Hyperpersonalization as a Potential Form of Marketing Manipulation

Abstract

Celem artykułu jest analiza zjawiska hiperpersonalizacji w marketingu internetowym oraz ocena jej wpływu na decyzje konsumentów w kontekście potencjalnego charakteru manipulacyjnego. W pracy wykorzystano podejście interdyscyplinarne, łączące założenia ekonomii behawioralnej z analizą współczesnych narzędzi marketingowych opartych na sztucznej inteligencji. W części teoretycznej omówiono mechanizmy poznawcze wpływające na proces podejmowania decyzji, w tym heurystyki i błędy poznawcze, takie jak efekt zakotwiczenia, heurystyka dostępności, koncepcja ograniczonej racjonalności czy zjawisko „bańki filtrującej”.

Podstawę części empirycznej stanowiło badanie ilościowe przeprowadzone z wykorzystaniem ankiety internetowej, której celem było zbadanie poziomu świadomości konsumentów, ich doświadczeń związanych z personalizacją treści oraz postrzegania jej wpływu na decyzje zakupowe. Wyniki badania wskazują, że hiperpersonalizacja jest powszechnym zjawiskiem i ma istotny wpływ na zachowania konsumentów, choć wpływ ten nie zawsze jest w pełni uświadamiany. Jednocześnie zauważono ograniczony poziom wiedzy respondentów na temat mechanizmów działania algorytmów oraz niejednoznaczny stosunek do personalizacji, łączący jej użyteczność z obawami dotyczącymi prywatności i kontroli nad danymi.

Wnioski z przeprowadzonych analiz wskazują, że hiperpersonalizacja może znajdować się na granicy pomiędzy skutecznym narzędziem marketingowym a formą manipulacji. Kluczowe znaczenie ma zapewnienie transparentności działań, zwiększenie kontroli użytkowników nad danymi oraz uwzględnienie aspektów etycznych w projektowaniu strategii marketingowych.