Forms of Legal Protection Granted by Common and Administrative Courts and Selected Problems of Negative Comperence Disputes between These Courts

Authors

  • Marta Romańska Jagiellonian University

DOI:

https://doi.org/10.26881/gsp.2023.1.01

Keywords:

judicial authority, executive, conflict of competence, administration of justice, legal protection

Abstract

The parallel operation of many courts that administer justice requires a clear division of tasks between them so that there are no problems with indicating which court should examine particular matters. Unless this requirement is met, competence disputes arise between courts. Conflict of competence may also arise between bodies classified as belonging to different powers – the judiciary and the executive, in particular administration – due to the fact that there are tasks in the field of legal protection which the legislator decides to assign either to courts or administrative agencies for reasons which are not always clear.

The decision made by the legislator at the time of enacting of the Constitution of the Republic of Poland as to which courts were to be organized in Poland and what matters were to remain within their jurisdiction, took into account the model of division of tasks between common and administrative courts that has been developed over a long historical process. Over time, the description of these tasks has undergone some changes, but their basic forms as well as the forms in which individual courts administer justice remain unchanged.

The paper indicates the areas where disputes over powers may nowadays occur between common and administrative courts as well as some administrative bodies.

The right to a fair trial entails an assumption that a particular case should not be examined by an authority that performs its tasks in the field of justice – rather, it should be examined by a “competent” authority whose powers are specific for the procedure concerned, preparation and judicature, which can ensure the best possible protection of the rights of the person seeking protection. The study has been focused on finding the answer to the question whether the legal system secures instruments for resolving conflicts of competence and whether the application of mechanisms for resolving competence disputes, where actually provided, leads to a situation in which legal protection of a person seeking it is granted by a competent court.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Adamiak B., Glosa do postanowienia WSA w Gliwicach z 20.01.2005 r., IV SAB/Gl 23/04, OSP 2006, z. 7–8, poz. 84.

Adamiak B., Rozgraniczenie właściwości sądów w polskim systemie prawnym [w:] Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005, Warszawa 2005.

Czeszejko-Sochacki Z., O wymiarze sprawiedliwości w świetle Konstytucji, międzynarodowych standardów i praktyki, PiP 1999, z. 9.

Czeszejko-Sochacki Z., Prawo do sądu w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. (Ogólna charakterystyka), PiP 1997, z. 11–12.

Frączek W., Trybunał Państwa w Austrii i Trybunał Kompetencyjny w II Rzeczypospolitej (1925–39). Studium prawnoporównawcze, rozprawa doktorska, Kraków 2014, Archiwum UJ.

Garlicki L., Komentarz do art. 175 Konstytucji [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. L. Garlicki, Warszawa 2005.

Garlicki L., Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, Warszawa 2011.

Grzegorczyk P., Weitz K. [w:] Konstytucja RP, t. 1, Komentarz do art. 1–86, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.

Gudowski J., Wpływ Konstytucji i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego na pojęcie dopuszczalności drogi sądowej [w:] Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego a Kodeks postępowania cywilnego. Materiały Ogólnopolskiego Zjazdu Katedr i Zakładów Postępowania Cywilnego, red. T. Ereciński, K. Weitz, Warszawa 2010.

Hauser R., Rozstrzyganie sporów o właściwość między sądami administracyjnymi a powszechnymi [w:] Aktualne problemy rozgraniczenia właściwości sądów administracyjnych i powszechnych, red. M. Błachucki, T. Górzyńska, Warszawa 2011.

Józefowicz A., Problem rozstrzygania sporów kompetencyjnych, PL 2004, nr 4.

Kmieciak Z., Merytoryczne orzekanie przez sądy administracyjne w świetle konstytucyjnej zasady podziału władz, KRL 2015, nr 2.

Komentarz do prawa o ustroju sądów powszechnych i ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, red. T. Ereciński, J. Gudowski, J. Iwulski, Warszawa 2002.

Kubiak A., Konstytucyjna zasada prawa do sądu w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Łódź 2006.

Langrod J.S., Problemy sądownictwa administracyjnego, Kraków 1928.

Lewicka R., Realizacja prawa do sądu a spory kompetencyjne w świetle nowych regulacji prawnych, PiP 2004, z. 11.

Łętowski J., Sądy powszechne i praworządność w administracji, Wrocław 1967.

Małysa-Ptak K., Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy powszechne, Warszawa 2019.

Mądrzak H., Prawo do sądu jako gwarancja ochrony praw człowieka (studium na tle polskiego prawa konstytucyjnego, prawa cywilnego materialnego i procesowego) [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich ochrona sądowa, red, L. Wiśniewski, Warszawa 1997.

Piątek W., Skoczylas A., Kasacyjny czy merytoryczny model orzekania – kwestia zmiany modelu sądowej kontroli decyzji administracyjnych, PiP 2019, z. 1.

Razowski P., Niedopuszczalność drogi sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2015.

Resich Z. [w:] System prawa procesowego cywilnego, t. 2, red. Z. Resich, Wrocław 1987.

Resich Z., Istota procesu cywilnego, Warszawa 1985.

Resich Z., System organów ochrony prawnej w aspekcie prawnoporównawczym, Warszawa 1979.

Romańska M., Komentarz do art. 58 § 4 [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Warszawa 2016.

Sanetra W., Spór o spory kompetencyjne, PS 2003, nr 9.

Sokolewicz W., Konstytucyjna regulacja władzy sądowniczej [w:] Konstytucja: Ustrój, system finansowy państwa. Księga pamiątkowa ku czci prof. Natalii Gajl, red. T. Dębowska-Romanowska, A. Jankiewicz, Warszawa 1999.

Szafrańska W., Zasady wyrokowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Studium prawnoprównawcze prawa polskiego i niemieckiego, Warszawa 2018.

Wasilewski A., Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym (de lega lata i de lege ferenda), PiP 2000, z. 8.

Wasilewski A., Sądowa kontrola administracji a problem prawa do sądu [w:] Księga pamiątkowa Profesora Eugeniusza Ochendowskiego, Toruń 1999.

Wasilewski A., Spory kompetencyjne – problem wymagający uregulowania, PS 2007, nr 11–12.

Wengerek E., Powództwo o ustalenie, RPiE 1959, nr 1.

Woś T., Komentarz do art. 3 [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Warszawa 2016.

Wróbel A., Glosa do trzech wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 października 1998 r. (K 36/97) – konstytucyjna wyłączność sądu, z dnia 16 marca 1999 r. (SK 19/98) – prawo do sądu, z dnia 8 grudnia 1998 r. (K 41/97) – dwuinstancyjność postępowania sądowego, Prz. Sejm. 2000, z. 1.

Wróbel A., Tezy referatu [w:] Konstytucja RP w praktyce. Biuro RPO, Warszawa 1999.

Wyrzykowski M., Sądownictwo administracyjne w PRL, Warszawa 1983.

Zieliński A., Zakres przedmiotowy kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego, NP 1984, nr 4.

Zimmermann J., Aksjomaty prawa administracyjnego, Warszawa 2013

Zimmermann J., Z podstawowych zagadnień sądownictwa administracyjnego [w:] Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005, Warszawa 2005.

Published

2023-03-15

How to Cite

Romańska, M. (2023). Forms of Legal Protection Granted by Common and Administrative Courts and Selected Problems of Negative Comperence Disputes between These Courts. Gdańsk Legal Studies, (1(58)/2023), 11–30. https://doi.org/10.26881/gsp.2023.1.01