Zdrowie i choroba w życiu codziennym

2021-09-13

Zdrowie i promocja zdrowia to obecnie nośne hasła medialne, które w świadomości społecznej przyjmują postać polimorficznych i uniwersalnych zaleceń „jak zdrowo żyć”. Jednocześnie jednak, kluczowe paradygmaty promocji zdrowia, takie jak:

  1. przeciwdziałanie nierównościom w zdrowiu oraz minimalizowanie ich skutków,
  2. konieczność podejmowania współpracy międzysektorowej oraz działań upodmiotowiających i aktywizujących na rzecz zdrowia,
  3. czy podejście siedliskowe,

są ignorowane zarówno przez twórców i realizatorów polityk zdrowotnych, przedstawicieli instytucji publicznych (medycznych, samorządowych), jak i w inicjatywach oddolnych. Tym samym, pod szyldem promocji zdrowia podejmowane są często działania, które mają niewiele wspólnego ze strategiami i ideami, jakie promocja zdrowia wypracowała i sprawdziła ich skuteczność na wielu populacjach. Hasła promocji zdrowia, często wyrwane z kontekstu i wypaczane w codziennych praktykach, są również wykorzystywane do realizacji partykularnych interesów różnych grup społecznych. Może dlatego promocja zdrowia została oskarżona o kreowanie w społeczeństwie healthismu, foodismu, „świra” na punkcie fit-sylwetki, wspieranie „biznesu zdrowotnego” oraz paradoksalnie wzmacnianie społecznych nierówności w zdrowiu. W efekcie, działania realizowane pod szyldem promocji zdrowia w niewielkim stopniu zdają się przyczyniać do stosowania medycznych zaleceń w życiu codziennym, a postulowane przez nią rozwiązania natrafiają na opór w niektórych środowiskach społecznych. Sytuację komplikuje dodatkowo pandemia COVID-19, która weryfikuje hierarchie wartości i priorytety życia codziennego; funkcjonowanie instytucji systemu zdrowia; potrzeby i oczekiwania zdrowotne obywateli oraz dostęp do informacji/komunikacji w sferze zdrowia.

W numerze tematycznym zapraszamy do refleksji nad społecznym znaczeniem zdrowia i choroby w życiu codziennym ludzi. W związku z tym proponujemy zastanowić się: 

  1. Jak przedstawiciele różnych grup społecznych pojmują zdrowie? Jakie widzą zagrożenia dla niego? A jak pojmują chorobę?
  2. Skąd czerpią wiedzę/przekonania na temat zdrowia i choroby? Jakim przekazom na ten temat ufają, a jakie odrzucają?
  3. Kiedy i dla kogo zdrowie staje się wartością istotną w życiu codziennym i wyznacznikiem działania?
  4. Jaka jest percepcja społeczna różnego typu programów prozdrowotnych wdrażanych w społeczeństwie?
  5. Jak nowe technologie komunikacyjne zmieniają pojmowanie promocji zdrowego stylu życia i choroby?
  6. Jak pandemia COVID-19 kształtuje świadomość reprezentantów różnych grup społecznych w sprawie zdrowia, praktyk zdrowotnych i zdrowego stylu życia oraz choroby?
  7. W jaki sposób codzienne doświadczanie choroby/niepełnosprawności wpływa na stosunek chorych do zdrowia i zdrowego stylu życia?

Zapraszamy do poszukiwania odpowiedzi na te i podobne pytania, żeby spróbować określić, jakie jest obecnie indywidualne i społeczne znaczenie zdrowia i choroby. Gotowe teksty prosimy nadsyłać do 31.10.2021 na adres: jacek.mianowski@ug.edu.pl