Uniwersyteckie Czasopisma NaukoweFormy solidarności w codziennych doświadczeniach przedszkola im. „Panienki z Okienka” w Gdańsku
DOI:
https://doi.org/10.26881/rgtn.2025.03Słowa kluczowe:
solidarność, Gdańsk, badanie narracyjne, przedszkole, dobre sieci współzależnościAbstrakt
Artykuł podejmuje próbę ponownego namysłu nad kategorią solidarności poprzez zakwestionowanie tezy o jej „utraconym skarbie” i wskazanie na jej współczesne, rozproszone i codzienne formy. Punktem wyjścia jest historyczne doświadczenie ruchu „Solidarność”, zestawione z jego transformacją po 1989 r. Na podstawie badań narracyjnych (narrative inquiry) oraz podejścia mozaikowego (mosaic approach) zostały przeanalizowane praktyki pedagogiczne jednego z gdańskich przedszkoli, prowadzonego przez Ewę Słomińską jako przestrzeń, w której solidarność realizuje się w relacjach z dziećmi, rodzicami, naturą oraz lokalną wspólnotą. Materiał empiryczny obejmuje notatki terenowe, rozmowy z dyrektorką, dziećmi i rodzicami oraz obserwacje codziennych praktyk. Analiza ukazuje, że solidarność wyłania się jako relacyjna, ucieleśniona i materialno-społeczna praktyka, zakorzeniona w lokalnych wartościach i etyce troski. W artykule zaproponowano rozumienie solidarności jako dynamicznej sieci współzależności, która – choć mniej spektakularna – pozostaje żywą siłą współtworzącą tkankę społeczną i pedagogiczną współczesnego miasta.
Downloads
Bibliografia
Adamowicz, P. (2018). Ostatnie słowa Pawła Adamowicza. Wp Wiadomości. https://wiadomosci.wp.pl/ostatnie-slowa-pawla-adamowicza-6338464585897601a.
Arendt, H. (1965). On Revolution. The Viking Press.
Barad, K.M. (2007). Meeting the Universe Halfway: Quantum Physics and the Entanglement of Matter and Meaning. Duke University Press. https://doi.org/10.1515/9780822388128.
Biesta, G.J.J. (2013). The Beautiful Risk of Education. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315635866.
Braun, V. i Clarke, V. (2022). Thematic Analysis: A Practical Guide. SAGE.
Caine, V., Estefan, A. i Clandinin, D.J. (2013). A return to methodological commitment: Reflections on narrative inquiry. Scandinavian Journal of Educational Research, 57(6), 574–586. https://doi.org/10.1080/00313831.2013.798833.
Clandinin, D.J. (Ed.). (2007). Handbook of Narrative Inquiry: Mapping a Methodology. Sage.
Clandinin, D.J. i Connelly, F.M. (2000). Narrative Inquiry: Experience and Story in Qualitative Research. Jossey-Bass.
Clandinin, D.J. i Rosiek, J. (2007). Mapping a landscape of narrative inquiry: Borderland spaces and tensions. W: D.J. Clandinin (Ed.), Handbook of Narrative Inquiry: Mapping a Methodology (s. 35–75). Sage.
Clandinin, D.J., Caine, V., Lessard, S. i Huber, J. (2016). Engaging in Narrative Inquiry with Children and Youth. Routledge.
Clark, A. i Moss, P. (2018). Listening to young children: a guide to understanding and using the mosaic approach (Expanded 3rd ed.). Jessica Kingsley Publisher. https://doi.org/10.5040/9781805014362.
Connelly, F.M. i Clandinin, D.J. (2006). Narrative inquiry. W: J.L. Green, G. Camilli i P. Elmore (Eds.), Handbook of Complementary Methods in Education Research (s. 477–487). Lawrence Erlbaum.
Fisher, B. i Tronto, J.C. (1990). Toward a feminist theory of caring. W: E. Abel i M. Nelson (Eds.), Circles of Care (s. 36–54). SUNY Press.
Graff, A. (2021). Świat bez kobiet: Płeć w polskim życiu publicznym. Marginesy.
Haraway, D.J. (2016). Staying with the trouble: Making kin in the Chthulucene. Duke University Press.
Jacyno, M. i Szulżycka, A. (1999). Dzieciństwo: Doświadczenie bez świata. Oficyna Naukowa.
Kołtan, J. (2022). The great comeback of the Solidarity idea in 1980: Polish social movement and late modernity. Studia Historica Gedanensia, 13, 265–277. https://doi.org/10.4467/23916001HG.22.017.17437
Matynia, E. (2001). The lost treasure of Solidarity. Social Research, 68(4), 917–936.
Mendel, M. (2001a). Edukacja społeczna: Partnerstwo rodziny, szkoły i gminy w perspektywie amerykańskiej. Wydawnictwo Adam Marszałek.
Mendel, M. (2001b). Rodzice i szkoła: Jak współuczestniczyć w edukacji dzieci? Wydawnictwo Adam Marszałek.
Mendel, M. (2006). Pedagogika miejsca. Wydawnictwo Naukowe DSW.
Murris, K. i Osgood, J. (2022). Risking erasure? Posthumanist research practices and figurations of (the) child. Contemporary Issues in Early Childhood, 23(3), 208–219. https://doi.org/10.1177/14639491221117761.
Ødegaard, E.E. i White, E.J. (2016). Bildung: Potential and promise in early childhood education. W: M. Peters (ed.), Encyclopedia of educational philosophy and theory. Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-287-532-7_57-1.
Penn, S. (2005). Solidarity’s secret: The women who defeated communism in Poland. University of Michigan Press.
Tokarczuk, O. (2019). The tender narrator: Olga Tokarczuk’s Nobel Lecture. https://culture.pl/en/article/olga-tokarczuks-nobel-lecture-the-tender-narrator.
Van Laere, K., Van Houtte, M. i Vandenbroeck, M. (2018). Would it really matter? The democratic and caring deficit in ‘parental involvement’. European Early Childhood Education Research Journal, 26(2), 187–200. https://doi.org/10.1080/1350293X.2018.1441999
Akty prawne
Karta Powinności Człowieka. (2000, 2 września). Gdańsk.
Organizacja Narodów Zjednoczonych. (1948). Powszechna Deklaracja Praw Człowieka (Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ 217 A (III) z dnia 10 grudnia 1948 r.).
Załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. poz. 977, ze zm.)
