Academic Scientific JournalsWiedza, umiejętności i…. - kilka uwag o formacyjnej działalności nauczyciela akademickiego
DOI:
https://doi.org/10.26881/head.2023.1.02Keywords:
formative activity of the university teacher, emancipatory competences, openness to conflict, cooperation, contextuality of the educational situationAbstract
Contemporary university teachers face a wide variety of educational challenges. One of these is formative activity understood as fostering the development of students' personalities in the moral and volitional-emotional spheres. Consideration of this problem centers around: 1) the legitimacy of the academic's formative actions, 2) their essence and 3) the strategies that can support them. The analysis of these issues shows that the formative activity of university teachers finds its justification in the university tradition, the legal acts that functionally constitute the university, as well as the concepts of moral and psychosocial human development. The essence of formative activities in higher education should be the development of emancipatory competences, that is: innovation, rationality, and courage.
Strategies that can support the teacher in this activity are openness to conflict, cooperation, and partnership as well as con-textuality as an indispensable part of the educational situation. Despite many years of neglect in the field of higher education pedagogy, initiatives in the form of the establishment of special units to support university teachers in their work with students will contribute to an increase in competence not only in didactics, but also in the formation of students.
References
Czerepaniak – Walczak, M. (2016). Autorytaryzm akademicki, jego źródła, przejawy i (niektóre) konsekwencje; perspektywa realizmu krytycznego. „Pedagogika Szkoły Wyższej”, nr 19, s. 11 – 22.
Czerepaniak-Walczak, M. (2006). Pedagogika emancypacyjna, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Czyżowska, D., Niemczyński, A., Kmieć, E. (1993). Formy rozumowania moralnego Polaków w świetle danych zebranych metodą L. Kohlberga. „Kwartalnik Polskiej Psychologii Rozwojowej”, nr 2, s. 19-37.
Erikson, E. H. (1982). The life cycle completed. A review, New York – London: W. W. Norton.
Gieysztor, A. (1997). System wartości w tradycji uniwersyteckiej. W: Żytkowicz, H. (red.). Idea Uniwersytetu u schyłku tysiąclecia. Warszawa: Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej.
Groth, J. (2000). Tożsamość a rozwój moralny. „Edukacja i dialog”, nr 5, s. 15-20.
Jaskot, K. W. (2006). Funkcje szkoły wyższej jako instytucji edukacyjnej. W: Jaskot, K.W. (red.) Wprowadzenie do pedagogiki szkoły wyższej, Szczecin: Oficyna Impuls.
Jaskot, K. W. Nastawienie nauczycieli akademickich w interakcjach dydaktycznych ze studentami, dostępny na: http://edukacyjne.dyskursy.univ.szczecin.pl/nastawienia.htm (otwarty: 15.12.2022).
Kohlberg, L. (1981) Essays on Moral Development. Vol I. The Philosophy of Moral Development: Moral Stages and the Idea of Justice, New York: Harper and Row.
Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 listopada 2018 r. w sprawie charakterystyk drugiego stopnia efektów uczenia się dla kwalifikacji na poziomach 6-8 Polskiej Ramy Kwalifikacji, dostępny na: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20180002218 (otwarty: 15.12.2022).
Sowiński, A. (2014). Dylematy związków kształcenia z wychowaniem w szkole wyższej. W: Karpińska, A., Wróblewska, W. (red.) Dydaktyka akademicka– wybrane obszary badawcze. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.
Thomas, L. (2002). Moralność i rozwój psychologiczny. W: Singer P. (red.) Przewodnik po etyce. Warszawa: Wydawnictwo „Książka i wiedza”.
Trempała, J., Czyżowska, D. (2002). Rozwój moralny. W: Harwas-Napierała, B., Trempała, J. (red.) Psychologia rozwoju człowieka. Rozwój funkcji psychicznych. Tom 3, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Turner, S. J., Helis, B. D. (1999). Rozwój człowieka. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne. Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, dostępny na: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180001668.
