Uniwersyteckie Czasopisma NaukoweNacechowane dialektycznie nazwy własne w przekładzie audiowizualnym. Analiza angielskich podpisów do filmu "The Peasants"
DOI:
https://doi.org/10.26881/bp.2019.4.08Słowa kluczowe:
nazwy własne, dialekt, przekład audiowizualny, The Peasants, Władysław Stanisław ReymontAbstrakt
Celem niniejszego artykułu jest analiza technik tłumaczeniowych wykorzystywanych w filmowym tłumaczeniu nacechowanych dialektycznie nazw własnych. Nie ulega wątpliwości, że przekład dialektów stanowi jedno z największych wyzwań w przekładzie międzyjęzykowym. Niestety, techniki wykorzystywane przy tego typu tłumaczeniu często kolidują z zasadami przekładu audiowizualnego, które mówią o redukcji tekstu wyjściowego do niezbędnego minimum. Za materiał badawczy posłużyły angielskie podpisy do filmu The Peasants (Chłopi, reż. Jan Rybkowski, Telewizja Polska S.A. 1973; przekład na język angielski autorstwa Agaty Deki, PolArt Video 2006). W artykule przedstawione zostaną główne założenia teoretyczne oraz techniki tłumaczeniowe, które mogą zostać wykorzystane w przekładzie dialektów, nazw własnych i w przekładzie audiowizualnym. Część analityczna stanowi próbę weryfikacji hipotezy mówiącej o tym, że te metody przekładu, które wymagają zastosowania bardziej złożonych procedur niż, na przykład, opuszczenie (takie jak np. zastąpienie dialektu języka wyjściowego dialektem języka docelowego) nie znajdują zastosowania w przypadku przekładu audiowizualnego. W podsumowaniu przedstawiono główne tendencje tłumaczeniowe oraz weryfikację wyżej wymienionej hipotezy.
Downloads
Bibliografia
Baker, Mona (1992). In Other Words. London: Routledge.
Berezowski, Leszek (1997). Dialect in Translation. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Catford, John C. (1965). A Linguistic Theory of Translation. Oxford: Oxford University Press.
Chambers, Jack K., Peter Trudgill (2004) [1998]. Dialectology. Cambridge: Cambridge University Press.
Davies, Eirlys E. (2003). “A Goblin or a Dirty Nose?” In: The Translator: Studies in Intercultural Communication 9/1: 65-100.
Dejna, Karol (1974). Dialekty polskie. Wrocław: Ossolineum.
Díaz-Cintas, Jorge, Gunilla Anderman (eds.) (2009). Audiovisual Translation: Language Transfer on Screen. New York: Palgrave Macmillan.
Dudek, Anna (2015). The Untranslatability of Dialects into the Language Used in Films: An Analysis of Translation Techniques Used in the English Subtitles to The Peasants [Nieprzekładalność dialektów na język filmowy: analiza technik tłumaczeniowych zastosowanych w angielskich podpisach do filmu The Peasants]. Unpublished MA thesis. Wrocław: University of Wrocław.
Dudek, Anna (2013). Domestication and Foreignisation in the Polish Translations of the Movies Meet the Parents, Meet the Fockers and Little Fockers [Adaptacja i egzotyzacja w polskich przekładach filmów Meet the Parents, Meet the Fockers i Little Fockers]. Unpublished BA thesis. Legnica: The Witelon University of Applied Sciences in Legnica.
Fernandes, Lincoln, (2006). “Translation of names in children’s fantasy literature: Bringing the young reader into play”. Available at <https://www.researchgate.net/publication/237246131_ Translation_of_Names_in_Children%27s_Fantasy_Literature_Bringing_the_Young_ Reader_into_Play_i>. Accessed 6.11.2017.
Fornalczyk, Anna (2007). “Anthroponym translation in children’s literature – Early 20th and 21st centuries”. Available at <http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.518.9390&rep= rep1 & type=pdf >. Accessed 6.11.2017.
Francis, Winthrop Nelson (1987) [1983]. Dialectology. An Introduction. New York: Longman.
Gottlieb, Henrik (1997). Subtitles, Translation and Idioms. Copenhagen: University of Copenhagen.
Hejwowski, Krzysztof (2015). Iluzja przekładu. Katowice: Śląsk Wydawnictwo Naukowe, Stowarzyszenie Inicjatyw Wydawniczych.
Hejwowski, Krzysztof (2006) [2004]. Kognitywno-komunikacyjna teoria przekładu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Hermans, Theo (1988). “On translating proper names, with reference to De Witte and Max Havelaar.” In: M. J. Wintle (ed.) Modern Dutch Studies: Essays in Honour of Professor Peter King on the Occasion of his Retirement. London/Atlantic Highlands: The Athlone Press.
Hervey, Sándor, Ian Higgins (2002). Thinking French Translation, A Course in Translation Method: French to English. Second edition. London: Routledge.
Hornby, Albert Sydney, Joanna Turnbull, Diana Lea, Dilys Parkinson, Patrick Phillips (2010). Oxford Advanced Learner’s Dictionary of Current English. Oxford: Oxford University Press.
Jakobson, Roman (2000) [1959]. “On linguistic aspects of translation”. In: Lawrence Venuti (ed.) The Translator Studies Reader. New York: Routledge, 113-118.
Karaś, Halina, “Prejotacja”. Available at <http://www.dialektologia.uw.edu.pl/index.php?l1=leksykon &lid=656>. Accessed 6.11.2017.
Lebiedziński, Henryk (1981). Elementy przekładoznawstwa ogólnego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Lefevere, André (1992). Translation/History/Culture: A Sourcebook. London: Routledge.
Malec, Maria (ed.) (1995). Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. Kraków: Zakład Onomastyki Polskiej IJP PAN.
Meyer, Bernd (2008). “Interpreting proper names: Different interventions in simultaneous and consecutive interpreting?” Available at <http://www.trans-kom.eu/bd01nr01/trans-kom_01_01_08_Meyer_Interpreting_Proper_Names.20080707.pdf. Accessed 6.11.2017.
Newmark, Peter (1988). A Textbook of Translation. London: Prentice Hall.
Newmark, Peter (1981). Approaches to Translation. Oxford: Pergamon.
Nida, Eugene (2000) [1964]. “Principles of correspondence”. In: Lawrence Venuti (ed.) The Translator Studies Reader. New York: Routledge, 126-140.
Nord, Christiane (2003). “Proper names in translations for children: Alice in wonderland as a case in point”. Available at <https://www.erudit.org/fr/revues/meta/2003-v48-n1-2-meta550/006966ar/>. Accessed 6.11.2017.
Ranzato, Irene (2010). “Localising Cockney: Translating dialect into Italian.” In: Jorge Díaz-Cintas, Anna Matamala, Josélia Neves (eds.) New Insights into Audiovisual Translation and Media Accessibility. Amsterdam: Media for All 2, 111-121.
Särkkä, Heikki (2007). “Translation of proper names in non-fiction texts”. Available at <http://translationjournal.net/journal/39proper.htm>. Accessed 6.11.2017.
Shuy, Roger W. (1971). “Dialects: What they are”. In: Joseph Fletcher Littell (ed.). Dialects and Level of Language. Evanston: McDougal, Littell and Company.
Szwedek, Aleksander, Ernst F. K. Koerner (1973). Towards a History of Linguistics in Poland: From the Early Beginnings to the end of the 20th century. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company.
The Peasants [Chłopi]. Dir. Jan Rybkowski. With Emilia Krakowska, Władysław Hańcza and Ignacy Gogolewski. Translated by Agata Deka. PolArt Video, 2006 [Telewizja Polska S.A., 1973].
Tomaszkiewicz, Teresa (2006). Przekład audiowizualny. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Tymoczko, Maria (1999). Translation in a Postcolonial Context. Manchester: St Jerome.
Venuti, Lawrence (2000). “Translation, community, utopia”. In: Laurence Venuti (ed.). The Translator Studies Reader. New York: Routledge, 468-488.
Venuti, Lawrence (1995). The Translator’s Invisibility: A History of Translation. London: Routledge.
Vermes, Albert P. (2003). “Proper names in translation: an explanatory attempt”. Available at <https://akademiai.com/doi/abs/10.1556/Acr.4.2003.1.5>. Accessed 6.11.2017.
Vinay, Jean-Paul, Jean Darbelnet (1995). Comparative Stylistics of French and English: A Methodology for Translation. Translated by J. C. Sager, M. J. Hamel. Amsterdam and Philadelphia: John Benjamins.
Wojtasiewicz, Olgierd (1992) [1957]. Wstęp do teorii tłumaczenia. Warszawa: Zakład Im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
