Uniwersyteckie Czasopisma NaukoweW stronę akademickiej dydaktyki rzeczy
DOI:
https://doi.org/10.26881/head.2025.3.09Słowa kluczowe:
dydaktyka rzeczy, pedagogika nieantropocentryczna, sprawstwo rzeczy, materialność edukacji, technologia w dydaktyceAbstrakt
Wywiad z profesorem Maksymilianem Chutorańskim dotyczy koncepcji dydaktyki rzeczy, wpisującej się w szerszy nurt pedagogiki nieantropocentrycznej. W rozmowie poruszane są kwestie relacji między ludzkimi i nieludzkimi aktorami edukacji, znaczenia technologii i materialności w procesach uczenia się oraz redefinicji pojęcia skuteczności dydaktyki. Profesor Chutorański wskazuje, że rzeczy nie są jedynie narzędziami, lecz aktywnymi uczestnikami procesów poznawczych i edukacyjnych – wpływają na sposób myślenia, relacje oraz organizację kształcenia akademickiego. W tym kontekście przedmiotem refleksji stają się takie „rzeczy edukacyjne” jak sylabus, egzamin, książka czy technologie komunikacyjne. Rozmowa ukazuje dydaktykę rzeczy jako propozycję poszerzającą rozumienie nauczania i uczenia się w perspektywie relacyjnej, materialnej i krytycznej.
Bibliografia
Clark, A. (2010). Supersizing the mind: Embodiment, action, and cognitive extension. Oxford: Oxford University Press.
Clark, A., Chalmers, D. (1998). The extended mind. Analysis , nr 1, s. 7–19.
Crutzen, P. J. (2006). The “Anthropocene”. [W:] Earth system science in the anthropocene. Berlin–Heidelberg: Springer, s. 13–18.
Donald, M. (1993). Origins of the modern mind: Three stages in the evolution of culture and cognition. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Haidt, J. (2024). The anxious generation: How the great rewiring of childhood is causing an epidemic of mental illness. New York: Penguin Press.
Haraway, D. J., Anthropocene, C., Plantationocene, C. (2017). Diversity stories. [W:] Genealogies and Conceptual Belonging: Zones of Interference between Gender and Diversity, s. 45.
Harel, I. E., Papert, S. A. (1991). Constructionism. Norwood, NJ: Ablex Publishing.
Heidegger, M. (1977). Budować, mieszkać, myśleć: eseje wybrane. Warszawa: Czytelnik.
Heidegger, M. (1994). Bycie i czas (B. Baran, tłum.). Warszawa: PWN.
Horkheimer, M., Adorno, T. W. (1994). Dialektyka oświecenia (M. Łukasiewicz, tłum.). Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.
Holt, J. (1964). How children fail. London: Pitman.
Kiewra, K. A. (1989). A review of note–taking: The encoding–storage paradigm and beyond. Educational Psychology Review, nr 2, s. 147–172.
Latour, B. (1987). Science in action: How to follow scientists and engineers through society. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Latour, B. (2005). Reassembling the social: An introduction to actor–network–theory. Oxford: Oxford University Press.
Malafouris, L. (2013). How things shape the mind. Cambridge, MA: MIT Press.
Moore, J. W. (red.). (2016). Anthropocene or Capitalocene? Nature, history, and the crisis of capitalism. Oakland: PM Press / KAIROS.
Mueller, P. A., Oppenheimer, D. M. (2014). The pen is mightier than the keyboard: Advantages of longhand over laptop note taking. Psychological Science, nr 6, s. 1159–1168.
Olsen, B. (2013). W obronie rzeczy. Archeologia i ontologia przedmiotów (B. Shallcross, tłum.). Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN.
Papert, S. A. (2020). Mindstorms: Children, computers, and powerful ideas. New York: Basic Books.
Platon. (1958). Fajdros (W. Witwicki, tłum.). [W:] Dialogi, t. 2. Warszawa: PWN.
Sloterdijk, P. (2008). Krytyka cynicznego rozumu. Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
Vlieghe, J., Zamojski, P. (2021). Entering the world with notes: Reclaiming the practices of lecturing and note making. Educational Philosophy and Theory, nr 13, s. 1388–1398.
