w opisywaną tu kategorię godności ludzkiej. Będzie to autoetnografia analityczna, po Canagarajah (2012), ponieważ poprzez pisanie analizuję stany emocjonalne, mentalne i sytuacyjne, z którymi musiałam się zmierzyć w przeszłości. Niektóre doświadczenia, które wygenerowały te stany, rezonują ze mną do chwili obecnej. Wreszcie, co nie mniej ważne, mam nadzieję, że otwarcie opisane przeze mnie stany umysłu przyczynią się do poprawy tego szczególnego obszaru ludzkiej egzystencji w jego niezwykle ważnym wymiarze społecznym i kulturowym.