Uniwersyteckie Czasopisma NaukoweŚwiat muzyczny w pułapce literackiej: fetyszyzm 3D w Pościgu Julio Cortázara
DOI:
https://doi.org/10.26881/prog.2025.17.03Słowa kluczowe:
pościg, Cortázar, fetyszyzm muzyczny, analiza krytcznaAbstrakt
Celem niniejszego artykułu jest wykazanie, w jaki sposób elementy świata muzycznego pełnią funkcję fetyszy w warunkach kapitalizmu. Zjawisko to zostanie zbadane na przykładzie opowiadania Pościg Julio Cortázara. W literaturze krytycznej nie istnieją prace, które w sposób kompleksowy omawiałyby to zagadnienie. W tym celu, z wykorzystaniem teorii Charlesa De Brossesa, Alfreda
Bineta, Zygmunta Freuda oraz Theodora W. Adorna, zostały wyjaśnione pojęcia fetyszu i fetyszyzmu. Osią rozważań jest wieloaspektowość zjawiska fetyszyzmu, które począwszy od XVIII wieku stanowiło przedmiot refleksji w ramach
różnych perspektyw badawczych: antropologicznej, psychologicznej i psychoanalitycznej oraz marksistowskiej. Biorąc pod uwagę wszystkie te ujęcia, fetysz jest rozumiany jako personifikacja boskości (De Brosses 1992), jako obiekt, który wzbudza pożądanie (Freud 1930), oraz jako towar (Adorno 1990). Odwołując się do trzech wymiarów fetyszyzmu: religijnego, seksualnego oraz towarowego, poddano analizie opowiadanie Cortázara, podkreślając dynamizm relacji społecznych kształtujących świat muzyki jazzowej przedstawiony w utworze.
Socjologiczno-kulturowa teoria fetyszyzmu muzycznego Adorna, wywodząca
się z marksizmu, pozwala dostrzec w świecie muzycznym procesy prowadzą
ce do fetyszyzacji jego elementów (Adorno 1990). Dzięki temu możliwe stało
się również zbadanie mechanizmów rządzących rynkiem muzycznym, przedstawionym w opowiadaniu Cortázara, które przekształcają jego konstytutywne komponenty w fetysze.
Downloads
Bibliografia
Adorno T.W., 1990, Sztuka i sztuki. Wybór esejów, Warszawa.
Ávila Ávila V.M., López Ridaura C., 2020, El concepto de idolatría en el arzobispado de México, „Relaciones Estudios de Historia y Sociedad”, Nº 41(164).
Biblia Jerozolimska, 2006, Poznań.
Baudrillard J., 2001, Selected writings, Cambridge.
Benjamin W., 2003, La obra de arte en la era de su reproducción técnica, México.
Borello R.A., 1980, Charlie Parker: “El perseguidor”, „Cuadernos Hispanoamericanos”, Nº 364–366.
Borges L., 2013, La muralla y los libros, w: Inquisiciones. Otras inquisiciones, Barcelona.
Böhme H., 2020, Fetichismo y Cultura. Otra teoría de la modernidad, Argentina.
Castro Arbeláez M.A., 2018, Sublimación: el arte de reorientar nuestras angustias, https://lamentesemaravillosa.com/sublimacion-el-arte-de-reorientar-nuestras-angustias/ [dostęp: 23.12.2024].
Catalán J.R., 2014, T. W. Adorno y el jazz: un apagón intelectual, „Revista Realidad”, Nº 141.
Chiyé N., 2014, El periodo precolonial de pueblos aliados en la costa africana marfileña y las primeras incursiones europeas, „La Razón Histórica”, Nº 25.
Cortázar J., 1991, Las armas secretas, Madrid.
Cortázar J., 2013, Clases de literatura: Berkeley, 1980, Buenos Aires.
Cortázar J., 1977, Opowiadania zebrane, t. 2, Kraków.
Cupers J.-L., 1988, Euterpe et Harpocrate ou le défi littéraire de la musique, Presses universitaires Saint-Louis Bruxelles, https://doi.org/10.4000/books.pusl.25849.
De Brosses Ch., 1992, O kulcie fetyszów, Warszawa.
Freud S., 1930, The Future of an Illusion Civilization and its Discontents and Other Works, London.
Gambarotta E.M., 2009, El crítico y el perseguidor. Sobre las potencialidades de la crítica a partir de un cuento de Julio Cortázar, „Question”, Nº 1(24), https://core.ac.uk/download/pdf/19750903.pdf [dostęp: 27.12.2024].
Głowiński M., 1980, Muzyka w powieści, „Teksty: teoria literatury, krytyka, interpretacja”, nr 2(50).
González Riquelme A., 2003, La máquina musical en “El perseguidor” de Julio Cortázar, „Acta Literaria”, No. 28.
Hejmej A., 2012, Muzyczność dzieła literackiego, Toruń.
Horkheimer M., Adorno T.W., 1998, Dialéctica de la Ilustración, Madrid.
Jitrik N., 1974, Crítica satélite y trabajo crítico en “El perseguidor” de Julio Cortázar, „Nueva Revista De Filología Hispánica” (NRFH), Nº 23(2).
León-Dufour X., 1965, Vocabulario de Teología Bíblica, Barcelona.
Marx K., 1994, El Capital, Madrid.
Pérez Ventura J., 2023, Música y cine, año a año, Sevilla.
Pikaza Ibarrondo X., 2007, Diccionario de la Biblia. Historia y palabra, Navarra.
Rodríguez Abellán A., 2013, París y el jazz (1918–1945), „Individualia”, Nº 1.
Skrzypek M., 1992, Rozwój teorii fetyszyzmu od De Brossesa do Freuda, w: Ch. De Brosses, O kulcie fetyszów, Warszawa.
Soria Martínez V., 2015, La experiencia de la regresión de la escucha planteada por Theodor W. Adorno en la producción musical y el arte sonoro de 1990 a 2013, València.
Taborska A., 2007, Spiskowcy wyobraźni. Surrealizm, Gdańsk.
