Patologia władzy a bezpieczeństwo jednostki. Analiza sytuacji w państwach dysfunkcyjnych Afryki Subsaharyjskiej

Autor

  • Margot Stańczyk-Minkiewicz Uniwersytet Gdański

Słowa kluczowe:

patologia władzy, bezpieczeństwo człowieka, państwa dysfunkcyjne, Afryka Subsaharyjska prawa człowieka, dyktatura, wadliwa demokracja

Abstrakt

Czym jest patologia? Co leży u podstaw jej zaistnienia? Jaką formę przybiera ona w rękach przedstawicieli władzy? i wreszcie jaki  ma wpływ na bezpieczeństwo jednostki żyjącej w danym państwie?

Zamierzeniem autorki niniejszego artykułu jest ukazanie zależności pomiędzy patologią władzy, występującą w państwach dysfunkcyjnych[1] a destabilizacją bezpieczeństwa ich obywateli. Obszarem poddanym eksploracji w poniższym tekście jest region Afryki Subsaharyjskiej[2], z dwóch zasadniczych powodów. Po pierwsze dlatego, że właśnie tam (według corocznych rankingów Fragile States Index[3]) znajduje się najwięcej państw dysfunkcyjnych w skali globu, a po drugie dlatego, że z raportów opracowywanych przez różne instytucje rządowe, organizacje międzynarodowe i think tanki,  wynika, że skala tego problemu w Afryce, zdecydowanie przewyższa  niekorzystną sytuację w innych  regionach świata.

 

[1] Początkowo, wobec państw słabych - niestabilnych,  stosowany był termin „państwa upadłe”, który w literaturze z zakresu stosunków międzynarodowych pojawił się od lat 90-tych XX wieku (wprowadzony przez  Geralda Helmana i Stevena  Ratnera). Od 2005 roku, przez amerykański think tank Fund For Peace publikowany jest Ranking Państw Upadłych  Failed States Index ( FSI). Z czasem, ze względu na kontrowersje dotyczące określenia „upadłe państwa” zamieniono ten termin na „państwa dysfunkcyjne” i obowiązuje on w literaturze od mniej więcej 2010 roku. Natomiast nazwę Failed States Index, od 2014 roku zastąpiono Fragile States Index ( państwa wrażliwe).

[2] Państwa zaliczane do obszaru Afryki Subsaharyjskiej to: Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Kamerum, Wyspy Zielonego Przylądka, Republika Środkowej Afryki, Czad, Komory, Kongo (Brazaaville), Kongo (Kinshasa), Przylądek Dobrej Nadzieji, Gwinea Równikowa, Erytrea, Etiopia, Gabon, Gambia, Ghana, Gwinea, Gwinea-Bissau, Kenia, Lesotho, Liberia, Madagascar, Malawi, Mali, Mauretania, Mauritius, Mozambik, Namibia, Niger, Nigeria, Rwanda, Sao Tome e Principe, Senegal, Seszele, Sierra Leone, Somalia, RPA, Sudan, Sudan pdn., Swaziland, Tanzania, Togo, Uganda, Zair, Zambia, Zimbabwe.

[3] Fragile Sates Index – ranking państw wrażliwych – dysfunkcyjnych, opracowywany co roku przez  waszyngtońską organizację - Fundusz dla Pokoju (Fund for Peace, FP) i magazyn "Foreign Policy", analizujący skalę problemu poszczególnych państw świata w oparciu o 12 wskaźników niestabilności (Indicators of instability) obejmujących kwestie społeczne, gospodarcze i polityczno-militarne. Analizują one: presję demograficzną, masowe ruchy uchodźców i IDP (internally displaced person), skargi-niezadowolenie ludności, migracje ludności, asymetrię rozwoju gospodarczego i problem rozwarstwienia społecznego, stopień kryminalizacji państwa,  jakość administracji publicznej, skalę łamania praw człowieka, funkcjonowanie aparatu bezpieczeństwa  państwa, stopień upartyjnienia państwa, ingerencję w politykę wewnętrzną kraju ze strony innych państw i recesję gospodarczą.

http://www.foreignpolicy.com/articles/2019/06/12/2019_failed_states_index_interactive_map_and_rankings (dostęp: 12.06.2019)

 

Downloads

Download data is not yet available.

Bibliografia

Alston P., (ed.) The United Nations and Human Rights: A Critical Appraisal, Oxford 1992.

Amnesty International Publications, First Published in 2013, Cote D”ivoire the Victor”s Law. The Human Rights Situation Two Years After The Post-Electoral Crisis, London 2013.

Antoszewski A., Herbut R. (red.), Leksykon politologii, Wrocław 2002.

Boutros Boutros Ghali, An Agenda for Peace – Preventive Diplomacy, Peacemaking and Peace-keeping. Report of the Secretary-General pursuant to the statement adopted by the Summit Meeting of the Security Council on 31 January 1992.

Cisło W., Różański J., Ząbek M. (red.) Sudan – bogactwo kultur i wewnętrzne napięcia, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, PTAfr, Międzynarodowe Centrum Dialogu Międzyreligijnego i Międzykulturowego UKSW, Warszawa 2012.

Corruption Perception Index 2018, https://www.transparency.org/news/feature/cpi_2018_global_analysis.

Democracy in Retreat, Freedom in The World 2019, https://freedomhouse.org/report/freedom-world/freedom-world-2019/democracy-in-retreat.

Democracy Index 2018, https://www.prensa.com/politica/democracy-index_LPRFIL20190112_0001.pdf.

Diamond L., Plattner M.F, Democratization in Africa: Progress and Rereat, Baltimore 2010.

Dobek-Ostrowska B., Media masowe i aktorzy polityczni w świetle studiów nad komunikowaniem politycznym, Wrocław 2004.

Freeman M., Prawa człowieka, Warszawa 2007.

Gadomski W., Zanikająca bieda, Obserwator finansowy https://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/makroekonomia/zanikajaca-bieda/.

http://afryka.org/nawet-sfalszowane-wybory-sa-lepsze-niz-zadne/.

http://www.foreignpolicy.com/articles/2019/06/12/2019_failed_states_index_interactive_map_and_rankings.

Human Development Report 2018, http://hdr.undp.org/en/2018-update.

Markowski A., Pawelec R., Słownik wyrazów obcych i trudnych. Wilga, Warszawa 2001.

Michałowska G., Problemy ochrony praw człowieka w Afryce, Warszawa 2008.

Ostaszewski P. (red.) Konflikty kolonialne i postkolonialne w Afryce i Azji 1869-2006, Warszawa 2006.

Podgórecki A., Patologia życia społecznego, Warszawa 1969.

Popławski B., Afryka – spokojne umieranie dyktatorów, Kultura Liberalna Nr 281, (21/2014) 28 maja 2014.,= https://kulturaliberalna.pl/2014/05/28/afryka-spokojne-umieranie-dyktatorow/.

Pospiszył I., Patologie społeczne, Warszawa 2008.

Report of the Commision on Human Security, Human Security Now: Protecting and Empowerning People, New York: UN, 2003.

Stańczyk – Minkiewicz M., Dysfunkcyjność państw afrykańskich a poziom bezpieczeństwa zdrowotnego ich mieszkańców. Próba analizy zależności, Cywilizacja i polityka, Gdańsk 2017, Nr 15.

Stańczyk – Minkiewicz M., Komunikowanie polityczne a dysfunkcyjność państw afrykańskich. Próba analizy współzależności, w : ŻUKOWSKI A. (red.) 2015. Komunikowanie w Afryce. Endo- i egzogeniczne aspekty. Polityka - gospodarka - społeczeństwo - media. Seria „Forum Politologiczne”

Stańczyk-Minkiewicz M., Terror w państwach Afryki Subsaharyjskiej. Przyczyny, konsekwencje i skala zjawiska, [w:] Żukowski A. (red.), Terroryzm versus terror w Afryce. Aspekty historyczne i polityczne, Instytut Nauk Politycznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Olsztyn 2018.

Stańczyk-Minkiewicz M., Gorzkie konsekwencje wolności. Refleksje na temat niepodległości Sudanu Południowego, [w:] Cisło W., Różański J., Ząbek M. (red.), Sudan bogactwo kultur i wewnętrzne napięcia, Warszawa 2012.

Stańczyk-Minkiewicz M., The Problem of Terrorism in Fragile Sates of Africa. Causes and Consequences of Phenomenon, European Journal of Transformation Studies, vol.5, no 1, Tbilisi, 2017.

Tomaszewski R., Wybory i blockchain? Afryka wyznacza trendy, ttps://fintek.pl/wybory-blockchain-afryka-wyznacza-trendy/.

Trzciński K., Demokratyzacja w Afryce Subsaharyjskiej. Perspektywa zachodnioafrykańskiej myśli politycznej, Warszawa 2013.

UNICEF GLOBAL REPORT 2016, The State of the World's Children 2016. A fair chance for every child, United Nations Children’s Fund (UNICEF), June 2016.

Williams P.D. (red.), Studia bezpieczeństwa, Kraków 2012.

Wójcik Ł., Egipcjanie zlekceważyli wybory prezydenckie, Polityka, 28 marca 2018. https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/swiat/1743626,1,egipcjanie-zlekcewazyli-wybory-prezydenckie.read.

Żukrowska K., Bezpieczeństwo międzynarodowe. Przegląd aktualnego stanu, Warszawa 2010.

Pobrania

Opublikowane

2019-12-30

Jak cytować

Stańczyk-Minkiewicz, M. (2019). Patologia władzy a bezpieczeństwo jednostki. Analiza sytuacji w państwach dysfunkcyjnych Afryki Subsaharyjskiej. Cywilizacja I Polityka, 17(17), 174–193. Pobrano z https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/cywilizacja/article/view/3841