Etyka w zawodzie terapeuty uzależnień – rola niestygmatyzującej postawy

Abstrakt

Jednostki z problemem uzależnienia od substancji psychoaktywnych dotyka specyficzny rodzaj stygmatyzacji. Postrzega się je w kategoriach łączących chorobę psychiczną z przestępczością, nadając im etykietę ludzi szczególnie niebezpiecznych. Świadczący usługi w zakresie zdrowia psychicznego wzmacniają stereotypy na temat osób dotkniętych problemem uzależnienia, w tym postrzeganego niebezpieczeństwa, nieprzewidywalności i winy. Napiętnowanie związane z zaburzeniami wynikającymi z używania substancji psychoaktywnych stanowi główną przeszkodę w podejmowaniu i kontynuowaniu leczenia przez osoby uzależnione. Wskazana grupa społeczna jest silniej napiętnowana w porównaniu z chorymi na inne zaburzenia psychiczne. Atrybutem dyskredytującym jest zarówno używanie substancji psychoaktywnych, jak i utrzymywanie abstynencji oraz leczenie w poradni odwykowej. Osoby, które nie były społecznie stygmatyzowane z powodu nałogu, przez podjęcie leczenia w poradni bywają zdyskredytowane i ujawnione jako noszące piętno „alkoholika” czy „narkomana”. Dodatkowo etykietka osoby „chorej psychicznie” jest pacjentom nadawana i utrwalana przez terapeutów stawiających diagnozę medyczną, a pozostaje nawet po zakończeniu leczenia. Uzależnienie jest wciąż chorobą o niskim wskaźniku skuteczności terapii. Coraz częściej jako jedną z możliwych przyczyn wskazuje się korzystanie z przestarzałych modeli terapii, a także sposobów kształcenia przyszłych terapeutów. Rozbudowanie szkoleń na terapeutów uzależnień o tematykę stygmatyzacji osób z problemem uzależnienia i sposobów jej przeciwdziałania, a także wprowadzanie cyklicznych warsztatów wśród pracowników placówek odwykowych wydaje się być na obecną chwilę jednym z wartych rozważenia i zbadania rozwiązań. Może się to okazać istotne m.in. dla pogłębiania relacji terapeutycznej, która jest jednym z najważniejszych czynników sprzyjających wzrostowi skuteczności terapii.