Uniwersyteckie Czasopisma NaukoweEdukacyjny potencjał i retoryka influencerów kryptowalutowych w mediach społecznościowych
Słowa kluczowe:
edukacja medialna, edukacja finansowa, kryptowaluty, influencerzy, młodzi dorośli, analiza mediów, edukacja cyfrowaAbstrakt
Celem artykułu jest zbadanie, w jaki sposób influencerzy kryptowalutowi kształtują narracje edukacyjne i emocjonalne oraz jak przekaz ten wpływa na postrzeganie wiedzy finansowej przez osoby w wieku wczesnej dorosłości (18–35 lat).
Pytania badawcze: (1) Jaki jest poziom wartości edukacyjnej przekazu na głównych platformach (YouTube, X [dawniej Twitter], TikTok, LinkedIn)? (2) Jak styl retoryczny twórców koreluje z ich zasięgiem? (3) Jakiego rodzaju interakcje odbiorców (emocjonalne, rzeczowe, refleksyjne) dominują w przestrzeni edukacyjno-finansowej?
Zastosowano podejście jakościowo-ilościowe (ang. mixed-methods), łączące analizę 87 jednostek badawczych (65 filmów i 22 profile) oraz 1710 komentarzy użytkowników. Oceniono treści przy użyciu autorskiej karty kodowania (A–G) i wskaźnika wartości edukacyjnej (EVS), a reakcje odbiorców sklasyfikowano w trzystopniowej skali F1–F3.
Wyniki wskazują, że średni EVS wyniósł 6,2 (0–10), a średni zasięg 8,7%. TikTok charakteryzował się największym zasięgiem, X– najwyższą merytorycznością (EVS = 7,3). W analizie łącznej (N = 87) nie stwierdzono istotnej zależności między wartością edukacyjną a zasięgiem. Jednak w analizie na poziomie profili YouTube (N = 11) zaobserwowano silną ujemną korelację między EVS a zasięgiem (r = –0,823, p = 0,001).
Nowatorstwo badania polega na połączeniu wskaźnika EVS z analizą jakości komentarzy odbiorców (F1–F3), co pozwoliło uchwycić relację między emocjami, zasięgiem i głębokością przetwarzania treści finansowych.
Wnioski podkreślają konieczność integracji edukacji medialnej, finansowej i emocjonalnej oraz rozwijania odporności poznawczej i krytycznego myślenia w środowisku treści cyfrowych.
Downloads
Bibliografia
Abidin C., Internet Celebrity: Understanding Fame Online, wyd. 2, Emerald Publishing, Bingley 2021.
Alliance for Financial Inclusion (AFI), Digital Financial Literacy Toolkit: Building Resilience through Knowledge and Trust, AFI, Kuala Lumpur 2021.
Berelson B., Content Analysis in Communication Research, Free Press, New York 1952.
Buckingham D., Media Education: Literacy, Learning and Contemporary Culture, Polity Press, Cambridge 2003.
Consumer Financial Protection Bureau, Financial Misinformation and Consumer Trust, Washington, DC: CFPB, 2025.
Deloitte, Young People Turn to Social Media for Financial Guidance, Deloitte UK, London 2023.
Duffy B.E., (Not) Getting Paid to Do What You Love: Gender, Social Media, and Aspirational Work, Yale University Press, New Haven 2017.
Freire P., Pedagogy of the Oppressed, przeł. M. Bergman Ramos, 30th Anniversary ed., Continuum, New York 2005.
Golden W., Cordie L., Digital Financial Literacy, „Adult Literacy Education: The International Journal of Literacy, Language, and Numeracy” 2022, nr 4(3), s. 20–26, https://doi.org/10.35847/WGolden.LCordie.4.3.20.
Haase F., Rath O., Krauß J. i in., The Role of Finfluencers in Shaping Crowd Sentiment, „Business & Information Systems Engineering” 2026, nr 68, s. 559–582, https://doi.org/10.1007/s12599-025-00947-1.
Klus-Stańska D., Paradygmaty dydaktyki: Myśleć teorią o praktyce, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2017.
Krippendorff K., Content Analysis: An Introduction to Its Methodology, Sage, Thousand Oaks 2018.
Livingstone S., Sefton-Green J., The Class: Living and Learning in the Digital Age, New York University Press, New York 2016.
Melosik Z., Kultura, tożsamość i edukacja: Migotanie znaczeń, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2019.
Merkley K.J., Pacelli J., Piorkowski M. i in., Crypto-influencers, „Review of Accounting Studies” 2024, t. 29, s. 2254–2297, https://doi.org/10.1007/s11142-024-09838-4.
Mezirow J., Transformative Learning: Theory to Practice, „New Directions for Adult and Continuing Education” 1997, nr 74, s. 5–12.
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD), International Survey of Adult Financial Literacy, OECD Publishing, Paris 2023.
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) and International Network on Financial OECD, OECD/INFE 2023 International Survey of Adult Financial Literacy, “OECD Business and Finance Policy Papers”, nr 39, OECD Publishing, Paris 2023, [online] https://doi.org/10.1787/56003a32-en.
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) and International Network on Financial Education (INFE), Guidance on the Digital Delivery of Financial Education: Design and Practice, OECD Publishing, Paris 2021.
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) and International Network on Financial Education (INFE), Improving the Digital Financial Literacy of Crypto-Asset Users, OECD Publishing, Paris 2025.
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) and International Network on Financial Education (INFE), Youth Digital Financial Literacy and Resilience: Policy Brief, OECD Publishing, Paris 2025.
Spitzer M., Cyberchoroby: Jak cyfrowe życie rujnuje nasz umysł, przeł. M. Zuber, Dobra Literatura, Kraków 2008.
Zamarian M., Edukacja jako performans: Retoryka, emocje i afekt w nauczaniu, „Edukacja i kultura performatywna”, red. Z. Melosik, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2014, s. 63–65.
