Model prawa technologii kwantowej służący zrozumieniu istoty norm dotyczących własności intelektualnej

Abstrakt

Druga rewolucja kwantowa stawia współczesne systemy prawne, a zwłaszcza prawo własności intelektualnej (IP), przed wyzwaniami, których nie da się rozwiązać w ramach dotychczasowych konstrukcji dogmatycznych. W artykule przedstawiono koncepcję modelu prawa technologii kwantowych jako narzędzia systematyzującego badania nad regulacjami IP w tej dziedzinie. W pierwszej kolejności wyjaśniono znaczenie pojęcia „model” w naukach prawnych i odróżniono je od bliskoznacznych terminów, takich jak: „system”, „teoria”, „postulat” oraz „standard”. Model określono jako uproszczoną, celową reprezentację zjawiska prawnego, która może obejmować postulaty, lecz nie sprowadza się do nich i może funkcjonować zarówno wewnątrz, jak i poza obowiązującymi standardami normatywnymi.

Następnie zaproponowano abstrakcyjny model odnoszący się do technologii kwantowych w sferze IP oraz sformułowano osiem kluczowych pytań badawczych, obejmujących luki dogmatyczne, problemy definicyjne, harmonizację transgraniczną oraz dostosowanie różnych mechanizmów ochrony (patentów, tajemnicy przedsiębiorstwa, know-how). Konstrukcja modelu ma charakter interdyscyplinarny: łączy czynniki techniczne (fizyka, informatyka), aksjologiczne, polityczne i normatywne, aby uchwycić złożoną sieć zależności determinujących innowacje kwantowe.

W dalszej części omówiono trzy klasyczne funkcje modelu i ich szczególne znaczenie w kontekście kwantowym. Funkcja wyjaśniająca pozwala analizować trendy empiryczne – m.in. dziesięciokrotny wzrost liczby patentów kwantowych od 2001 r. – oraz identyfikować newralgiczne punkty, takie jak kryptografia post-kwantowa. Funkcja heurystyczna umożliwia symulacje służące ocenie, czy definicje stosowane w prawie własności przemysłowej należy dostosować do wynalazków opartych na superpozycji lub splątaniu, a także ujawnia napięcia na styku IP i takich obszarów, jak regulacja kontroli eksportu czy ochrona danych. Funkcja reprezentująca odzwierciedla relacje między patentami, patentami koniecznymi do spełnienia normy (SEP), tajemnicą przedsiębiorstwa, prawami autorskimi a poziomem ujawnienia wiedzy, oferując decydentom klarowny obraz wzajemnych zależności w systemie i wskazując, kiedy celowe może być wprowadzenie szczególnych odstępstw – np. ustanowienie „bezpiecznej przystani” (safe harbour) dla udostępniania danych o współczynnikach błędów.

Autorki konkludują, że wypracowanie modelu prawa technologii kwantowych w obszarze własności intelektualnej jest zasadne i niezbędne. Model ten może stać się punktem wyjścia dla przyszłej legislacji, ułatwić międzynarodową harmonizację oraz zainicjować trwały dialog między środowiskami prawniczymi, naukowymi i technologicznymi, zapewniając skuteczną, sprawiedliwą i adekwatną ochronę innowacji kwantowych.