Zmiana granic pomiędzy gminami: ocena rządowej polityki zmian w podziale terytorialnym pozostaje poza granicami oceny dokonywanej przez Trybunał Konstytucyjny

Postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 czerwca 2019 r., U 1/19

Autor

  • dr hab. Marek Mączyński Uniwersytet Jagielloński

DOI:

https://doi.org/10.26881/gsp.2020.1.11

Słowa kluczowe:

samorząd terytorialny, zmiana granic gminy (JST), Rada Ministrów, Trybunał Konstytucyjny

Abstrakt

W glosowanym postanowieniu Trybunał Konstytucyjny odniósł się do wniosku Rady Gminy Stare Miasto o zbadanie konstytucyjności § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2017 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedzib władz niektórych gmin (Dz. U. poz. 1427, ze zm.), w zakresie zmiany granicy pomiędzy gminą Stare Miasto i miastem na prawach powiatu Konin – polegającej na włączeniu do dotychczasowego obszaru Konina części obszaru gminy Stare Miasto. Trybunał umorzył postępowanie w tej sprawie i stwierdził, że nie został powołany do oceny merytorycznej dokładności i celowości przyjętych rozwiązań ani do oceny zasadności polityki rządu w zakresie zmian podziału terytorialnego, a także do rozstrzygania konkretnych sporów dotyczących celowości zmian, popierając to argumentem, że czymś innym jest kontrola celowości zamierzenia, a czymś innym kontrola jego zgodności z konstytucją.

Jednak w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i doktryny nie ma zgody co do normatywnego charakteru regulacji dotyczącej zmiany samorządu terytorialnego ani pełnej zgodności co do tego, czy jest to regulacja czysto normatywna, czy też hybrydowa, tj. także indywidualna. W niektórych bowiem sytuacjach rozporządzenie w sprawie określania granic jednostek samorządu terytorialnego może charakteryzować się konkretnością (nosić znamiona konkretności).

Ponadto w tle uzasadnienia decyzji Trybunału Konstytucyjnego można dostrzec poważny spór aksjologiczny dotyczący praw jednostek samorządu terytorialnego w kontekście ich roli jako jednostek podstawowego podziału terytorialnego państwa oraz sporu ideologicznego o miejsce i charakter (naturę) wspólnoty samorządowej w państwie unitarnym.

Tak więc postanowienie o umorzeniu w takiej samej mierze może zasługiwać na aprobatę, jak i skłaniać do dalszych deliberacji i przemyśleń na tyle istotnych, że może to nawet stanowić asumpt do postawienia pytania, czy aby postanowienie nie jest dowodem na niewystarczającą ochronę podmiotowego statusu społeczności lokalnych przed swobodną ingerencją władz centralnych.

Downloads

Download data is not yet available.

Bibliografia

Bandarzewski K., Chmielnicki P., Kisiel W., Prawo samorządu terytorialnego w Polsce, Warszawa 2006.

Cieślak Z., Samorządy przed Trybunałem Konstytucyjnym, http://www.niezniknelo.pl/OK2/trybunal/samorzady-przed-trybunalem-konstytucyjnym/6/index.html [dostęp: 15.11.2019].

Dolnicki B., Samorząd terytorialny, Warszawa 2012.

Dolnicki B., Indywidualny akt normatywny, „Przegląd Prawa Publicznego” 2017, nr 6.

Dolnicki B., Ustawa o samorządzie terytorialnym. Komentarz, Warszawa 2018.

Izdebski H., Domniemanie zadań samorządu terytorialnego i domniemanie zadań gminy w obrębie samorządu terytorialnego – klauzule generalne dotyczące zadań samorządu, „Samorząd Terytorialny” 2015, nr 1–2.

Kieres L., Samorząd terytorialny jako instytucja społeczeństwa obywatelskiego, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2006, z. 2.

Kieres L., Unitarność a samodzielność samorządu terytorialnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego [w:] Unitarny charakter państwa a samorząd terytorialny, red. M. Stec, K. Małysa-Sulińska, Warszawa 2019.

Kisiel W., Konstytucyjna „wspólnota samorządowa”: instytucja prawna czy nazwa pusta? [w:] Teoretyczne i prawne problemy stosowania Konstytucji RP, red. K. Działocha, Wrocław 2005.

Kulesza M., Niecentralizacja, decentralizacja, centralizacja, „Gazeta Samorządu i Administracji” 2005, nr 199.

Kulesza M., O tym, ile jest centralizacji w decentralizacji, a także o osobliwych nawykach uczonych administratywistów, „Samorząd Terytorialny” 2009, nr 12.

Leoński Z., Samorząd terytorialny w RP, Warszawa 2006.

Mączyński M., Konstytucyjne pojęcie samorządu terytorialnego a idea samorządności [w:] Konstytucyjne umocowanie samorządu terytorialnego, red. M. Stec, K. Małysa-Sulińska, Warszawa 2018.

Niewiadomski Z., Ustawa o samorządzie terytorialnym z komentarzem, Warszawa 1990.

Oniszczuk J., Samorząd terytorialny w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2002.

Prawo samorządu terytorialnego. Przepisy z komentarzem, red. P. Czechowski, S. Piątek, Warszawa 1997.

Rada Ministrów. Organizacja i funkcjonowanie, red. A. Bałaban, Kraków 2000.

Stec M., Małysa-Sulińska K., Unitarny charakter państwa a samorząd terytorialny, Warszawa 2019.

Szewc A., Jyż G., Pławecki Z., Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, Warszawa 2000.

Ustawa o samorządzie gminnym, Komentarz, red. P. Chmielnicki, Warszawa 2013.

Pobrania

Jak cytować

Mączyński, M. . (2020). Zmiana granic pomiędzy gminami: ocena rządowej polityki zmian w podziale terytorialnym pozostaje poza granicami oceny dokonywanej przez Trybunał Konstytucyjny: Postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 czerwca 2019 r., U 1/19. Gdańskie Studia Prawnicze, (1(45)/2020), 153–165. https://doi.org/10.26881/gsp.2020.1.11