Świeckie objawienie jako oś rozwoju fabuły literackiej – na przykładzie Lolity Vladimira Nabokova

Autor

Słowa kluczowe:

Lolita, Vladimir Nabokov, świeckie objawienie, Walter Benjamin, postmodernizm

Abstrakt

W artykule przedstawiona została interpretacja Lolity Vladimira Nabokova przy użyciu koncepcji świeckiego objawienia Waltera Benjamina. Wykorzystując pojęcia chronotopu Michaiła Bachtina i oddźwięku poetyckiego Gastona Bachelarda, ukazano, że moment doświadczenia świeckiego objawienia przez głównego bohatera Lolity może być postrzegany jako oś organizująca dalszy rozwój fabuły powieści, a także kształtująca czasoprzestrzeń świata przedstawionego. W tekście łączy się pojęcie świeckiego objawienia z kontekstem postromantycznej sztuki epifanicznej, a także pokazuje związki Lolity z paradygmatem opisanym przez Charlesa Taylora. Dodatkowo wprowadzone zostają wątki postmodernistycznej ironii oraz Freudowskiej psychoanalizy, uzupełniające rozpoznania o uwagi na temat przynależności gatunkowej opisywanej powieści oraz charakteru relacji narratora i czytelnika.

 

Downloads

Download data is not yet available.

Biogram autora

Joanna Anczaruk - Uniwersytet Warszawski

doktorantka w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Warszawskiego.
Zajmuje się antropologią kultury i religii, filozofią postsekularną oraz historią religii,
ze szczególnym uwzględnieniem współczesnych form duchowości. Autorka artykułu Coming
out jako rytuał przejścia – nowa metafizyka kształtowania tożsamości, który ukazał się w „Stanie
Rzeczy”, a także rozdziału w monografii Człowiek w sytuacji granicznej. Wybrane zagadnienia,
zatytułowanego Pomiędzy sacrum i profanum, czyli rytuał przejścia w ujęciu Mircei Eliadego jako
przykład sytuacji granicznej w życiu człowieka.

Bibliografia

Bachelard G., 1975. Poetyka przestrzeni. Tłum. A. Tatarkiewicz. W: G. Bachelard, Wyobraźnia poetycka. Wybór pism. Tłum. H. Chudak, A. Tatarkiewicz. Warszawa.

Bachtin M., 1982. Problemy literatury i estetyki. Tłum. W. Grajewski. Warszawa.

Beja M., 1971. Epiphany in the Modern Novel. Seattle.

Benjamin W., 2012a. Nauka o podobieństwie. Tłum. A. Lipszyc. W: W. Benjamin, Konstelacje. Wybór tekstów. Tłum. A. Lipszyc, A. Wołkowicz. Kraków.

Benjamin W., 2012b. O kilku motywach u Baudelaire’a. Tłum. A. Lipszyc. W: W. Benjamin, Konstelacje. Wybór tekstów. Tłum. A. Lipszyc, A. Wołkowicz. Kraków.

Benjamin W., 2012c. Fragment teologiczno-polityczny. Tłum. A. Lipszyc. W: W. Benjamin, Konstelacje. Wybór tekstów. Tłum. A. Lipszyc, A. Wołkowicz. Kraków.

Benjamin W., 1996. Surrealizm. Ostatnie migawki z życia europejskiej inteligencji. Tłum. J. Sikorski. W: W. Benjamin, Anioł historii. Eseje, szkice, fragmenty. Poznań.

Bielik-Robson A., 2008. „Na pustyni”. Kryptoteologie późnej nowoczesności. Kraków.

Breton A., 1993. Nadja. Tłum. J. Waczków. Kraków.

Cohen M., 1993. Profane Illumination. Walter Benjamin and the Paris of Surrealist Revolution. Los Angeles.

De La Durantaye L., 2005. Vladimir Nabokov and Sigmund Freud, or a Particular Problem. American Imago, Vol. 62, No. 1.

Eliade M., 2009. Traktat o historii religii. Tłum. J. Wierusz-Kowalski. Warszawa.

Hughes R., 1966. Why Nabokov Detests Freud. The New York Times. Fragmenty wywiadu dostępne na stronie: https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/97/03/02/lifetimes/nab-v-freud.html [dostęp: 27.08.2024].

Kadiu S., 2014. Surrealism in André Breton’s Nadja. Opticon1826, Vol. 24, No. 16.

Khorasani H.S., 2018. A Parody of Psychoanalysis in Vladimir Nabokov’s Lolita. Journal of English Language and Literature, Vol. 9, No. 2.

Kwon T., 2011. Nabokov’s Memory War Against Freud. American Imago, Vol. 68, No. 1.

Marks K., 1962. Przyczynek do krytyki Heglowskiej filozofii prawa. Wstęp. W: K. Marks, F. Engels, Dzieła, t. 1. Warszawa.

Meng W., 2023. The Study of Humbert in Lolita From The Perspective of Freud’s Psychoanalysis. Applied & Educational Psychology, Vol. 4, No. 6.

Nabokov W., 1991a. Lolita. Tłum. R. Stiller. Warszawa.

Nabokov V., 1991b. O książce zatytułowanej Lolita. Tłum. R. Stiller. W: V. Nabokov, Lolita. Tłum. R. Stiller. Warszawa.

Nycz R., 2012. Literatura jako trop rzeczywistości. Poetyka epifanii w nowoczesnej literaturze polskiej. Kraków.

Petrolle J., 2007. Profane Illumination, Genre, and the Integrative Study of Literature. Issues in Integrative Studies, No. 25.

Romdhani M., 2014. Irony in Postmodernist Agenda: Poetics and Politics in Vladimir Nabokov’s Lolita. International Journal of Humanities and Cultural Studies, Vol. 1, No. 3.

Shute J.P., 1984. Nabokov and Freud: The Play of Power. Modern Fiction Studies, Vol. 30, No. 4.

Taylor C., 2001. Źródła podmiotowości. Narodziny tożsamości nowoczesnej. Tłum. M. Gruszczyński, O. Latek, A. Lipszyc, A. Michalak, A. Rostkowska, M. Rychter, Ł. Sommer. Warszawa.

Toker L., 2019. Nabokov’s Factography. W: I. Księżopolska, M. Wiśniewski (red.), Vladimir Nabokov and the Fictions of Memory. Warszawa.

Trzeciak J., 2009. Viennese Waltz: Freud in Nabokov’s Despair. Comparative Literature, Vol. 61, No. 1.

Pobrania

Opublikowane

2025-12-29

Jak cytować

Anczaruk, J. (2025). Świeckie objawienie jako oś rozwoju fabuły literackiej – na przykładzie Lolity Vladimira Nabokova. Progress, 1(16), 99–113. Pobrano z https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/Progress/article/view/13308