Hermeneutyka pedagogiczno-religijna w dobie algorytmów. Refleksje wokół książki Mirosława Patalona „Księga Koheleta. Nowe tłumaczenie i reinterpretacja w perspektywie pedagogiki religii”

[recenzja: „Księga Koheleta. Nowe tłumaczenie i reinterpretacja w perspektywie pedagogiki religii” (Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2026, ss.152)]

Abstrakt

Artykuł stanowi krytyczno-analityczną recenzję książki Mirosława Patalona „Księga Koheleta. Nowe tłumaczenie i reinterpretacja w perspektywie pedagogiki religii”. Celem opracowania jest ukazanie znaczenia interdyscyplinarnego podejścia łączącego hermeneutykę, pedagogikę religii oraz wykorzystanie narzędzi algorytmicznych w interpretacji tekstu biblijnego. Autor wskazuje na kluczową rolę języka i przekładu jako czynników kształtujących doświadczenie religijne i praktyki edukacyjne. Szczególną uwagę poświęcono dwóm wariantom tłumaczenia (dosłownemu i dynamicznemu), które ujawniają napięcie między wiernością oryginałowi a jego współczesną aktualizacją. Analiza podkreśla również znaczenie reinterpretacji pojęć (np. „hevel” - „marność” na „ulotność” – „mgła”) oraz wpływ decyzji translatorskich na formację aksjologiczną. Istotnym wątkiem jest wykorzystanie algorytmów jako współuczestników procesu interpretacyjnego, co rodzi pytania o granice autorstwa i status poznawczy wyników. W wymiarze pedagogicznym tekst wskazuje na potrzebę syntezy między konserwatyzmem a progresywizmem w edukacji religijnej. Całość wpisuje się w nurt pedagogiki procesualnej i dialogicznej, postulując traktowanie edukacji jako procesu interpretacyjnego w porządku społecznym, kulturowego oraz tożsamościowym.