Wystawa "100 lat realizmu w sztuce polskiej" w Akademii Sztuk Pięknych ZSRR w Moskwie (1952) w kontekście polsko-radzieckich stosunków kulturalnych w latach 1949-1955

  • Irina Gavrash Uniwersytet Gdański

Abstrakt

The article analyses the exhibition named „100 lat realizmu w sztuce polskiej” [100 Years of Realism in Polish Art] at the Academy of Fine Arts in Moscow in 1952 and its reception in the artistic environment of USSR in the context of Polish-Soviet artistic relations in 1949–1955. The exposition, prepared by the Committee of the International Cultural Cooperation with and the Ministry of Culture and Art, consisted of the Polish art of the 19th century and the art of a few previous years. It was supposed to present to the Soviet party the progress of the implementation of Socialist Realism in Poland on the basis of the Soviet example and Polish tradition of realistic art. However, the implementation of the scheme deviated from the official declarations due to both including in the exhibition the turn of the century, as well as presenting the issues of modernism and the selection of modern pieces, resulting from the specific emphases in the cultural policy of the time. The contemporary department was composed of pieces of artists from the ‘Sopot School’, combining in its art the Socialist Realism doctrine with elements of colourism. Opening the method onto elements of the Impressionism tradition was dictated by a need to break the deadlock which the Polish art found itself in soon after the 1st OWP. The exhibition caused a reaction in the environment of Soviet critics and artists, exposing differences in attitude towards art in the two countries, which, in the conditions of the political dominance of USSR, had been deepened further with time, impinging on the artistic relations dynamics.

Bibliografia

Bilewicz Hubert, Szkoła sopocka: między kompromisem a konformizmem [w:] Sztuka w kręgu władzy. Materiały LVII Ogólnopolskiej Sesji Naukowej Stowarzyszenia Historyków Sztuki poświęconej pamięci Profesora Szczęsnego Dettlofa (1878–1961) w 130. rocznicę urodzin, Toruń, 13–15 listopada 2008, red. Elżbieta Pilecka, Katarzyna Kluczwajd, Warszawa 2009, s. 367–378.

Bogucki Janusz, Sztuka Polski Ludowej, Warszawa 1983.

Doroczny bilans (Na marginesie Wszechzwiązkowej Wystawy Plastyki 1951), „Przegląd Artystyczny” 1952, nr 3, s. 44–57.

Fijałkowska Barbara, Polityka i twórcy (1948–1959), Warszawa 1985.

Golon Mirosław, Między stalinowską propagandą a upowszechnianiem kultury. Działalność Wszechzwiązkowego Towarzystwa Łączności Kulturalnej z Zagranicą (WOKS) wobec Polski w latach 1945–1956, „Dzieje Najnowsze” 2006, R. 37, nr 4, s. 123–145.

Kal Elżbieta, Od akademii „in spe” w Sopocie do Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku [w:] Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku, 1945–2005: tradycja i współczesność [katalog wystawy], red. Wojciech Zmorzyński, Muzeum Narodowe w Gdańsku, Gdańsk 2005, s. 14–103.

Kobzdej Aleksander, Z wycieczki plastyków polskich do ZSRR, „Wola Ludu” 1952, nr 167, s. 4.

Ogólnopolska Wystawa „Plastycy w walce o pokój” [katalog wystawy], Centralne Biuro Wystaw Artystycznych „Zachęta”, Warszawa 1950.

I Ogólnopolska Wystawa Plastyki 1950, „Przegląd Artystyczny” 1950, nr 3–4, s. 11–22.

I Ogólnopolska Wystawa Plastyki [katalog wystawy], Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 1950.

II Ogólnopolska Wystawa Plastyki [katalog wystawy], Centralne Biuro Wystaw Artystycznych „Zachęta”, Warszawa 1951.

Polskie Życie Artystyczne w latach 1944–1960, t. 6, Rok 1952, red. Anna Wiszniewska, Warszawa 2015.

Tichomirow Aleksander, Wystawa sztuki polskiej, „Przegląd Artystyczny” 1952, nr 3, s. 7–14.

„Trybuna Ludu” 1950, nr 167, s. 1.

„Trybuna Ludu” 1952, nr 198, s. 3.

Włodarczyk Wojciech, Socrealistyczny epizod [w:] Warszawa–Moskwa / Москва–Варшава. 1900–2000 [katalog wystawy], red. Maria Poprzęcka, Lidja Jowlewa, Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta”, Warszawa 2005, s. 63–69.

Włodarczyk Wojciech, Socrealizm. Sztuka polska 1950–1954, Kraków 1991.

Zanoziński Jerzy, Pokłosie wystawy plastyki polskiej w Moskwie, „Przegląd Artystyczny” 1952, nr 4, s. 43–46.

„Вечерняя Москва” 1952, nr 129, cyt. za: Jerzy Zanoziński, Pokłosie wystawy plastyki polskiej w Moskwie, „Przegląd Artystyczny” 1952, nr 4, s. 44.

Вопросы развития советской скульптуры (Материалы конференции, 28–30 мая 1952 года), Москва 1953.

Выставка польского изобразительного искусства [katalog wystawy], Москва 1952.

Голомшток Игорь, Тоталитарное искусство, Москва 1994.

Деготь Екатеринa, Русское искусство ХХ века, Москва 2000.

Занозиньский Ежи, Выставка польского искусства [w:] Выставка польского изобразительного искусства [katalog wystawy], Москва 1952, s. 6–17.

„Комсомольская правда” 1952, nr 120, cyt. za: Jerzy Zanoziński, Pokłosie wystawy plastyki polskiej w Moskwie, „Przegląd Artystyczny” 1952, nr 4, s. 45.

Сокорский Влодзимеж [w:] Выставка польского изобразительного искусства [katalog wystawy], Москва 1952, s. 4–5.

Филиал выставки польского изобразительного искусства. Плакат [katalog wystawy], Москва 1952.

Opublikowane
2018-11-27
Jak cytować
Gavrash, I. (2018). Wystawa "100 lat realizmu w sztuce polskiej" w Akademii Sztuk Pięknych ZSRR w Moskwie (1952) w kontekście polsko-radzieckich stosunków kulturalnych w latach 1949-1955. Porta Aurea, (17), 162-178. https://doi.org/10.26881/porta.2018.17.07
Dział
Artykuły