Czy należy spalić Schulza? Likwidatorzy: Wyka i Napierski

  • Eliza Kącka Uniwersytet Warszawski

Abstrakt

The author considers the circumstances in which Kazimierz Wyka and Stefan Napierski, two respected literary critics, published texts which criticized Bruno Schulz in the monthly magazine Ateneum (1939, no. 1). Schulz’s prose works were already widely known to be difficult, but there was no doubt as to their merit. The writer’s high position seemed indisputable, and yet Wyka and Napierski still consciously tried to destroy Schulz’s legacy. Their critical attack on Schulz is interpreted in the essay not as an isolated exploit, but as a model case of interpretational misunderstanding, which is not so much the effect of a lack of understanding, but of planned action and ill will of the critics. Wyka and Napierski did not want to understand, and with their dislike of the type of prose that Schulz wrote they programmed a certain type of reading and critical approach, which had many followers and determined reception. At the same time, however, their dismissal of Schulz turned out to have a positive value ‒ not for the history of criticism, but for Schulz studies as such.

Biogram autora

Eliza Kącka, Uniwersytet Warszawski

Adiunkt na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Opublikowała książki akademickie: Stanisław Brzozowski wobec Cypriana Norwida (Warszawa 2012) oraz Lektura jako spotkanie. Brzozowski – tekst – metoda (Kraków 2017), a także książkę prozatorską Elizje (Kraków 2017). Współredaktorka antologii poezji najnowszej Poeci i poetki przekraczają granice (Katowice 2011), redaktorka wyborów poezji mniej współczesnej (w tym Norwida). Członkini Zarządu Głównego Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza. Recenzentka i czytelniczka literatury najnowszej.

Bibliografia

„List S. Napierskiego do K. Wyki z 15 listopada 1938”. 2017. Schulz/Forum 8.

Basdekis Demetrios. 1986. The Evolution of Ortega y Gasset as Literary Critic. New York: University Press of America.

Bloom Harold. 2003. Introduction: a meditation upon misreading. W A Map of Misreading. New York: Oxford University Press.

Bolecki Włodzimierz, Jerzy Jarzębski, Stanisław Rosiek (red.). 2006. Słownik schulzowski. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.

Bolecki Włodzimierz. 1982. Poetycki model prozy w dwudziestoleciu międzywojennym. Witkacy, Gombrowicz, Schulz i inni: studium z poetyki historycznej. Wrocław: Zakłąd Narodowy im. Ossolińskich.

Bolecki Włodzimierz. 2017. Wenus z Drohobycza (o Brunonie Schulzu). Gdańsk: słowo/obraz terytoria.

Bruno Schulz do St. I. Witkiewicza. 2017W Schulz Bruno. Dzieła zebrane. T. 7: Szkice krytyczne. Koncepcja edytorska W. Bolecki. Komentarze i przypisy M. Wójcik. Oprac. językowe P. Sitkiewicz. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.

Dieter de Bruyn, van Heuckelom Kris. 2009. Introduction: Seven Decades of Schulzology. W (Un)masking Bruno Schulz. New Combinations, Further Fragmentations, Ultimate Reintegrations. Ed. D. de Bruyn, K. van Heuckelom. Amsterdam: Brill.

Georges Bataille. 1987. „Czy należy spalić Kafkę?”. Przeł. M. Wodzyńska. Literatura na Świecie, nr 2.

Gombrowicz Witold. 2007. Pisma zebrane. T. 2: Ferdydurke. Oprac. W. Bolecki. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Markowski Michał Paweł. 2007. Polska literatura nowoczesna. Leśmian, Schulz, Witkacy. Kraków: Universitas.

Markowski Michał Paweł. 2012. Powszechna rozwiązłość. Schulz, egzystencja, literatura. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Nalewajk Żaneta. 2010. W stronę perspektywizmu. Problematyka cielesności w prozie Brunona Schulza i Witolda Gombrowicza. Prolegomena. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.

Napierski Stefan. Od Baudelaire’a do nadrealistów.W Wybór pism krytycznych. Red. J. Zięba. Kraków: Universitas.

Nycz Ryszard. 2002. Język modernizmu. Prolegomena historycznoliterackie, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Schulz Bruno. 1989. Opowiadania. Wybór esejów i listów. Oprac. J. Jarzębski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Sitkiewicz Piotr. 2017. À la manière de Bruno Schulz. Pastisz, parodia i naśladowanie Schulza w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Schulz/Forum 8.

Sitkiewicz Piotr. 2018. Bruno Schulz i krytycy. Recepcja twórczości Brunona Schulza w latach 1921–1939. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.

W ułamkach zwierciadła. Bruno Schulz w 110 rocznicę urodzin i 60 rocznicę śmierci. Red. M. Kitowska-Łysiak i W. Panas. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Witkiewicz Ignacy. 1976. Twórczość literacka Brunona Schulza. W Bez kompromisu: pisma krytyczne i publicystyczne. Zebrał i oprac. J. Degler, Warszawa: PIW.

Wyka Kazimierz. 1969. „Gdzie leży Awissa?”. Twórczości” 11.

Wyka Kazimierz. 1978. Nowe i dawne wędrówki po tematach. Wstępem poprzedziła M. Wyka. Warszawa: Czytelnik.

Wyka Kazimierz. 1997. Na odpust poezji. W Rzecz wyobraźni. Kraków: Universitas.

Wyka Kazimierz. 2000. Dwugłos o Schulzu, w: idem, Stara szuflada i inne szkice z lat 1932–1939. Red. M. Urbanowski. Kraków: Universitas.

Opublikowane
2018-12-03
Jak cytować
Kącka, E. (2018). Czy należy spalić Schulza? Likwidatorzy: Wyka i Napierski. Schulz/Forum, (12), 5–16. https://doi.org/10.26881/sf.2018.12.02
Dział
[odczytania]