Uniwersyteckie Czasopisma NaukoweStan badań onomastycznych w Polsce, Bułgarii i Chorwacji
DOI:
https://doi.org/10.26881/prog.2025.17.01Słowa kluczowe:
onomastyka bułgarska, onomastyka chorwacka,, stan badań,, terminologia onomastyczna, transonimizacja hydronimówAbstrakt
W niniejszym artykule omówiono rozwój oraz aktualny stan badań onomastycznych w trzech europejskich krajach: Polsce, Bułgarii i Chorwacji. Przedstawiono w nim najbardziej znanych i cenionych językoznawców z krajów objętych badaniami, których publikacje zapoczątkowały lub przyczyniły się do rozwoju dyscypliny, jaką jest onomastyka. Wyjaśnione zostały także najważniejsze terminy niezbędne do analizy onomastycznej. Przytoczona terminologia stanowi trzon przygotowywanej rozprawy doktorskiej o bułgarskich i chorwackich transonimach odhydronimicznych. Do przygotowania artykułu przeprowadzono obszerną analizę powstałych publikacji onomastycznych oraz liczne kwerendy biblioteczne w krajach objętych badaniem. Głównym wnioskiem płynącym z analizy materiału jest stwierdzenie, że onomastyka polska i bułgarska cieszą się nieco dłuższym rozwojem niż ta dyscyplina naukowa w Chorwacji. Wszystkie podlegające badaniu kraje zebrały wartościowy zbiór opracowań traktujących o nazwach własnych, z których możemy czerpać. Istnieją jednak przestrzenie i zagadnienia jeszcze niezbadane lub niezbyt dobrze usystematyzowane czy opisane, takie jak transonimizacja hydronimów w języku bułgarskim i chorwackim.
Downloads
Bibliografia
Abramowicz Z., 2006, Onimizacja i apelatywizacja, Białystok.
Bijak U., 2011, Chrematonimy odhydronimiczne (próba rekonesansu), „Język Polski”, t. 91, Kraków.
Borek H., 1983, Polskie pamiątki rodu Dzierżonów, Opole.
Borowiak P., 2021, Polskie i bułgarskie firmonimy w perspektywie komunikacyjno-wizualnej, Poznań.
Borowiak P., 2016, Co komunikują nazwy bułgarskich hoteli?, Poznań.
Borowiak P., 2012, Hebros niosący srebro…, czyli o płowdiwskich hydronimach i innych nazwach związanych z wodą, „Studia Językoznawcze”, nr 3, Poznań.
Breza E., 2005, Nazwy miejscowości gminy Żukowo, Pelplin.
Brozović-Rončević D., 1998, Hrvatska hidronimija u slavenskom i tzv. staroeuropskom okružju, Zavod za lingivistička istraživanja HAZU, Zagrzeb.
Brozović-Rončević D., 1999, Nazivi za blatišta i njihovi toponimski odrazi u hrvatskome jeziku, „Folia Onomastica Croatica”, Knj. 8, Zagrzeb.
Cieślikowa A., 1996, Metody w onomastycznych badaniach różnych kategorii nazw własnych, „Onomastica”, t. 41.
Czopek-Kopciuch B., 1988, Nazwy miejscowe dawnej ziemi chełmskiej i bełskiej (w granicach dzisiejszego państwa polskiego), Wrocław.
Długosz K., 2014, Z zagadnień nazw własnych: antroponimy, chrematonimy, toponimy, zoonimy, Gorzów Wielkopolski.
Duridanov I., 1983, Падежни форми в Българската микротопонимия, w: Geografia nazewnicza: Materialy z VII konferencji Komisji Onomastyki Słowiańskiej przy Międzynarodowym komitecie Slawistów i II posiedzenia Komisji Onomastyczniej Komitetu Językoznawstwa PAN, Warszawa.
Frančić A., 2015, Suvremena hrvatska onomastika – izazovi, potrebe i mogućnosti, „Croatica: časopis za hrvatski jezik, književnost i kulturu”, Godište 39, Broj 59, Zagrzeb.
Frančić A., 2019, Granice među antroponimijskim kategorijama, Zagrzeb.
Frančić A., Hudeček L., Mihajlević M., 2005, Normativnost i višefunkcionalnost u hrvatskome standardnom jeziku, Zagrzeb.
Gałkowski A., 2011, Chrematonimy w funkcji kulturowo-użytkowej. Onomastyczne studium porównawcze na materiale polskim, włoskim, francuskim, Łódź.
Gałkowski A., 1988, Chrematonomastyka jako autonomizująca się subdyscyplina nauk onomastycznych, w: Chrematonimia jako fenomen współczesności, red. M. Biolik, J. Duma, Olsztyn.
Hraste M., 1956, Bibliografija radova iz dijalektologije, antroponimije, toponimije i hidronimije na području hrvatskoga i srpskoga jezika, „Hrvatski dijalektološki zbornik”, Knj. 1.
Jakić-Cestarić V., 1972, Etnički odnosi u srednjovjekovnom Zadru prema analizi osobnih imena, „Radovi Zavoda za povijesne znanosti HAZU u Zadru”, Knj. 19.
Kaczyńska Е., 2015, Floristic Names in the Modern Cretan Hydronymy, „Onomastica”, t. 59.
Kaleta Z., 2005, Teoria nazw własnych, w: Polskie nazwy własne. Encyklopedia, red. E. Rzetelska-Feleszko, Kraków.
Knezović K., 2017, Marasović-Alujević M., Transonymization as Revitalization: Old Toponyms of Split, Split.
Kosyl Cz., 1981, Z problematyki nazw will, pensjonatów i domów wczasowych, „Onomastica”, t. 26.
Kosyl Cz., 1983, Forma i funkcja nazw własnych, Lublin.
Kosyl Cz., 2001, Modele onimiczne w nazewnictwie ulic, w: Toponimia i oronimia, red. A. Cieślikowa, B. Czopek-Kopciuch, Kraków.
Kuć J., 2015, Bogactwo leksykalne XIX-wiecznych inwentarzy z terenu Podlasia, w: Odkrywanie słowa – historia i współczesność, red. U. Sokólska, Białystok.
Marasović-Alujević M., Lozić Knezović K., 2014, Toponimija otoka Šolte, Split.
Maretić T., 1886, O narodnim imenima i prezimenima u Hrvata i Srba, Zagrzeb.
Miklosich F., 1871, Albanische Forschungen, Wiedeń.
Mršić D., 2000, Eponimski leksikon, Zagrzeb.
Putanec V., Šimunović P., 1987, Retrospektivna onomastička bibliografija, Zagrzeb.
Rogić P., 1963, Toponomastika ili toponimija kao grana lingvistike, njen predmet i metoda, „Jezik”, Vol. 11, No. 1.
Rospond S., 1951, Słownik nazw geograficznych Polski zachodniej i północnej, Wrocław.
Rutkiewicz-Hanczewska M., 1988, Chrematonimy w procesie ich generowania – typologia gatunku, w: Chrematonimia jako fenomen współczesności, red. M. Biolik, J. Duma, Olsztyn.
Rutkiewicz-Hanczewska M., 2013, Genologia onimiczna. Nazwa własna w płaszczyźnie motywacyjno-komunikatywnej, Poznań.
Rutkiewicz-Hanczewska M., 2017, Nazwy własne jako przedmiot badań neuronauk, „Onomastica”, t. 61.
Rutkowski M., 2021, O metodzie krytycznej w toponomastyce, „Onomastica”, t. 65.
Rymut K., 1967, Nazwy miejscowe północnej części dawnego województwa krakowskiego, Wrocław.
Rzetelska-Feleszko E., 2006, W świecie nazw własnych, Warszawa–Kraków.
Rzetelska-Feleszko E., 2003, Onomastyka chorwacka w perspektywie ogólnosłowiańskiej, w: „Folia Onomastica Croatica”, Knj. 12/13.
Rzetelska-Feleszko E., 2003, Słowiańska onomastyka: encyklopedia, Warszawa.
Šimundić M., 1988, Rječnik osobnih imena, Zagrzeb.
Šimunović P., 2009, Uvod u hrvatsko imenoslovlje, Zagrzeb.
Siwiec A., 2012, Nazwy własne obiektów handlowo-usługowych w przestrzeni miasta, Lublin.
Siwiec A., 2003, Nazwy sklepów i firm handlowych jako przedmiot badań onomastycznych, w: Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość polskiej onomastyki, red. R. Łobodzińska, Wrocław.
Skok P., 1911, Die Verbalkomposition in der romanischen Toponomastik, Berlin.
Solarz M., Kroczak R., 2016, Hydronyms of the Brzanka Mountain Range in the Ciężkowice Foothills, „Onomastica”, t. 60.
Swoboda P., 2016, Hydronym Szywra – the Effect of Polish-German Language Contact, „Onomastica”, t. 60.
Szczęsny A., 2021, Nazwy własne w przestrzeni miejskiej jako problem przekładowy. Spojrzenie tłumacza praktyka i dydaktyka tłumaczenia, „Rocznik Przekładoznawczy”, nr 16.
Taszycki W., 1958, Onomastyka, Wrocław.
Taszycki W., 1963, Stosunek onomastyki do innych nauk humanistycznych, „Onomastica”, t. 8.
Tomasik S., 2016, Nazwy lokali gastronomicznych w Opawie, „Bohemistyka”, nr 2.
Torkar S., 2020, Zgodovinska antroponimija i toponimija vzhodne Tolminske, Ljubljana.
Truszkowski W., 1974, Z dziejów onomastyki polskiej, Kraków.
Walczak-Mikołajczakowa M., 2015, Bułgarskie chrematonimy z I połowy XX w. (na podstawie ogłoszeń prasowych w „Kalendarzu św. św. Cyryla i Metodego”), w: Funkcje nazw własnych w kulturze i komunikacji, Poznań.
Wilkoń A., 1963, Polskie nazwy miejscowe od nazw wodnych, Wrocław.
Witczak K., 2015, Węgra – a Former Yatvingian Hydronym, „Onomastica”, t. 59.
Wojtyła-Świerzowska M., 2014, Jeszcze o przezwiskach, „Językoznawstwo”, nr 8.
Zierhoffer K., Zierhofferowa Z., 2015, Toponimy i chrematonimy na tle ich związku z kulturą, w: Funkcje nazw własnych w kulturze i komunikacji, red. I. Sarnowska-Giefing, M. Balowski, M. Graf, Poznań.
Балкански Т., Цанков К., Енциклопедия на българската ономастика към основите на българската ономастика, Велико Търново 2010.
Георгиев В., 1960, Българска етимология и ономастика, София.
Дечев Д., 1949, Извори за старата история и география на Тракия и Македония, София.
Димитрова-Тодорова Л., 2011, Собствените имена в България. Изследвания, анализ, проблеми, ИК ЕМАС, София 2011.
Димитрова-Тодорова Л., 2006, Местните имена в Поповско, София.
Заимов Й., 2012, Български водопис – том 1, Велико Търново.
Каравелов Л., 1966, Събрани съчинения, София.
Ковачев Н. П., 1987, Българска ономастика, София.
Младенов С., 1951, Български тълковен речник, с оглед към народните говори, т. 1, София.
Раковски Г., 1922, Съчинения, red. М. Арнаудов, София.
Стойнева М., 2007, Bulgarian Hydronyms, w: Inventory of Bulgarian Wetlands and their Biodiversity, София 2007.
Чолева-Димитрова А., 2015, Старинната топонимия на Трънско, София.
