Academic Scientific JournalsPrzyczyny i czynniki determinujące popełnianie czynów karalnych przez nieletnich
DOI:
https://doi.org/10.26881/prog.2025.17.08Keywords:
juvenile delinquency, family environoment, mental disorders, peer environment, personality of the offenderAbstract
Analysing the causes of juvenile delinquency is essential to understanding and effectively addressing this problem. This article presents the basic and key factors influencing the formation of juvenile personalities. These include the family and peer environment, the influence of the media, mental illnesses and disorders and addictions to psychoactive substances. In addition, the definition of a “minor” and the legal basis for their responsibility under the provisions of the Criminal Code are indicated.
Downloads
References
Badźmirowska-Masłowska K., 2000, Młodociani sprawcy zabójstw w Polsce, Kraków.
Borowiecka-Kluza J., 2013, Co to są zaburzenia urojeniowe? Jakie są objawy? Jak je rozpoznać?, mp.pl, https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/choroby/73534,zaburzenia-urojeniowe [dostęp: 13.05.2024].
Całkiewicz M., 2010, Modus operandi sprawców zabójstw, Warszawa.
Dlaczego coraz młodsi sięgają po narkotyki, 2023, Forum przeciw depresji, https://forumprzeciwdepresji.pl/3309/dlaczego-coraz-mlodsi-siegaja-po-narkotyki [dostęp: 13.05.2024].
Douglas J., Olshaker M., 2002, Motywy zbrodni. Motywy działania agenta specjalnego FBI, Warszawa.
Hołyst B., 2009, Kryminologia, Warszawa.
Hnatów A., 2012, Wpływ grup rówieśniczych na popełnianie przestępstwa przeciwko mieniu przez nieletnich, Józefów.
Janikowski J., 2022, Alkohol jako czynniki kryminogenny, „Studia Prawnoustrojowe”, nr 56, Olsztyn.
Jurczyk M., 2021, Odpowiedzialność sądowa oraz tło motywacyjnej nieakceptowalnych społecznych zachowań młodzieży, Warszawa.
Kucharewicz J., 2008, Psychologiczna analiza procesów motywacyjnych przestępstw popełnianych przez nieletnich (na przykładzie przestępstw agresywnych i nieagresywnych), Katowice.
Lorencka-Mierzwińska J., 2022, Odpowiedzialność karna nieletnich w świetle ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, https://sip.lex.pl/#/publication/470191125/lorencka-mierzwinska-Przyczyny-i-czynniki-determinujące-popełnianie-czynów-karalnych-przez-nieletnich-121-joanna-odpowiedzialnosc-karna-nieletnich-w-swietle-ustawy-o-wspieraniu-i-resocjalizacji-nieletnich&cm=STOP [dostęp: 13.05.2024].
Maciejczyk R., 2022, Teorie bezpieczeństwa w zakresie badań przyczyn przestępczości w systemie procesu wykrywania sprawców przestępstw, kwartalink.csp.edu.pl, https://kwartalnik.csp.edu.pl/kp/archiwum-1/2022/32022/5501,Teorie-bezpieczenstwa-w-zakresie-badan-przyczyn-przestepczosci-w-systemie-proces.html [dostęp: 9.06.2025].
Makaruk-Guzik E., Wojewoda E., 2015, Dziecko, nieletni, małoletni, młodociany, pełnoletni: podstawowe zaganienia terminologiczne na tle systemu prawa, Białystok.
Michałowska-Olechnowicz I., Wpływ mediów na psychikę dziecka, https://pslaskowice.stronyzklasa.pl/files/119/wplyw-mediow-na-psychike-dziecka-artykul-dla-rodzicow.pdf [dostęp: 13.05.2024].
Mosiołek A., Gierus J., Margańska K., 2019, Zachowania agresywne ze strony pacjentów z zaburzeniami psychicznymi, Gdańsk.
Pawałko O., 2018, Przestępczość nieletnich jako zagrożenie bezpieczeństwa publicznego na przykładzie miasta stołecznego Warszawy, Warszawa.
Peterman S., 2022, Rodzina dysfunkcyjna źródłem zachowań przestępczych na przykładzie województwa opolskiego, Opole.
Przestępczość nieletnich w latach 1990–2022, 2022, Demagog, https://demagog.org.pl/wp-content/uploads/2024/01/Przestepczosc-nieletnich-1990-2022-Arkusz1.pdf [dostęp: 6.05.2024].
Tywończuk-Gieniusz A., 2013, Zjawisko agresji i przemocy w aspekcie kryminogennego charakteru środków komunikowania masowego, Lublin.
Ziemska M., 1969, Postawy rodzicielskie, Warszawa.
Zhang Y., 2025, Social Faktors Contributing to Juvenile Delinquency and Its Impact, Shanghai.
Akty prawne:
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 383 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (Dz. U. poz. 1700 z późn. zm.).
Orzecznictwo:
Wyrok SN z 9.03.2009 r., II KK 32/09, LEX nr 491308.
