Academic Scientific JournalsMemory-Thing: Perspective of Thought on Matter and the Not-Only-Human World
DOI:
https://doi.org/10.26881/rgtn.2024.09Keywords:
memory, matter, relational ontology, non‑anthropocentric pedagogy, tendernessAbstract
The article was inspired by the traveling #StolenMemory exhibition, presenting photographs of things taken from prisoners of concentration camps during World War II. Drawing on the material nature of memory and on relational ontology as formulated within New Materialism, the author conceptualizes the category of “Memory‑Thing” (“pamięciorzecz”). Taking into account Krzysztof Pomian’s concept of semiophore, she builds an understanding of “mnemophore”, a thing that carries memory. Grounding the argument in Epicurean, atomistic materialist metaphysics and developing it in the context of contemporary, non‑anthropocentric social‑humanist thought, she shows that both things and memory are material, and the mnemophore, in the Memory‑Thing, gains a generalized and more universal meaning. The article ends with a reflection on tenderness as an affect that operationalizes the relations between humans and non‑humans, leading to a pedagogically oriented reflection on the conditions of compassion, and empathetic coexistence in a common, not exclusively human world. The term “Memory‑Thing”, as a pedagogical category, opens up the possibility of productively using strategies that reveal simulacric structures of domination and power, and as such finds practical expression in the #StolenMemory exhibition.
Downloads
References
Althusser L., Podziemny nurt materializmu spotkania, „Praktyka Teoretyczna” 2016, nr 19(1), s. 37–62.
Baudrillard J., Precesja symulakrów [w:] Postmodernizm: Antologia przekładów, wybrał, oprac. i przedmową opatrzył R. Nycz, Kraków 1996, s. 175–189.
Baudrillard J., The Precession of Simulacra, transl. by S.F. Glaser [w:] Cultural Theory and Popular Culture: A Reader, ed. J. Storey, 4th ed., Harlow 2009, s. 409–415.
Bednarek J., Zwrot posthumanistyczny a ontologia, „Praktyka Teoretyczna” 2014, nr 14(4), s. 247–255.
Braidotti R., Po człowieku, tłum. J. Bednarek, A. Kowalczyk, Warszawa 2014.
Bruner J., Życie jako narracja, „Kwartalnik Pedagogiczny” 1990, nr 4, s. 3–17.
Chutorański M., Nie (tylko) ludzkie wymiary edukacji. W stronę pedagogiki nieantropocentrycznej, Szczecin 2020.
Demetrio D., Autobiografia. Terapeutyczny wymiar pisania o sobie, tłum. A. Skolimowska, Kraków 2000.
Demetrio D., Pedagogika pamięci. W trosce o nas samych, z myślą o innych, tłum. A. Skolimowska, Łódź 2009.
Dobrowolska A., Bergmann z 1927 roku rusza w trasę, https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Historyczne-piekno-na-torach-Tramwaj-Bergmann-po-remoncie,a,279205 [dostęp: 24.01.2025].
Dolphijn R., van der Tuin I., Nowy materializm. Wywiady i kartografie, tłum. J. Czajka, A. Handke, J. Maliński, A. Marcisz, C. Rudnicki, T. Wiśniewski, Gdańsk–Poznań–Warszawa 2018.
Dominicé P., Uczyć się z życia. Biografia edukacyjna w edukacji dorosłych, ze słowem wstępnym do wyd. pol. O. Czerniawskiej, tłum. M. Kopytowska, Łódź 2006.
Grabarczyk K.M., „Simulacrum” Lukrecjusza w świetle współczesnej teorii metafory pojęciowej, „Iuvenilia Philologorum Cracoviensium” 2013, t. 6(6), s. 67–93.
Ingold T., Ewoluujące umiejętności, tłum. M. Polaszewska Nicke [w:] Formy aktywności umysłu. Ujęcie kognitywistyczne. Ewolucja i złożone struktury poznawcze, t. 2, red. A. Klawiter, Warszawa 2009, s. 110–131.
Ingold T., Splatać otwarty świat: architektura, antropologia, design, wybór i oprac. E. Klekot, tłum. E. Klekot, D. Wąsik, Kraków 2018.
Jullien F., Ponownie otworzyć możliwości: de koincydencja, kolejne życie. Wybór tekstów, tłum. i oprac. E. Marynowicz Hetka, Łódź 2024.
Kopania J., Platońska i epikurejska filozofia śmierci, „Kwartalnik Filozoficzny” 2013, t. 41(4), s. 60–84.
Krawczyk Bocian A., Biograficzne istnienie w opowieści, Warszawa 2023.
Latour B., Splatając na nowo to, co społeczne. Wprowadzenie do teorii aktora sieci, wstęp K. Abriszewski, tłum. A. Derra, K. Abriszewski, Warszawa 2010.
Malicka M., Ja to znaczy kto? Rzecz o osobowej tożsamości i wychowaniu, Warszawa 1996.
Mendel M., Kategoria miejsca w pedagogice i animacja na miejsce wrażliwa [w:] Pedagogika miejsca, red. M. Mendel, Wrocław 2006, s. 21–37.
Mendel M., Poza humanizm: Transformatywna i regeneratywna praca socjalna jako czuła pedagogika publiczna, „Praca Socjalna” 2022, nr 37(3), s. 59–72.
Mendel M., Sztuka jako czuła pedagogika publiczna [w:] Metafiguracje. Omdlenie / Metafigurations. Fainting, red. S. Lipnicki, Gdańsk 2021, s. 8–19.
Mendel M., Theiss W., Pamięć, miejsce i kategoria pamięciomiejsca w perspektywie społeczno edukacyjnej [w:] Pamięć i miejsce. Perspektywa społeczno edukacyjna, red. M. Mendel, W. Theiss, Gdańsk 2018, s. 9–29.
Morton T., Mroczna ekologia. Ku logice przyszłego współistnienia, wstęp A. Marzec, tłum. A. Barcz, Warszawa 2023.
Pomian K., Historia. Nauka wobec pamięci, tłum. H. Abramowicz, Lublin 2006.
Rodak P., Semiofor [w:] Modi memorandi. Leksykon kultury pamięci, red. M. Saryusz Wolska, R. Traba, współpraca: J. Kalicka, Warszawa 2014, s. 454–455, https://cbh.pan.pl/pl/semiofor [dostęp: 11.12.2024].
Spragnieni miasta. Wykłady performatywne profesora Jacka Dominiczaka, Gdański Teatr Szekspirowski, https://teatrszekspirowski.pl/event/spragnieni-miasta/ [dostęp: 29.01.2025].
Tokarczuk O., Czuły narrator, Kraków 2020.
