Prawa osób z niepełnosprawnością intelektualną w świetle europejskiego i polskiego ustawodawstwa

  • Agnieszka Budnik Powiatowy Zespół Kształcenia Specjalnego w Wejherowie
Słowa kluczowe: niepełnosprawność, zaburzenia psychiczne, ubezwłasnowolnienie, prawo polskie, prawo europejskie

Abstrakt

Z wstępnych wyników Narodowego Spisu Powszechnego z 2011 roku w zakresie populacji osób niepełnosprawnych wynika, że liczba osób kwalifikujących się do zaliczenia ich do owej zbiorowości wynosiła 4 697 500, co stanowiło 12,2% ludności kraju. Celem artykułu jest analiza oraz omówienie głównych założeń zawartych w wybranych artykułach polskiego oraz europejskiego prawodawstwa ze szczególnym zwróceniem uwagi na kwestie, które bezpośrednio dotyczą osób z niepełnosprawnością oraz osób z zaburzeniami psychicznymi.

Bibliografia

Andrzejuk R., 2004, Prawa człowieka podstawą prawa narodów do samostanowienia, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Banaszczyk Z., 1997, Czyny niedozwolone[w:] idem, Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. K. Pietrzykowski, Warszawa: C.H. Beck.

Cytowska B., 2012, Trudne drogi adaptacji. Wątki emancypacyjne w analizie sytuacji dorosłych osób z niepełnosprawnością intelektualną we współczesnym społeczeństwie polskim, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Dąbrowski S., Pietrzykowski J., 1997, Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego – komentarz, Warszawa: Instytut Psychiatrii i Neurologii.

Filar M., 2006, Wyłączenie odpowiedzialności karnej[w:] Kodeks karny. Komentarz, red. O. Górniok et al., Warszawa: LexisNexis, wyd. 2.

Gałecki P., Eichstaedt K., Bobińska K., 2012, Aspekty i orzecznictwo u osób z niepełnosprawnością intelektualną w polskim ustawodawstwie[w:] Niepełnosprawność intelektualna – etiopatogeneza, epidemiologia, diagnoza, terapia, red. K. Bobińska, T. Pietras, P. Gałecki, Wrocław: Continuo.

Gromek K., 2001, Komentarz do ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze.

Hajdukiewicz D., 2004, Opiniowanie sądowo-psychiatryczne w sprawach cywilnych, Warszawa: Instytut Psychologii i Neurologii.

Hajdukiewicz D., 2007, Podstawy prawne opiniowania sądowo-psychiatrycznego w postępowaniu karnym, w sprawach o wykroczenia oraz w sprawach nieletnich, Warszawa: Instytut Psychiatrii i Neurologii.

Łuniewski W., 1950, Zarys psychiatrii sądowej. Część ogólna, Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich.

Pazdan M., 1997, Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych[w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. K. Pietrzykowski, Warszawa: C.H. Beck.

Piechowiak M, 1999, Filozofia praw człowieka: prawa człowieka w świetle ich międzynarodowej ochrony, Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Przybysz J., 2003, Psychiatria sądowa. Opiniowanie w procesie karnym. Podręcznik dla lekarzy i prawników, Toruń: Fundacja Tumult.

Sokołowski T., 2004, Międzynarodowa ochrona praw człowieka: zarys, Warszawa: WSP TWP.

Szczupał B., 2009, Godność osoby z niepełnosprawnością. Studium teoretyczno-empiryczne poczucia godności młodzieży z dysfunkcją narządu ruchu, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akapit.

Uszkiewiczowa L., 1973, Opinia biegłego psychiatry w postępowaniu cywilnym[w:] Opinia biegłego z zakresu psychiatrii, red. L. Uszkiewiczowa, Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze.

Więźniowie z niepełnosprawnością intelektualną lub psychiczną. RPO opowiada o wynikach badań w więzieniach i o tym, co zrobi, by pomóc osobom, które nigdy nie powinny były trafić do więzienia, 2016, https://www.rpo.gov.pl/pl/content/wiezniowie-o-umyslowosci-dzieci-chorzy-psychicznie-rpo-opowiada-o-wynikach-badan-w-wiezieniach [dostęp: 24.07.2017].

Wstępne wyniki z Narodowego Spisu Powszechnego 2011 w zakresie populacji osób niepełnosprawnych, 2011, http://niepelnosprawni.gov.pl/container/niepelnosprawnosc-w-liczbach/dane-demograficzne/wstepne-wyniki-z-narodowego-spisu-powszechnego-2011-w-zakresie-populacji-osob-niepelnosprawnych.pdf [dostęp: 25.07.2017].

Zyss T. (red.), 2009, Orzecznictwo rentowe ze szczególnym uwzględnieniem psychiatrii, Kraków: Wydawnictwo Medyczne, wyd. 2.

Dokumenty

Deklaracja Praw Osób Upośledzonych Umysłowo – Rezolucja 2856 (XXVI)Europejska Karta Społeczna sporządzona w Turynie dnia 18 października 1961 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 168, poz. 1007).

Europejska Karta Społeczna (zrewidowana) z dnia 3 maja 1996 r.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, ze zm.).

Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzona w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1169).

Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada z 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526).

Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 kwietnia 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U., poz. 882).

Plan działań Rady Europy w celu promocji praw i pełnego uczestnictwa osób niepełnosprawnych w społeczeństwie: podnoszenie jakości życia osób niepełnosprawnych w Europie 2006–2015.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149).

Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1 sierpnia 1997 r. – Karta Praw Osób Niepełnosprawnych (M.P. Nr 50, poz. 475).

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 682, ze zm.).

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 459 ze zm.).

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1822, ze zm.).

Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1654, ze zm.).

Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 882, ze zm.).

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1137, ze zm.).

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1904, ze zm.).

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 2046, ze zm.).

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1383, ze zm.).

Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. z 2016 r., poz. 1219) Wyrok SN z dnia 25 lutego 2009 r. (II KK 316/08.

Opublikowane
2017-10-11
Jak cytować
Budnik, A. (2017). Prawa osób z niepełnosprawnością intelektualną w świetle europejskiego i polskiego ustawodawstwa. Ars Educandi, (14), 103-126. https://doi.org/10.26881/ae.2017.14.07