Przyczyny i czynniki determinujące popełnianie czynów karalnych przez nieletnich
DOI:
https://doi.org/10.26881/prog.2025.17.08Słowa kluczowe:
przestępczość nieletnich, środowisko rodzinne, zaburzenia psychiczne, środowisko rówieśnicze, osobowość sprawcyAbstrakt
Analiza przyczyn determinujących zachowania przestępcze nieletnich ma istotny wpływ na zrozumienie i skuteczne przeciwdziałanie temu problemowi. W niniejszym artykule zaprezentowano podstawowe i kluczowe czynniki wpływające na kształtowanie się osobowości osób nieletnich. Należą do nich m.in.: środowisko rodzinne i rówieśnicze, wpływ mediów, choroby i zaburzenia psychiczne oraz uzależnienia od substancji psychoaktywnych. Ponadto wskazano definicję „osoby nieletniej” oraz podstawy prawne ponoszenia przez nieletnich odpowiedzialności karnej.
Downloads
Bibliografia
Badźmirowska-Masłowska K., 2000, Młodociani sprawcy zabójstw w Polsce, Kraków.
Borowiecka-Kluza J., 2013, Co to są zaburzenia urojeniowe? Jakie są objawy? Jak je rozpoznać?, mp.pl, https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/choroby/73534,zaburzenia-urojeniowe [dostęp: 13.05.2024].
Całkiewicz M., 2010, Modus operandi sprawców zabójstw, Warszawa.
Dlaczego coraz młodsi sięgają po narkotyki, 2023, Forum przeciw depresji, https://forumprzeciwdepresji.pl/3309/dlaczego-coraz-mlodsi-siegaja-po-narkotyki [dostęp: 13.05.2024].
Douglas J., Olshaker M., 2002, Motywy zbrodni. Motywy działania agenta specjalnego FBI, Warszawa.
Hołyst B., 2009, Kryminologia, Warszawa.
Hnatów A., 2012, Wpływ grup rówieśniczych na popełnianie przestępstwa przeciwko mieniu przez nieletnich, Józefów.
Janikowski J., 2022, Alkohol jako czynniki kryminogenny, „Studia Prawnoustrojowe”, nr 56, Olsztyn.
Jurczyk M., 2021, Odpowiedzialność sądowa oraz tło motywacyjnej nieakceptowalnych społecznych zachowań młodzieży, Warszawa.
Kucharewicz J., 2008, Psychologiczna analiza procesów motywacyjnych przestępstw popełnianych przez nieletnich (na przykładzie przestępstw agresywnych i nieagresywnych), Katowice.
Lorencka-Mierzwińska J., 2022, Odpowiedzialność karna nieletnich w świetle ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, https://sip.lex.pl/#/publication/470191125/lorencka-mierzwinska-Przyczyny-i-czynniki-determinujące-popełnianie-czynów-karalnych-przez-nieletnich-121-joanna-odpowiedzialnosc-karna-nieletnich-w-swietle-ustawy-o-wspieraniu-i-resocjalizacji-nieletnich&cm=STOP [dostęp: 13.05.2024].
Maciejczyk R., 2022, Teorie bezpieczeństwa w zakresie badań przyczyn przestępczości w systemie procesu wykrywania sprawców przestępstw, kwartalink.csp.edu.pl, https://kwartalnik.csp.edu.pl/kp/archiwum-1/2022/32022/5501,Teorie-bezpieczenstwa-w-zakresie-badan-przyczyn-przestepczosci-w-systemie-proces.html [dostęp: 9.06.2025].
Makaruk-Guzik E., Wojewoda E., 2015, Dziecko, nieletni, małoletni, młodociany, pełnoletni: podstawowe zaganienia terminologiczne na tle systemu prawa, Białystok.
Michałowska-Olechnowicz I., Wpływ mediów na psychikę dziecka, https://pslaskowice.stronyzklasa.pl/files/119/wplyw-mediow-na-psychike-dziecka-artykul-dla-rodzicow.pdf [dostęp: 13.05.2024].
Mosiołek A., Gierus J., Margańska K., 2019, Zachowania agresywne ze strony pacjentów z zaburzeniami psychicznymi, Gdańsk.
Pawałko O., 2018, Przestępczość nieletnich jako zagrożenie bezpieczeństwa publicznego na przykładzie miasta stołecznego Warszawy, Warszawa.
Peterman S., 2022, Rodzina dysfunkcyjna źródłem zachowań przestępczych na przykładzie województwa opolskiego, Opole.
Przestępczość nieletnich w latach 1990–2022, 2022, Demagog, https://demagog.org.pl/wp-content/uploads/2024/01/Przestepczosc-nieletnich-1990-2022-Arkusz1.pdf [dostęp: 6.05.2024].
Tywończuk-Gieniusz A., 2013, Zjawisko agresji i przemocy w aspekcie kryminogennego charakteru środków komunikowania masowego, Lublin.
Ziemska M., 1969, Postawy rodzicielskie, Warszawa.
Zhang Y., 2025, Social Faktors Contributing to Juvenile Delinquency and Its Impact, Shanghai.
Akty prawne:
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 383 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (Dz. U. poz. 1700 z późn. zm.).
Orzecznictwo:
Wyrok SN z 9.03.2009 r., II KK 32/09, LEX nr 491308.
Uniwersyteckie Czasopisma Naukowe

