Uniwersyteckie Czasopisma NaukoweLiteratura i współdzielone dziedzictwo. Koncepcja i odmiany tekstów na przykładzie powieści Sabriny Janesch i Olgi Tokarczuk
DOI:
https://doi.org/10.26881/sgg.2025.52.06Słowa kluczowe:
współdzielone dziedzictwo, przestrzenie interferencji kulturowych, dziedzictwo kulturowe, biografia rodzinna, generacja potomkówAbstrakt
Współdzielone dziedzictwo to we współczesnej literaturze niemieckojęzycznej oraz w literaturach słowiańskich temat żywo obecny już od dobrego ćwierćwiecza. Koncepcję tę, pierwotnie wypracowaną w dziedzinie konserwacji zabytków, można zastosować w interpretacjach literatury i powiązać z dynamicznymi koncepcjami pamięci, jakimi operują literaturo- i kulturoznawcy. Na przykładzie powieści Sabriny Janesch Katzenberge (2010) i Olgi Tokarczuk Księgi Jakubowe (2014) w artykule przedstawiono dwie odmiany tekstów literackich traktujących o współdzielonym dziedzictwie. W obu przypadkach dziedzictwa „własne” i „obce” są ze sobą sprzężone i tworzą pełne napięć konfiguracje.
Downloads
Bibliografia
Berger, Grazia (2021): (Re-)Konstruierte Heimat und Postmemory als unvollständiges Erbe in Sabrina Janeschs Romanen Katzenberge (2010) und Ambra (2010). W: Garbine Iztueta, Carme Bescansa, Iraide Talavera, Mario Saalbach (Hg.), Heimat und Gedächtnis heute. Literarische Repräsentationen von Heimat in der aktuellen deutschsprachigen Literatur, Bern: Peter Lang, 67–78.
Burdziej, Aleksandra (2023): Von gebrochenen Erinnerungen zum gemeinsamen Erbe. Flucht und Vertreibung in der Literatur der deutschen Enkel. W: Silke Pasewalck (Hg.), Shared Heritage – gemeinsames Erbe. Kulturelle Interferenzräume im östlichen Europa als Sujet der Gegenwartsliteratur, Berlin–Boston: De Gruyter/Oldenbourg, 211–224.
Hirsch, Marianne (2012): The Generation of Postmemory. Writing and Visual Culture after the Holocaust, New York: Columbia University Press.
Hirsch, Marianne (2008): The Generation of Postmemory. W: Poetics Today, 29/1, 103–128.
Janesch, Sabrina (2010): Katzenberge. Roman, Berlin: Aufbau.
Jabłkowska, Joanna (2021): Varianten der Kresy-Literatur? Johannes Bobrowskis „Levins Mühle” (1964) und Olga Tokarczuks „Księgi Jakubowe” (2014). W: Sabine Egger, Stefan Hajduk, Britta C. Jung (Hg.), Sarmatien – Germania Slavica – Mitteleuropa. Vom Grenzland im Osten über Johannes Bobrowskis Utopie zur Ästhetik des Grenzraums, Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 145–160.
Pasewalck, Silke (Hg.) (2023a): Shared Heritage – Gemeinsames Erbe. Kulturelle Interferenzräume im östlichen Europa als Sujet der Gegenwartsliteratur, Berlin–Boston: De Gruyter/Oldenbourg.
Pasewalck, Silke (2023b): Adoptierte Vorfahren. Adoption als Beweggrund und Sujet bei Gusel Jachina und Olga Tokarczuk. W: Silke Pasewalck (Hg.), Shared Heritage – Gemeinsames Erbe. Kulturelle Interferenzräume im östlichen Europa als Sujet der Gegenwartsliteratur, Berlin–Boston: De Gruyter/Oldenbourg, 125–142.
Pasewalck, Silke (2023c): Einleitung. W: Silke Pasewalck (Hg.), Shared Heritage – Gemeinsames Erbe. Kulturelle Interferenzräume im östlichen Europa als Sujet der Gegenwartsliteratur, Berlin, Boston: De Gruyter/Oldenbourg, 7–22.
Pasewalck, Silke (2024): Geteiltes Erbe. Ein Konzept für das kulturelle Lernen und für den (fremdsprachlichen) Literaturunterricht. W: Almut Hille, Simone Schiedermair (Hg.), Zur Rolle von Mehrdeutigkeiten in der Literaturdidaktik Deutsch als Fremd- und Zweitsprache, LiKuM – Literatur, Kultur, Medien, Bd. 8, München: Iudicium, 229–241.
Rassloff, Ute (red.) (2013): Wellenschläge. Kulturelle Interferenzen im östlichen Mitteleuropa des langen 20. Jahrhunderts, Stuttgart: Franz Steiner.
Shared Heritage – gemeinsames Erbe. Kulturelle Interferenzräume im östlichen Europa als Sujet der Gegenwartsliteratur. Veranstaltungsreihe mit literaturwissenschaftlicher Tagung, Lesungen und Diskussion (2021), Oldenburg: Bundesinstitut für Kultur und Geschichte der Deutschen im östlichen Europa (BKGE).
Shared Heritage – Niederschlesien erzählen. Ein Gespräch mit Olga Tokarczuk (2022), Oldenburg: Bundesinstitut für Kultur und Geschichte der Deutschen im östlichen Europa (BKGE).
Tokarczuk, Olga (2020): Psychologia literackiego stwarzania świata. Jak powstały Księgi Jakubowe. W: Olga Tokarczuk, Czuły narrator, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 180–207.
Tokarczuk, Olga (2014): Syndrom Królewny Śnieżki i inne sny dolnośląskie. W: Marek Hałub, Matthias Weber (red.), Mój Śląsk – moi Ślązacy. Eksploracje i obserwacje, t. 2 (= Schlesische Grenzgänger 6), Leipzig: Leipziger Universitätsverlag, 157–166.
Tokarczuk, Olga (2014): Księgi Jakubowe, Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Tomaszewski, Andrzej (2004): Deutsch-polnische Kooperationen bei der Erforschung und Erhaltung von Kulturgütern. Europäische Perspektiven. W: Bundesinstitut für Kultur und Geschichte der Deutschen im östlichen Europa (red.), Das gemeinsame Kulturerbe im östlichen Europa. Denkmalpflegerisches Engagement der Bundesregierung 1993–2003, Oldenburg 2004, 18–23.
Tomaszewski, Andrzej (2001): Wspólne dziedzictwo kultury Polaków i Niemców w Europie i jego wspólna ochrona / Das gemeinsame Kulturerbe von Deutschen und Polen in Europa und seine Erhaltung – eine gemeinsame Aufgabe. W: Andrzej Tomaszewski, Dethard von Winterfeld (red.), Wspólne Dziedzictwo. Polsko-niemiecka współpraca konserwatorska 1970–2000 = Das gemeinsame Kulturerbe. Die deutsch-polnische Zusammenarbeit in der Denkmalpflege 1970–2000, Warszawa: Wydawnictwo A. Grzegorczyk, 11–30.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Copyright by Instytut Filologii Germańskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
