Uniwersyteckie Czasopisma NaukoweDekolonizacja wewnętrzna. Hybrydowa państwowość Nowej Kaledonii w świetle porozumień zawartych z władzami Republiki Francuskiej
Słowa kluczowe:
dekolonizacja, Francja, Nowa Kaledonia, Porozumienia z Matignon, Porozumienie z Numei, Porozumienie z Bougival, tożsamośćAbstrakt
Celem artykułu jest analiza wyłaniającej się hybrydowej państwowości Nowej Kaledonii w kontekście dekolonizacji kontrolowanej przez Francję, oddolnej presji ruchów niepodległościowych oraz działań ugrupowań dążących do zachowania trwałych więzi z metropolią. Podstawę badania stanowi analiza porozumień z Matignon (1988), z Numéi (1998) i z Bougival (2025). Artykuł odpowiada na pytania dotyczące ewolucji autonomii politycznej, suwerenności symbolicznej, strategii utrzymania relacji z Francją oraz mechanizmów instytucjonalnych zarządzania konfliktem suwerennościowym. Ramą teoretyczną jest teoria małych państw, pozwalająca interpretować wyłaniający się model hybrydowej państwowości Nowej Kaledonii jako próbę poszukiwania równowagi między zachowaniem zależności a dążeniem do niepodległości.
Downloads
Bibliografia
Accord de Nouméa, https://www.ac-noumea.nc/IMG/pdf/accord-noumea_1.pdf.
Accords de Matignon-Oudinot. Texte intégral des accords intervenus, le 26 juin 1988 sur la Nouvelle-Calédonie, https://www.ac-noumea.nc/IMG/pdf/accords-de-matignon_1.pdf.
Baker K., Independence, interdependence and flexible sovereignty in the small states of the Pacific, „Small States & Territories” 2021, t. 4, nr 2.
Baldacchino G., Island versus region: small states in the Caribbean, [w:] Handbook on the Politics of Small States, red. G. Baldacchino, A. Wivel, Cheltenham–Northampton 2020.
Baldersheim H., Keating M., Small States in the Modern World: Vulnerabilities and Opportunities, Cheltenham 2015.
Chappell D., The Noumea Accord: Decolonization without Independence in New Caledonia?, „Pacific Affairs” 1999, nr 3.
Chauchat L., Roux F., Nouvelle-Calédonie: quand la justice devient le bras armé du politique face à l’insurrection kanak pour son indépendance, ,,la Lettre. La Revue du Syndicat des Avocats de France”, https://lesaf.org/la-lettre/octobre-2024/nouvelle-caledonie-quand-la-justice-devient-le-bras-arme-du-politique-face-alinsurrection-kanak-pour-son-independance.
Connell J., New Caledonia or Kanaky? The Political History of a French Colony, Canberra 1987.
Connell J., The 2020 New Caledonia Referendum: The Slow March to Independence, „The Journal of Pacific History” 2021, nr 2.
Dom E., Nowa Kaledonia będzie nowym „państwem”, ale pozostanie zależna od Francji, https://pl.euronews.com/2025/07/13/nowa-kaledonia-bedzie-nowym-panstwemale-pozostanie-zalezna-od-francji.
Dziubińska A., Niepewna przyszłość Nowej Kaledonii, https://www.pism.pl/publikacje/niepewna-przyszlosc-nowej-kaledonii.
France’s Indo-Pacific Strategy 2025, s. 19, https://www.diplomatie.gouv.fr/IMG/pdf/france_s_indo-pacific_strategy_2025_cle04bb17.pdf?utm_source=chatgpt.com.
Gildea M., France Since 1945, Oxford 2025.
Guilbert K., French bid to create state of New Caledonia rejected by pro-independence bloc, https://www.euronews.com/2025/08/13/french-bid-to-create-state-of-newcaledonia-rejected-by-pro-independence-bloc.
Kowasch M., Batterbury S., Geographies of New Caledonia-Kanaky. Environments, Politics and Cultures, Cham 2024.
Leblic I., Kanak identity, new citizenship building and reconciliation, „Journal de la Société des Océanistes” 2007, nr 125.
Logan L., Cole G., New Caledonia, Melbourne–Oakland–London–Paris 2001.
Mathieson A., Kanaky Indigenous alliance reject latest French deal for limited independence of New Caledonia, https://nit.com.au/14-08-2025/19632/kanaky-indigenous-alliance-reject-latest-french-deal-for-limited-independence-of-newcaledonia.
Ministère des Outre-Mer, Accord de Bougival, ,,Journal Officiel de la République française”, 6.09.2025, nr 207, https://www.legifrance.gouv.fr/download/pdf?id=Pf-CaY5Cf4qaNdgdD36Nrb0vjG5MsDkfRtWfMxQ-Cnuk=.
Parry R.L., New Caledonian independence activists reject deal with France, https://www.thetimes.co.uk/article/new-caledonian-independence-activists-rejectdeal-with-france-jcxbkdf5x.
Rękawek B., Kanaków droga do samodzielności, „Antypody. Kwartalnik Towarzystwa Naukowego Australii, Nowej Zelandii i Oceanii” 2011, nr 5.
Rękawek B., Kolonializm francuski w XIX wieku, „Antypody. Kwartalnik Towarzystwa Naukowego Australii, Nowej Zelandii i Oceniani” 2010, nr 3.
Schramm J., A State Without Statehood: The Bougival Accord And Its Consequences For New Caledonian/Kanak Independence, https://verfassungsblog.de/a-statewithout-statehood.
Suret-Canele J., French Colonialism in Tropical Africa 1900–1945, New York 1971.
Ward A., Land and Politics in New Caledonia, Canberra 1982.
