Uniwersyteckie Czasopisma NaukoweUjawnianie i przekazywanie prawdy w mediach
Słowa kluczowe:
media, prawda, głębia prawdy, dyskrecja, przekaz, komunikacja, relacje społeczneAbstrakt
W artykule podjęto problematykę ujawniania i przekazywania prawdy w mediosferze, ujmowanej jako złożone środowisko komunikacyjne kształtowane zarówno przez treść, jak i formę przekazu. Przyjęto tezę, że współczesna mediosfera sprzyja ujawnianiu prawdy, jednak warunkowane jest to czynnikami etycznymi, poznawczymi i kulturowymi. Celem pracy jest analiza determinant komunikowania prawdy, specyfiki jej ujawniania w mediach oraz roli dyskrecji w ochronie podmiotowości jednostki w przestrzeni cyfrowej. Krytycznej analizie poddano literaturę dotyczącą prawdy w wymiarze ontologiczno-poznawczym. Wyniki wskazują, że prawda stanowi fundamentalne kryterium jakości komunikacji medialnej, porządkując chaos informacyjny i warunkując transparentność oraz odpowiedzialność przekazu. Jednocześnie podkreślono personalistyczny wymiar komunikacji, w którym przekazywanie prawdy wiąże się z ujawnianiem samego nadawcy. Wskazano także na konieczność zachowania równowagi między ujawnianiem a ochroną informacji, uzasadniając istnienie sytuacji, w których nieuprawnione przekazywanie prawdy, może naruszać dobro osoby. Wnioski podkreślają znaczenie etycznych standardów komunikacji w kontekście współczesnych zagrożeń, takich jak dezinformacja czy manipulacja medialna. Prawda jawi się jako kluczowy czynnik budowania ładu poznawczego oraz kultury komunikacyjnej opartej na szacunku i odpowiedzialności.
Downloads
Bibliografia
Baranowska L., «Przemilczane strefy»: Mickiewicz Miłosza jako nieznany geniusz, „Rocznik Towarzystwa Literackiego imienia Adama Mickiewicza” 2010, nr 3(45), s. 50–63.
Benedykt XVI, Poznanie prawdy. Wykłady papieskie, Wydawnictwo WAM, Kraków 2017.
Bonhoeffer D., Paragraf aryjski w kościele, przeł. A. Morawska [w:] idem, Wybór pism, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1970, s. 68–73.
Carr N., The Shallows: What the Internet Is Doing to Our Brains, W.W. Norton & Company, New York 2010.
Goban-Klas T., Cywilizacja medialna. Geneza, ewolucja, eksplozja, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2005.
Heschel A.J., Bóg szukający człowieka. Podstawy filozofii judaizmu, przeł. A. Gorzkowski, Wydawnictwo Esprit, Kraków 2007.
Heschel A.J., Szabat i jego znaczenie dla współczesnego człowieka, przeł. H. Halkowski, Wydawnictwo Austeria, Kraków 2009.
Jan Paweł II, Pielgrzymki do Ojczyzny 1979•1983•1987•1991•1995•1997. Przemówienia, homilie, Wydawnictwo Znak, Kraków 1997.
Jougan A., Słownik kościelny łacińsko-polski, wyd. 3, Księgarnia Św. Wojciecha, Poznań–Warszawa–Lublin 1957
Katechizm Kościoła Katolickiego, Pallottinum, Poznań 1994.
Kołakowski L., Mini wykłady o maxi sprawach, Instytut Wydawniczy Znak, Kraków 2004.
Les Évêques de Belgique, Livre de la foi, Casterman, Tournai 1987; wyd. wznowione 2003.
McLuhan M., Zrozumieć media. Przedłużenia człowieka, przeł. N. Szczucka, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 2004.
Merton T., Nikt nie jest samotną wyspą, przeł. M. Morstin-Górska, Wydawnictwo W drodze, Poznań 2000.
Mickiewicz A., Dzieła, oprac. Cz. Zgorzelski, t. I, Czytelnik, Warszawa 1993.
Miłosz Cz., Przemilczane sfery, Instytut Wydawniczy Znak, Kraków 2000.
Müller G.L., Bonhoeffer Dietrich [w:] Dizionario di Omiletica, a cura di M. Sodi, A.M. Triacca, Elledici–Velar, Torino–Bergamo 1998, s. 202–204.
Peschke K.H., Christliche Ethik. Spezielle Moraltheologie, Paulinus Verlag, Trier 1995, s. 400–411.
Platon, Fedon, przeł. R. Legutko, Instytut Wydawniczy Znak, Kraków 1995.
Schirrmacher B., Mousavi N., Preface [w:] Truth Claims Across Media, red. B. Schirrmacher, N. Mousavi, Springer Nature Switzerland AG, Cham 2024, s. V–VI.
Schlögel H., Wymiary prawdy, „Communio” 2000, nr 1(115), s. 79–88.
Słownik języka polskiego, https://sjp.pwn.pl [dostęp: 4.06.2026].
Stachewicz K., Milczenie wobec dobra i zła. W stronę etyki sygetycznej i apofatycznej, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2012.
Tillich P., Prawda jest w głębi, przeł. J.A. Łata, Wydawnictwo Wrocławskiej Księgarni Archidiecezjalnej, Wrocław–Oleśnica 1996.
Trisoglio F., Basilio di Cesarea [w:] Dizionario di Omiletica, a cura di M. Sodi, A.M. Triacca, Elledici–Velar, Torino–Bergamo 1998, s. 169–174.
Truth Claims Across Media, ed. B. Schirrmacher, N. Mousavi, Springer Nature Switzerland AG, Cham 2024.
Whitaker A.J., Bell Telephone Memorial and Bell Homestead Brantford Canada, Bell Homestead Committee, Brantford (Ontario) 1944.
