Fenomen przywiązania w pograniczu jednostki w poezji Serhija Żadana

Abstrakt

W artykule poruszono temat nietypowego, odmiennego od standardowej wizji pogranicza, które dotyczy przede wszystkim nie granic kulturowych lub geograficznych, lecz obszarów tożsamości ludzkiej. Tożsamość osoby nie jest jednolita – składa się z wielu różnych podtożsamości, które przenikają się, tworząc złożoną sieć form, oblicz, doświadczeń i przeżyć. Niczym puzzle układają się one w wielowymiarową całość. Z tego wynika, że człowiek zawiera w sobie pogranicze i jest jednostką transgraniczną. Taka złożoność skłania ku poszukiwaniu elementu pośredniczącego – mediatora, którego zadaniem jest zapewnienie kontaktu między wymiarami jednostki oraz jej sprawnego funkcjonowania. Różne źródła naukowe wskazują na to, że człowiek ma wiele mediatorów, jednak według autorki godnym szczególnej uwagi jest jeden z nich – fenomen przywiązania. Mając wpływ na wszystkie aspekty życia indywiduum, stanowi wspólny punkt odniesienia dla każdego z nich. Jednym z najlepszych modeli wielowarstwowej struktury człowieka jest literatura, ponieważ zapewnia przestrzeń dla wyrażania stanów wewnętrznych poprzez słowo pisane, które – poddane interpretacji – pozwala na sformułowanie niedostrzeganego gołym okiem obrazu człowieka i odczytanie jego wewnętrznych kodów. W tym celu wybrano zbiór poezji Ballady o wojnie i odbudowie (2001) ukraińskiego poety Serhija Żadana. Wybór ten znajduje uzasadnienie w tematyce wojny, która – jako charakterystyczna dla skrzyżowania wszystkich warstw ludzkiej egzystencji – jednocześnie zaciera i ujawnia jej granice. Analizując poezję, autorka czerpie z teorii psychoanalizy archetypowych wyobrażeń Karla Gustava Junga i opracowań naukowych o wielowarstwowości tożsamości człowieka Emila Frankla. Ustalenia wynikające z badania pozwalają jej zidentyfikować fundamentalną rolę przywiązania do podstawowych archetypów w strukturze jednostki i określić ich wpływ na jej wymiary. Podsumowanie ukazuje także wielopostaciowość fenomenu przywiązania, co sprzyja efektywnemu pełnieniu przez nie roli mediatora w złożonej, wielopoziomowej naturze człowieka.