The Memory in Things from KL Stutthof: The Fight Against Polishness in Gdańsk Pomerania: The Main Objective of Albert Forster’s Nationality Policy

Authors

  • Danuta Drywa The Stutthof Museum in Sztutowo

DOI:

https://doi.org/10.26881/rgtn.2024.08

Keywords:

Albert Forster, Polishness, executions, things, documentation

Abstract

In Danzig‑Pomerania, the main objective of the Reich Governor of the Danzig District of West Prussia, Albert Forster, was the rapid Germanisation of the Pomeranian population. From the outbreak of the war, this was carried out in several stages: by arresting the Polish leadership stratum, shooting them in mass executions in autumn 1939, incarcerating them initially in transit camps and then in the Zivilgefangenenlager Stutthof concentration camp. The next stage was the deportation from Pomerania of the population originating from central Poland, the introduction of forced labour and the German Nationality List (Deutsche Volksliste), and the introduction of the prohibition of the Polish language. One of the most important elements was the fight against the Polish Catholic Church, which in Gdańsk Pomerania, still under Prussian rule, had aroused the national feelings of the Poles. It was also intended to restrict the birth of Polish children and to subject racially “valuable” children to Germanisation. The most important testimony to the occupant’s policy is, above all, the camp documentation, supplemented by materials in the possession of the families of the victims, but also the items left behind by the camp authorities and the inmates of the Stutthof camp – camp objects, prisoners’ clothes, small objects made illegally by the inmates in the camp, as well as the accounts given by former inmates. It is only through the combination of all these elements that a comprehensive picture of camp life emerges.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Źródła archiwalne

Archiwum Muzeum Stutthof

AMS, Zbiór akt personalnych więźniów, I III.

AMS, Księgi zgonów więźniów obozu Stutthof USC, Z V.

AMS, Materiały pozyskiwane od rodzin więźniów, I IV.

AMS, Zbiór relacji i wspomnień.

Arolsen Archives

Arolsen Archives, Documents with names from SCALA, Antoine, [Akt zgonu Wladislaus Swiechocki], https://collections.arolsen-archives.org/en/document/130648333 [dostęp: 25.12.2024].

Arolsen Archives, Personal file of OSTROWSKI, FRANZ, born on 3 Feb 1912, [Akt zgonu z KL Dachau Franz Xaver Ostrowski], https://collections.arolsen-archives.org/en/document/10229571 [dostęp: 25.12.2024].

Źródła publikowane

„Biuletyn Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce” 1947, t. 3.

„Biuletyn Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce” 1948, t. 4. Polska w polityce międzynarodowej (1939–1945). Zbiór dokumentów 1939, oprac. B. Janicka, Z. Lachowski, Warszawa 1989.

„Danziger Vorposten” 1939, Nr. 214.

Opracowania

Adamska J., Organizacja więzień i aresztów sądowych na ziemiach polskich wchodzących w skład III Rzeszy w latach 1939–1945, „Biuletyn Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce” 1979, t. 29.

Adamska J., Sziling J., Polscy księża w niemieckich obozach koncentracyjnych. Transport 527 duchownych 13 grudnia 1940 r. z Sachsenhausen do Dachau, Warszawa 2007.

Drywa D., Arbeitserziehungslager (obóz pracy wychowawczej) Stutthof, cz. 1, „Zeszyty Muzeum Stutthof ” 2020, nr 18(8), s. 53–95.

Drywa D., Polacy z III grupy DVL w obozie koncentracyjnym Stutthof z powodu odmowy służby wojskowej w Wehrmachcie [w:] Pomorzanie w Wehrmachcie. Materiały z XXI sesji naukowej w Toruniu w dniu 3 listopada 2011 roku, red. J. Sziling, Toruń 2012, s. 67–79.

Drywa D., Polki z Pomorza w KL Ravensbrück, „Zeszyty Muzeum Stutthof ” 2016, nr 3(13), s. 27–53.

Drywa D., Säuberungsaktion na Pomorzu Gdańskim w świetle dokumentów KL Stutthof 1939–1942, Gdańsk 2015.

Fabierkiewicz Szyrkowa J., Gdzie nie śpiewały ptaki…, Warszawa 1972.

Gajdus W., Nr 20998 opowiada, Kraków 1962.

Jastrzębski W., Sziling J., Okupacja hitlerowska na Pomorzu Gdańskim w latach 1939–1945, Gdańsk 1979.

Jażdżewski L., Ksiądz Biskup Konstantyn Dominik. Życie i pamięć o nim na Kaszubach i Pomorzu, Pelplin 2013.

Jezierska M.E., Straceni w obozie Stutthof, „Stutthof. Zeszyty Muzeum” 1987, nr 7, s. 79–202.

Kogon E., Państwo SS. Organizacja i funkcjonowanie niemieckiego obozu koncentracyjnego, Zakrzewo 2017.

Kostro L., Losy wojenne jednej z wielu rodzin. Verdun, Stutthof, Matzkau, Auschwitz, Katyń, Buchenwald, Dachau [w:] Miejsca Święte, Miejsca Przeklęte. Polskie doświadczenia przestrzeni, red. W. Pawluczak, S. Zagórski, Łomża 2012, s. 315–336.

Kubicki M., Germanizacja nazw miejscowości w Okręgu Rzeszy Gdańsk – Prusy Zachodnie 1939–1945, Warszawa 2022.

Madajczyk C., Polityka III Rzeszy w okupowanej Polsce, t. 1, Warszawa 1970.

Malak H.M., Klechy w obozie śmierci, Lublin 2004.

Pawełczyńska A., Wartości a przemoc. Zarys socjologicznej problematyki Oświęcimia, Warszawa 1973.

Rusiński W., Położenie robotników polskich w czasie wojny 1939–1945, na terenie Rzeszy i „obszarów wcielonych”, cz. 2, Poznań 1955.

Sawicki T., Cyprian J., Agresja na Polskę w świetle dokumentów, t. 1, Warszawa 1946.

Schenk D., Albert Forster gdański namiestnik Hitlera, Gdańsk 2002.

Spoerer M., Praca przymusowa pod znakiem swastyki. Cudzoziemscy robotnicy, jeńcy wojenni i więźniowie w Niemczech i okupowanej Europie w latach 1939–1945, Gdańsk 2015.

Sziling J., Męczeństwo – Służba – Walka. Duchowieństwo diecezji chełmińskiej w latach drugiej wojny światowej (1939–1945), Toruń 2019.

W szponach gestapo. Wspomnienia spisał w maju 1945 r. proboszcz Bruno Schliep [w:] J. Dolny, Wspomnienia z obozu w Stutthofie i Potulicach więźnia o numerze 9889 w latach 1940–1945, oprac. J. Borzyszkowski, Gdańsk 2020, s. 203–269.

Wardzyńska M., Był rok 1939. Operacja niemieckiej policji bezpieczeństwa w Polsce. Intelligenzaktion, Warszawa 2009.

Zwarra B., Gdańsk 1939. Wspomnienia Polaków gdańszczan, Gdańsk 2020.

Zwarra B., Wspomnienia gdańskiego bówki, t. 1, Gdańsk 1984.

Zwarra B., Wspomnienia gdańskiego bówki, t. 3, Gdańsk 1986.

Published

2024-12-12

How to Cite

Drywa, D. (2024). The Memory in Things from KL Stutthof: The Fight Against Polishness in Gdańsk Pomerania: The Main Objective of Albert Forster’s Nationality Policy. Gdańsk Yearbook, 161–183. https://doi.org/10.26881/rgtn.2024.08

Issue

Section

Artykuły