Komu przysługują prawa autorskie do utworów sztucznej inteligencji? Analiza prawna

Autor

Słowa kluczowe:

sztuczna inteligencja, prawo autorskie, osobowość elektroniczna, bazy danych, copyright

Abstrakt

Tekst analizuje wyzwania prawne i etyczne związane z ochroną praw autorskich do dzieł generowanych przez sztuczną inteligencję (SI). W erze intensywnego rozwoju technologicznego pojawia się kluczowe pytanie: kto jest właścicielem praw autorskich utworów tworzonych autonomicznie przez SI? Autorka przedstawia dwa podejścia: traktowanie SI jako zaawansowanego narzędzia pozbawionego podmiotowości prawnej lub przypisywanie jej „osobowości elektronicznej”. Omawia również różnice między systemami prawnymi copyright i droit d’auteur oraz analizuje aktualne regulacje dotyczące ochrony baz danych. Wskazuje na konieczność dostosowania prawa do wyzwań wynikających z twórczości SI, aby zrównoważyć interesy ekonomiczne, rozwój technologii i prawa autorskie.

 

Downloads

Download data is not yet available.

Biogram autora

Aleksandra Łapot - Uniwersytet im. Jana Długosza w Częstochowie

absolwentka prawa na Uniwersytecie im. Jana Długosza w Częstochowie. Zajmuje
się prawem autorskim, ze szczególnym uwzględnieniem praw nowych technologii i sztucznej
inteligencji. Przyszła aplikanta radcowska. Zamierza kontynuować badania w zakresie postępujących
zmian w prawie autorskim.

Bibliografia

Opracowania

Achterberg, J., Akarca, D., Strouse, D. J., Duncan, J., Astle, D. E. (2023). Spatially embedded recurrent neural networks reveal widespread links between structural and functional neuroscience findings. Nature Machine Intelligence, 5.

Bokonda, L., Khadija, O., Souissi, N. (2020). Predictive analysis using machine learning: Review of trends and methods. International Symposium on Advanced Electrical and Communication, Rabat.

Bostrom, N. (2014). Superintelligence: Paths, Dangers, Strategies. Oxford.

Cai, C., Lin, Y., Lin, B., Liu, Y., Song, Y. (2023). Does GPT Know What It’s Saying? Language Modeling as Communication Modeling. arXiv preprint, arXiv:2303.08014.

Creative Commons. (2024). About CC licenses. Dostęp: https://creativecommons.org/licenses.

Danek, M. (2012). Ochrona baz danych we Wspólnocie Europejskiej i zasięg prawa sui generis na tle Dyrektywy Nr 96/9/WE – konstrukcja regulacji i skutki ekonomiczne. Kraków.

Dreyfus, H. (1965). Alchemy and Artificial Intelligence. Santa Monica.

Elgammal, A., Liu, B., Elhoseiny, M., Mazzone, M. (2017). CAN: Creative Adversarial Networks, Generating “Art” by Learning About Styles and Deviating from Style Norms. Atlanta.

Ginsburg, J., Treppoz, E. (2015). International Copyright Law: U.S. and E.U. Perspectives: Text and Cases. Cheltenham, Northampton.

Human problem solving. (1972). Hoboken.

Husserl, E. (1989). Fenomenologia wewnętrznej świadomości czasu. Tłum. i oprac. J. Sidorek. Warszawa.

Kurzweil, R. (2005). The singularity is near: when humans transcend biology. New York.

Li, S. (2020). Artificial Intelligence and Intellectual Property: A Legal Perspective from China. Pekin.

Linghan, Z., Jianjun, Y., Ying, C., Jingwu, Z., Xuzhi, H., Zhifeng, Z., Xiaoben, X. (2024). Artificial Intelligence Law of the People’s Republic of China (Draft for Suggestions from Scholars). Center for Security and Emerging Technology.

McCarthy, J. (1974). Defending AI research: a collection of essays and reviews – Ch. 3. Review of Artificial Intelligence: A General Survey. Kalifornia.

McFarlane, A., Schmeink, L., Murphy, G. (2020). The Routledge Companion to Cyberpunk Culture. New York.

Minsky, M. (1987). The Society of Mind. Champaign.

Negri, A. (2021). Robot as Legal Person: Electronic Personhood in Robotics and Artificial Intelligence. Juiz de Fora.

Newell, A., Simon, H. (1958). Algorytmy heurystyczne i programowanie symboliczne. Pittsburgh, Santa Monica.

Proskauer, R., Neuburger, J. (2023). ChatGPT Risks and the Need for Corporate Policies. New Media and Technology Law Blog.

Robinson, N. (2024). Strong AI vs. Weak AI: What Makes Them Different? WestLink.

Russell, S., Norvig, P. (2020). Artificial Intelligence: A Modern Approach. Hoboken.

Searle, J. (1999). Umysł na nowo odkryty. Warszawa.

Simon, H. (1969). The sciences of the Artificial. Cambridge.

Sternberg, R. J. (2019). A Theory of Adaptive Intelligence and Its Relation to General Intelligence. New York.

Stępień, M. (2017). Indywidualny charakter utworu jako przesłanka ochrony prawnoautorskiej dzieła technicznego. Szczecin.

Tiuryn, P. (2024). AI Act – czym jest i co reguluje? Dostęp: https://www.wolterskluwer.com/pl-pl/expert-insights/zasady-wykorzystania-sztucznej-inteligencji-w-ue.

Ulam, S. (1958). Tribute to John von Neumann. Bulletin of the American Mathematical Society, 64(3).

Umesao, T. (1963). Information Industry Theory: Dawn of the Coming Era of the Ectodermal Industry. Tokyo.

What Computers Can’t Do. (1972). Cambridge.

Orzecznictwo sądowe

Bezpečnostní softwarová asociace – Svaz softwarové ochrany v. Ministerstvo kultury (2010). Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 22 grudnia 2010 r., sprawa C‑393/09.

Eva-Maria Painer v. Standard VerlagsGmbH (2011). Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 1 grudnia 2011 r., sprawa C‑145/10.

Feist Publications, Inc. v. Rural Telephone Service Co. (1991). Wyrok Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych, 499 U.S. 340.

Infopaq International A/S v. Danske Dagblades Forening (2009). Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 lipca 2009 r., sprawa C‑5/08.

Nintendo Co. Ltd v. PC Box Srl (2014). Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 23 stycznia 2014 r., sprawa C‑355/12.

Ryanair Ltd v. PR Aviation BV (2015). Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 stycznia 2015 r., sprawa C‑30/14.

SAS Institute Inc. v. World Programming Ltd. (2012). Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 2 maja 2012 r., sprawa C‑406/10.

Sieckmann v. Deutsches Patent- und Markenamt (2002). Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 12 grudnia 2002 r., sprawa C‑273/00.

Thaler v. Commissioner of Patents (2021). Wyrok Sądu Federalnego Australii, [2021] FCA 879.

UsedSoft GmbH v. Oracle International Corp. (2012). Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 3 lipca 2012 r., sprawa C‑128/11.

Akty prawne

Dyrektywa (1991). Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 91/250/EWG z dnia 14 maja 1991 r. w sprawie ochrony programów komputerowych. Dz.U. L 122, 17/05/1991.

Dyrektywa (1996). Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 96/9/WE z dnia 11 marca 1996 r. w sprawie ochrony prawnej baz danych. Dz.U. L 077, 27/03/1996.

Dyrektywa (2001). Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 2001/29/WE z dnia 22 maja 2001 r. o harmonizacji pewnych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym.

Rezolucja (2017). Rezolucja Parlamentu Europejskiego Nr 2015/2103 INL z dnia 16 lutego 2017 r. zawierająca zalecenia dla Komisji w sprawie przepisów prawa cywilnego dotyczących robotyki.

Rozporządzenie (2024). Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 2024/1689 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji. Dz.U. L 2024/1689.

Ustawa (1994). Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2509 z późn. zm.).

Konwencja berneńska o ochronie dzieł literackich i artystycznych, podpisana w Bernie dnia 9 września 1886 r., zmieniona 28 września 1979 r.

Chińska ustawa o prawie autorskim z dnia 26 lutego 2010 r.

Dokumenty międzynarodowe:

Zgłoszenie patentowe DABUS w Republice Południowej Afryki, ZA20210324B.

Zgłoszenie patentowe DABUS w Australii, nr 2019363177.

Pobrania

Opublikowane

2025-12-29

Jak cytować

Łapot, A. (2025). Komu przysługują prawa autorskie do utworów sztucznej inteligencji? Analiza prawna. Progress, 1(16), 187–206. Pobrano z https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/Progress/article/view/13312