Przedsiębiorca z ograniczoną odpowiedzialnością – różne sposoby na uniknięcie synchronizacji odpowiedzialności

Autor

DOI:

https://doi.org/10.26881/gsp.2026.1.04

Słowa kluczowe:

spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, GmbH, société à responsabilité limitée, kultura prawna, przedsiębiorca z ograniczoną odpowiedzialnością, przedsiębiorca indywidualny

Abstrakt

Punktem wyjścia niniejszego artykułu jest spostrzeżenie, że ustawodawcy z różnych państw w Europie odeszli od tradycyjnego modelu synchronizacji odpowiedzialności i kontroli. Nie tylko uznano ograniczoną odpowiedzialność za korelat ograniczonego wpływu (kontroli), lecz także rozszerzono ją jako instrument ograniczania ryzyka gospodarczego. Decydujący punkt zwrotny nastąpił pod koniec XIX w. wraz z wprowadzeniem w Niemczech spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (GmbH). Przywilej ograniczonej odpowiedzialności miał na celu zachęcenie szerszych warstw społeczeństwa do podejmowania działalności gospodarczej – celu pożądanego z perspektywy ekonomicznej, choć mogącego odbywać się kosztem wierzycieli niekorzystających z takiej ochrony. Skoro zasada synchronizacji odpowiedzialności i kontroli została przełamana, nie istnieją już fundamentalne przeszkody dla rozszerzenia ograniczonej odpowiedzialności na działalność przedsiębiorcy indywidualnego. Niniejsze opracowanie pokazuje, że choć koncepcja przedsiębiorcy o ograniczonej odpowiedzialności rozpowszechniła się w kontynentalnej kulturze prawnej, drogi jej rozwoju oraz tempo zmian były zróżnicowane. Zagadnienie to zostało zilustrowane poprzez porównanie rozwiązań przyjętych w Niemczech, Austrii i we Francji.

Downloads

Download data is not yet available.

Bibliografia

Arbeitskreis GmbH-Reform (Hueck A., Lutter M., Mertens H.-J., Rehbinder M., Ulmer P., Wiedemann H., Zöllner W.), Thesen und Vorschläge zur GmbH-Reform, Bd. 2: Kapital- und Haftungsfragen, Gründung von Einmann-Gesellschaften, Konzernrecht, Arbeitnehmerbeteiligung, Karlsruhe 1972.

Ezran-Charrière L., L’entreprise unipersonnelle dans les pays de l’Union européenne, Paris 2002.

Fleischer H., “Kautelarpraxis und Privatrecht: Grundfragen und gesellschaftsrechtliche Illustrationen,” Rabels Zeitschrift für ausländisches und internationales Privatrecht 2018, Bd. 82, H. 2, pp. 239–266.

Fleischer H., Dubovitskaya E., “Faba Fahrradbau GmbH – BGHZ 21, 378” [in:] GesellschaftsrechtsGeschichten, eds. H. Fleischer J. Thiessen, Tübingen 2018, pp. 117–142.

von Gierke O., Die Genossenschaftstheorie, Berlin 1887.

Goldschmidt L., Alte und neue Formen der Handelsgesellschaft: Vortrag in der Juristischen Gesellschaft zu Berlin gehalten den 19. März 1892, Berlin 1892.

Habersack M., Casper M., Löbbe M., GmbHG: Kommentar, 2nd ed., Tübingen 2016.

Hülse P.A., Fleischer H., Thomale Ch., “Vom entrepreneur individuel à responsabilité limitée (2010) zur Haftungsbeschränkung ex lege beim entrepreneur individuel (2022)” [in:] Rechtsformneuschöpfungen im in- und ausländischen Gesellschaftsrecht, ed. H. Fleischer, Tübingen 2024, pp. 495–537.

Jullian N., Tisseyre S., de Bissy A., Les structures individuelles, Toulouse 2021.

Lafon J., Lafon P., La société à responsabilité limitée: Commentaire doctrinal des lois des 7 mars 1925, 10 février 1926, 13 janvier 1927 et 30 décembre 1928 avec revue de la jurisprudence, Paris 1929.

Löhnig M., Droit local, Berlin 2023.

Löhnig M., Moszyńska A. (eds.), Reception of the Limited Liability Company (GmbH), Vienna 2024.

Mages S., “Acceptance in the French commercial law of the German GmbH” [in:] Reception of the Limited Liability Company (GmbH), eds. M. Löhnig, A. Moszyńska, Vienna 2024, pp. 129–136.

Merle P., Fauchon A., Sociétés commerciales, 28th ed., Paris 2024.

Oechelhäuser W., Die Erweiterung des Handelsrechts durch Einführung neuer Gesellschaftsformen, Berlin 1891.

Pisko O., “Die beschränkte Haftung des Einzelkaufmannes,” Grünhuts Zeitschrift für das Privat- und öffentliche Recht der Gegenwart 1910, Bd. 37, pp. 699–801.

Puchta G.F., Pandekten, 12th ed., 1877 Leipzig.

von Savigny F.C., System des heutigen römischen Rechts, Bd. 2, Berlin 1840.

Schubert W., “Die Gesellschaft mit beschränkter Haftung: Eine neue juristische Person,” Quaderni Fiorentini per la storia del pensiero giuridico moderno 1982–1983, no. 11–12, pp. 589–629.

Staub H., Kommentar zum Gesetz betreffend die Gesellschaften mit beschränkter Haftung, vermehrte Auflage, bearbeitet von M. Hachenburg, 3rd ed., Berlin 1909.

Staudigl-Ciechowicz K., “Limited liability company – Austria” [in:] Reception of the Limited Liability Company (GmbH), eds. M. Löhnig, A. Moszyńska, Vienna 2024, pp. 27–47.

Ulmer P., Probleme der GmbH-Reform, Köln 1970.

Ulmer P., Habersack M. (eds.), Gesetz betreffend die Gesellschaften mit beschränkter Haftung (GmbHG): Großkommentar, Bd 1: Einleitung, §§ 1–28, 2nd ed., Tübingen 2013.

Windscheid B., Lehrbuch des Pandektenrechts, Bd. 1, Düsseldorf 1862.

Opublikowane

2026-03-15

Jak cytować

Löhnig, M. (2026). Przedsiębiorca z ograniczoną odpowiedzialnością – różne sposoby na uniknięcie synchronizacji odpowiedzialności. Gdańskie Studia Prawnicze, (1(70)/2026), 65–76. https://doi.org/10.26881/gsp.2026.1.04