Korzyści i zagrożenia wynikające z przyznania prawnej ochrony sygnaliście w procesie wykrywania nieprawidłowości na rynku finansowym

Abstrakt

Parlament Europejski i Rada (UE) w dniu 23 października 2019 r. przyjęły dyrektywę 2019/1937 w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenie prawa Unii Europejskiej. Jej zasadniczym celem jest wzmocnienie egzekwowania prawa i polityk UE poprzez zwiększenie skuteczności wykrywania naruszeń prawa. Instrumentem służącym do realizacji tego celu jest zagwarantowanie ochrony jednostkom, które w związku z wykonywaną pracą (sensu largo) uzyskały szkodliwe dla interesu publicznego informacje o naruszeniu prawa unijnego i zgłaszają te naruszenia lub ujawniają je publicznie (sygnaliści). Artykuł stanowi próbę odpowiedzi na pytanie, czy uregulowanie kwestii ochrony sygnalistów znajduje uzasadnienie prawne i faktyczne w obrocie gospodarczym, a także czy ochrona ta może się przyczynić do skuteczniejszego wykrywania nieprawidłowości na rynku finansowym. Poddane analizie zagadnienie ochrony sygnalistów należy do obszaru nauk ekonomicznych oraz prawnych. Badania przeprowadzono przy użyciu metody formalno-dogmatycznej. W rezultacie sformułowano wniosek, że wzmocnienie roli sygnalistów może się przyczynić do zwiększenia przejrzystości rynku i ograniczenia działań niezgodnych z prawem. Jednocześnie należy krytycznie odnieść się do instytucji zgłoszenia wewnętrznego. Jej stosowanie w praktyce obrotu gospodarczego wydaje się wątpliwe, w szczególności że jej wybór przez sygnalistę ma charakter fakultatywny.