Proces rytualny i świat wyobrażony na festiwalach muzycznych

  • Tomasz Lesicki Gdański Uniwersytet Medyczny
Słowa kluczowe: rytualność, świat wyobrażony, antystruktura

Abstrakt

Artykuł dotyczy festiwali muzycznych Przystanek Woodstock i Heineken Open’er Festival ujętych w paradygmacie antropologicznym i fenomenologicznym. Poprzez obserwację uczestniczącą i wywiady jakościowe dociekano przejawów procesu rytualnego obecnego na festiwalach, a także charakteryzowano specyficzny Lebenswelt, świat przeżywany z perspektywy ich uczestników. Celem naukowej analizy było uzyskanie pogłębionego wglądu w osobiste wizje uczestników festiwalu, w jaki sposób jawi się w ich oczach, a co za tym idzie – określenia funkcji pełnionej przez taką formę rozrywki. Istotne było poznanie motywów uczestnictwa w imprezie masowej oraz sposobu postrzegania siebie w ludzkiej masie przez innych imprezowiczów. Interesujące były jednostkowe doświadczenia i idąca za nimi możliwość przełożenia ich na doświadczenie zbiorowe. Doświadczenie jednostek zbadano z punktu widzenia procesu rytualnego w ujęciu Arnolda van Gennepa i Victora Turnera, procesów wymiany opartych na teorii Marcela Maussa, a także doświadczania zbiorowej tożsamości (intersubiektywność przeżywanego świata) mającej rodowód w koncepcjach fenomenologicznych Williama Jamesa i Alfreda Schütza. W wyniku analizy odkryto, że na festiwalach muzycznych są obecne mechanizmy tożsame z rytuałami inicjacji, a imprezy charakteryzuje antystrukturalność przejawiająca się w specyficznym zawieszeniu niektórych norm społecznych. Wymiana dotyczy przede wszystkim niematerialnej sfery na płaszczyźnie uczestnicy–artysta. Idea Lebensweltu zasadza się przede wszystkim na wspólnym przeżywaniu następujących po sobie koncertów, które budują doświadczenie zbiorowe.

Bibliografia

Douglas M., 2007, Czystość i zmaza, tłum. M. Bucholc, Warszawa: PIW.

Eliade M., 1997, Inicjacja, obrzędy, stowarzyszenia tajemne: narodziny mistyczne, tłum. K. Kocjan, Kraków: Znak.

Frith S., 2011, Sceniczne rytuały: o wartości muzyki popularnej, tłum. M. Król, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Gennep A. van, 2006, Obrzędy przejścia. Systematyczne studium ceremonii, tłum. B. Biały, Warszawa: PIW.

Hałas E., 2007, Konwersja. Perspektywa socjologiczna, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Lejzerowicz-Zajączkowska B., 2003, Człowiek w świecie sensów. Filozoficzne podstawy fenomenologicznej socjologii Alfreda Schütza, Płock: Wydawnictwo Naukowe Novum.

Manterys A., 1997, Wielość rzeczywistości w teoriach socjologicznych, Warszawa: PWN.

Mauss M., 2001, Socjologia i antropologia, tłum. M. Król, K. Pomian, J. Szacki, Warszawa: Wydawnictwo KR.

Owsiak J., Skaradziński J., 2010, Przystanek Woodstock. Historia najpiękniejszego festiwalu świata, Warszawa: Świat Książki.

Schütz A., 1989, Fenomenologia i nauki społeczne [w:] Fenomenologia i socjologia: zbiór tekstów, red. Z. Krasnodębski, Warszawa: PWN.

Szkarłat M., 2010, Przystanek Woodstock. Przygoda na całe życie, „Magazyn Literacki Aha! Głos Młodych” nr 165.

Turner V., 2004, Liminalność i Communitas [w:] Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. Kontynuacje, red. M. Kempny, E. Nowicka, Warszawa: PWN.

Turner V., 2005, Gry społeczne, pola i metafory. Symboliczne działanie w społeczeństwie, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Opublikowane
2015-12-15
Jak cytować
Lesicki, T. (2015). Proces rytualny i świat wyobrażony na festiwalach muzycznych. Ars Educandi, (12), 109-120. https://doi.org/10.26881/ae.2015.12.10
Dział
Artykuły i rozprawy