Uniwersyteckie Czasopisma NaukoweWpływ środowisk opozycyjnych na młodzież szkolną w Gdańsku w percepcji władz partyjno-państwowych. Rola nauczycieli i nauczycielek „Solidarności” (1980–1983)
DOI:
https://doi.org/10.26881/rgtn.2025.04Słowa kluczowe:
młodzież, Gdańsk, NSZZ „Solidarność”, nauczyciele, nauczycielkiAbstrakt
Niniejszy artykuł stanowi przyczynek do badań nad relacjami szkoły i opozycji w schyłkowym okresie PRL, tj. u progu lat 80. W tekście podjęto próbę ukazania wpływu środowiska nauczycielskiego zaangażowanego w tworzenie i rozwój NSZZ „Solidarności” na młodzież szkolną w Gdańsku.
Downloads
Bibliografia
Źródła
NSZZ „Solidarność”. Region Gdańsk. (b.d.), sygn. 7, Archiwum Komisji Krajowej „Solidarności”.
Komitet Wojewódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w Gdańsku. (b.d.), sygn. 2384, Archiwum Państwowe w Gdańsku.
Relacja ustna Beaty Szmytkowskiej z dnia 29.11.2023 r., zbiory własne.
Opracowania
Bochwic, T. (2000), Narodziny i działalność „Solidarności” oświaty i wychowania 1980–1989. Tysol.
Gulczyńska, J. (2010). Walka o neutralność światopoglądową młodzieży szkół średnich ogólnokształcących w Polsce w latach 80. XX w. W: E. Gorloff, R. Grzybowski i A. Kołakowski (red.), Edukacja w warunkach zniewolenia i autonomii (1945–2009) (s. 181‒200). Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Gulczyńska, J. (2015). Licealiści jako uczestnicy życia politycznego lat 80. XX wieku w Polsce. W: E. Gorloff (red.), Wzrastać w cieniu historii. Dzieci i młodzież w instytucjach edukacyjnych w Polsce (1918–1989) (s. 157–269). Wydawnictwo Adam Marszałek.
Gulczyńska, J. i Jamrożek, W. (2013). Opozycyjna działalność nauczycieli w Polsce w latach osiemdziesiątych (wprowadzenie do problemu). W: R. Grzybowski (red.), Zaangażowanie? Opór? Gra? Szkic do portretu nauczyciela w latach PRL-u (s. 175–190). Wydawnictwo Adam Marszałek.
Hlebowicz, J. (2013). „Niepokorni z Topolówki”. Działalność niezależna uczniów III Liceum Ogólnokształcącego im. Bohaterów Westerplatte w Gdańsku w latach 1970–1989. Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
Hlebowicz, J. (red). (2022). Listopad ’80. Rzecz o strajkach ludzi oświaty, służby zdrowia i kultury. Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
Hlebowicz, J. (2025). Z widokiem na stocznię. Szkoła w czasach komunizmu na przykładzie I LO w Gdańsku (1945–1989). Oficyna Gdańska.
Kołakowski, A. (2016). Postawy i wybory moralne młodych Polaków w latach 80. XX wieku w świetle poufnych raportów PZPR i SB. Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Pedagogika, 25(2), 487–500.
Kosiński, K. (1993). Dojrzałość i młodość w czasach PRL. Przegląd Historyczny, 1, 53–72.
Kosiński, K. (2002), Nastolatki ’81: świadomość młodzieży w epoce „Solidarności”. Wydawnictwo Trio.
Kosiński, K. (2006), Oficjalne i prywatne życie młodzieży w czasach PRL. Rosner i Wspólnicy.
Sadowska, J. (2015), „Działania przyciągające i neutralizujące”, czyli polubowne gesty władzy komunistycznej wobec społeczeństwa polskiego w latach 80. W: K. Burdowska, W. Gordocki i E. Jurkowska (red.), 1984: Literatura i kultura schyłkowego PRL-u (s. 85‒100). Instytut Badań Literackich PAN.
Siekierska, A. (2024). Nauczyciele i nauczycielki trójmiejskich szkół w latach 1945–1989. Charakterystyka grupy zawodowej i jej postaw w kontekście przemian społeczno-politycznych i gospodarczych. [Praca doktorska, kpis, niepublik.] Repozytorium Uniwersytetu Gdańskiego. https://old.historia.ug.edu.pl/sites/default/files/postepowania_naukowe/117752/praca/rozprawa_doktorska_anna_siekierska.pdf.
Szydłowska, A. (2018). Od Solidarycy do TypoPolo. Typografia a tożsamości zbiorowe w Polsce po roku 1989. Ossolineum.
Świda-Ziemba, H. (1997). Człowiek wewnętrznie zniewolony. Mechanizmy i konsekwencje minionej formacji – analiza psychosocjologiczna. Zakład Socjologii Moralności i Aksjologii Ogólnej. Instytut Stosowanych Nauk Społecznych. Uniwersytet Warszawski.
Wąsowicz, J. (2003). Niezależny ruch młodzieżowy w latach 1980–1981 na przykładzie Regionu Gdańskiego. Saeculum Christianum: pismo historyczno-społeczne, 10(1), 155–168.
Wąsowicz, J. (2012), Niezależny ruch młodzieżowy w Gdańsku w latach 1981–1989. Europejskie Centrum Solidarności.
Wierzbicki, M. (2013), Ostatni bunt. Młodzieżowa opozycja polityczna u schyłku PRL 1980–1990. Fakty, konteksty, interpretacje. Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Instytut Studiów Politycznych PAN.
