Uniwersyteckie Czasopisma NaukoweZRÓŻNICOWANIE PROCESU FINANSYZACJI W KRAJACH EUROPY ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ - ANALIZA SKUPIEŃ
DOI:
https://doi.org/10.26881/wg.2026.1.10Słowa kluczowe:
finansyzacja, kraje Europy Środkowo-Wschodniej, metoda WardaAbstrakt
Cel. Finansyzacja jako rosnące znaczenie sektora finansowego w gospodarce identyfikowane jest zarówno w krajach rozwiniętych, jak i rozwijających się. Najmniej uwagi poświęca się badaniu jej przejawów w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Celem badań była identyfikacja podobieństw oraz różnic w przejawach procesu finansyzacji w 11 wybranych krajach Europy Środkowo-Wschodniej w latach 2014, 2020 oraz 2024. W badaniach postawiono hipotezę badawczą, zgodnie z którą kraje Europy Środkowo-Wschodniej nie tworzyły homogenicznej grupy pod względem przejawów oraz stopnia natężenia procesu finansyzacji w badanych latach.
Metoda. Jako metody badawcze wykorzystano krytyczną analizę literatury przedmiotu, analizę danych statystycznych oraz analizę porównawczą. Metody te umożliwiły identyfikację obszarów występowania procesu finansyzacji. Metoda Warda umożliwiła wyznaczenie skupień krajów, w których występowały podobne przejawy procesu finansyzacji.
Wyniki. W 2014 r. kraje Europy Środkowo-Wschodniej podzielono na trzy zróżnicowane klastry, co wskazywało na wyraźne różnice między analizowanymi państwami. W 2020 r. większość krajów została zgrupowana w jednym klastrze, co sugerowało wzrost podobieństwa i większą homogenizację w regionie, podczas gdy Węgry pozostały odrębne. W 2024 r. zaobserwowano dalsze zmiany w strukturze klastrów. Rumunia utworzyła odrębny klaster, podczas gdy Czechy, Estonia i Węgry zostały sklasyfikowane razem. Na podstawie uzyskanych wyników można wskazać na stopniowy wzrost podobieństwa między krajami Europy Środkowej i Wschodniej, chociaż proces ten nie był jednolity i nadal widoczne były znaczące różnice między niektórymi krajami.
Downloads
Bibliografia
Akanayeva, T., Tishtykbayeva, A. (2021). Wpływ światowych cen ropy naftowej na wartość kazachstańskich spółek. Finanse i Prawo Finansowe, 4(32), 33-45. https://doi.org/10.18778/2391-6478.4.32.03
Dubiec, G. (2020). Wykorzystanie wybranych metod wielowymiarowej analizy porównawczej do oceny poziomu zjawiska przestępczości w powiatach Polski w 2012 roku. Acta Universitatis Wratislaviensis, 26(1), 87-108. https://doi.org/10.19195/2658-1310.26.1.6
Epstein, G. A. (Ed.). (2005). Financialization and the world economy. Edward Elgar Publish-ing. https://doi.org/10.4337/9781781008263.00009
Florczak, T. G. (2018). The process of the growing importance of the financial sector in the USA. Torun Business Review, 17(3), 42-49.
Florczak, T. (2019). Finansjalizacja w państwach założycielskich Unii Europejskiej i państwach Grupy Wyszehradzkiej. Studia Prawno-Ekonomiczne, 111, 259-271. https://doi.org/10.26485/spe/2019/111/14
Gemzik-Salwach, A. (2023). Rola finansjalizacji w funkcjonowaniu gospodarki. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Gemzik-Salwach, A. & Perz P. (2025). The phenomenon of financialization in international comparisons. Humanities and Social Sciences, 32(2), 37-47. https://doi.org/10.7862/rz.2025.hss.14
Guschanski, A., Onaran, Ö. (2025). The labour share and corporate financialization: Evidence from publicly listed firms. British Journal of Industrial Relations, 63(3), 375-393.
Hoppania, H. K., Karsio, O., Näre, L., Vaittinen, T., Zechner, M. (2024). Financialization of eldercare in a Nordic welfare state. Journal of Social Policy, 53(1), 26-44. https://doi.org/10.1017/s0047279422000137
Krippner, G. R. (2005). The financialization of the American economy. Socio-Economic Review, 3(2), 173-208. https://doi.org/10.1093/ser/mwi008
Kwasek, M. (2015). Identyfikacja wzorców konsumpcji żywności w Polsce. Roczniki Ekonomiczne Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej w Bydgoszczy, 8, 90-117. https://doi.org/10.59139/ws.2010.11.4
Marszałek, P. (2012). Finansyzacja – problemy i kontrowersje, Prace Naukowe Uniwersytetu
Ekonomicznego we Wrocławiu, 247, 220-230.
Marszałek P. (2022). Finansyzacja w Polsce w latach 2010–2020 – skala i problemy. W: G. Kotliński (red.), Bankowość komercyjna i spółdzielcza w Polsce – refleksje po trzech dekadach transformacji. Szkice ku pamięci Doktora Ryszarda Mikołajczaka. Poznań: Wy-dawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu. https://doi.org/10.18559/978-83-8211-152-1/2.
Palley, T.I. (2007). Financalization: What is it and why it matters. The Levy Economics Institute and Economics for Democratic and Open Societes Working Paper, 525, 1-31. https://doi.org/10.1057/9781137265821_2
Panek, T., Zwierzchowski, J. (2013). Statystyczne metody wielowymiarowej analizy porównawczej, Teoria i zastosowania. Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa.
Rudny, W. (2018). Wzrost znaczenia sfery finansów i konsekwencje tego zjawiska. Studia Ekonomiczne, 359, 37-47.
Sui, B., Yao, L. (2023). The impact of digital transformation on corporate financialization: The mediating effect of green technology innovation. Innovation and Green Development, 2(1), 100032. https://doi.org/10.1016/j.igd.2022.100032
Rabinovich, J., Reddy, N. (2025). Corporate financialization: A conceptual clarification and critical review of the literature. Review of Political Economy, 1-26. https://doi.org/10.1080/09538259.2025.2510696
Ratajczak, M. (2014). Ekonomia w dobie finansyzacji gospodarki. Ruch Prawniczy, Ekono-miczny i Socjologiczny, 76(02), 199-270. https://doi.org/10.14746/rpeis.2014.76.2.19
Rosciano, M., Starita, M. G. (2025). Relevant topics in the financial well-being literature. Journal of Financial Management, Markets and Institutions, 13(01), 2430002. https://dx.doi.org/10.1142/S2282717X24300022
Smolik, A. (2021). Zmienność plonów jako wyznacznik ryzyka produkcyjnego w rolnictwie. Wiadomości Statystyczne, 66(11), 48-63.
Sowińska, K. A. (2014). Od rachunkowości do opisu gospodarczego. Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości, 77(133), 107-115.
Tsaliki, P., Tsoulfidis, L. (2023). Financialization Historically Contemplated. World Review of Political Economy, 14(3), 328-356. https://doi.org/10.13169/worlrevipoliecon.14.3.0328
Urban, D. (2020). Finansyzacja gospodarki w ujęciu makroekonomicznym. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 1, 231-245. https://doi.org/10.14746/rpeis.2020.82.1.16
Ważna, E. (2019). Wpływ finansyzacji na rozwój rynku finansowego na przykładzie produktów strukturyzowanych w Polsce w latach 2006-2016. Modern Managment Review, 23(25), 157-167. https://doi.org/10.7862/rz.2018.mmr.11
Żyżyński, J. (2010). Neoliberalizm – ślepa uliczka globalizacji. W: KOŁODKO W. G. (red.) Globalizacja, kryzys i co dalej?. POLTEXT sp. z o.o., Warszawa.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Współczesna Gospodarka
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
