Samorząd terytorialny jako użyteczny element ustrojowy państwa z punktu widzenia interesu jednostki

Autor

  • prof. dr hab. Tomasz Bąkowski Uniwersytet Gdański

DOI:

https://doi.org/10.26881/gsp.2020.1.01

Słowa kluczowe:

samorząd terytorialny, zadania publiczne, monopolizacja władzy, zasada pomocniczości

Abstrakt

Rola, jaką odegrał reaktywowany w roku 1990 samorząd terytorialny w procesie przemian ustrojowych na przełomie lat 80. i 90. XX w., nie podlega dyskusji. Tak samo za oczywisty, a przy tym i znaczny należy uznać udział samorządu terytorialnego w systematycznym podnoszeniu poziomu jakości życia zbiorowego wspólnot lokalnych. Natomiast nie jest już takie do końca oczywiste to, czy ewentualne wymierne korzyści, wynikające z faktu funkcjonowania samorządu terytorialnego w systemie administracji publicznej, mogą czerpać poszczególne jednostki (mieszkaniec, przedsiębiorca, turysta i in.).

W niniejszym opracowaniu wskazuje się na trzy kluczowe powody, dla których obecność samorządu terytorialnego w systemie administracji publicznej leży również w interesie jednostki. Po pierwsze, uwarunkowania normatywne wespół z kształtowaną przez nie społeczną rzeczywistością dają podstawy do uznania, że istnienie samorządu terytorialnego w systemie administracji publicznej wydatnie przyczynia się do urzeczywistniania zasady pomocniczości. Zasada ta leży u podstaw budowy relacji państwowo-społecznych, służących m.in. ochronie wolności jednostki i zarazem jej bezpieczeństwa. Po drugie, wykonywanie przez samorząd terytorialny istotnej części zadań publicznych znacząco przyczynia się do demonopolizacji władzy w państwie i w tym kontekście może być postrzegany jako sojusznik jednostki w dążeniach do utrzymywania, czy też odzyskiwania obszarów szeroko rozumianej władzy wywodzonej obecnie z objętych konstytucyjnymi gwarancjami wolności i praw jednostki, w tym władzy rodzicielskiej, czy też władztwa nad należącym do niej mieniem. Po trzecie, działalność samorządnych gmin, powiatów i województw wyzwala konkurencję w płaszczyźnie zadań publicznych, z uwagi na znaczną samodzielność, jaką samorządy dysponują w organizacji, sposobach i metodach realizacji tychże zadań. Rywalizacja w obszarze zadań publicznych wpływa na wzrost jakości ich wykonywania. Poziom jakości zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnot samorządowych przekłada się zaś na poziom jakości życia poszczególnych jednostek.

Downloads

Download data is not yet available.

Bibliografia

Banaszak B., Prawo konstytucyjne, Warszawa 1999.

Bardach J., Monarchia stanowa [w:] idem, B. Leśnodorski, M. Pietrzak, Historia państwa i prawa polskiego, Warszawa 1987.

Dolnicki B., Samorząd terytorialny, Warszawa 2016.

Fundowicz S., Decentralizacja administracji publicznej, Lublin 2005.

Guy Peters B., Administracja publiczna w systemie politycznym, tłum. K.W. Frieske, Warszawa 1999.

Izdebski H., Współczesne modele administracji publicznej, Warszawa 1993.

Izdebski H., Kulesza M., Administracja publiczna. Zagadnienia ogólne, Warszawa 2004, s. 232. Konstytucje Rzeczypospolitej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 roku, red. J. Boć, Wrocław 1998.

Lipowicz I., Samorząd terytorialny XXI wieku, Warszawa 2019.

Małecka-Łyszczek M., Konstytucyjna zasada domniemania kompetencji na rzecz gminy w świetle zasady subsydiarności [w:] Instytucje współczesnego prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa Profesora zw. dra hab. Józefa Filipka, red. I. Skrzydło-Niżnik, P. Dobosz, D. Dąbek, M. Smaga, Kraków 2001.

Małecka-Łyszczek M., Unitarność i samorządność terytorialna jako wartości podstawowe tworzą- ce polską państwowość [w:] Unitarny charakter państw a samorząd terytorialny, red. M. Stec, K. Małysa-Sulińska, Warszawa 2019.

Mączyński M., Konstytucyjne pojęcie samorządu terytorialnego a idea samorządności [w:] Konstytucyjne umocowanie samorządu terytorialnego, red. M. Stec, K. Małysa-Sulińska, Warszawa 2018.

Messner J., Freedom as a principle of social order. An essay in the substance of subsidiarity function, „The Modern Schoolman” 1951, vol. 28, no. 2.

Millon-Delsol Ch., Zasada pomocniczości, tłum. Cz. Porębski, Kraków 1995.

Montesquieu, O duchu praw, tłum. T. Boy-Żeleński, https://www.wolnelektury.pl/katalog/lektura/o-duchu-praw/ [dostęp: 30.10.2019].

Niewiadomski Z., Samorząd terytorialny [w:] System prawa administracyjnego, t. 6, Podmioty administrujące, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2011.

Niżnik-Dobosz I., Natura zadań samorządu terytorialnego [w:] Charakter i konstrukcja zadań samorządu terytorialnego, red. M. Stec, S. Płażek, Warszawa 2017.

Papież Pius XI, Encyklika o odnowieniu ustroju społecznego i dostosowaniu go do normy prawa Ewangelii Quadragesimo Anno [w:] Dokumenty nauki społecznej Kościoła, cz. 1, red. H. Radwański, L. Dyczewski, A. Stanowski, Rzym–Lublin 1987.

Peters B.G., Administracja publiczna w systemie politycznym, tłum. K.W. Frieske, Warszawa 1999.

Spencer H., Jednostka wobec państwa, tłum. A. Bosiacki, Warszawa 2002.

Stasikowski R., Pluralizm administracji publicznej, Warszawa 2019.

Stefaniuk M.E., Preambuła aktu normatywnego w doktrynie oraz w procesie stanowienia i stosowania polskiego prawa w latach 1989–2007, Lublin 2009.

Warylewski J., Prawo karne. Część ogólna, Warszawa 2004.

Pobrania

Opublikowane

2020-03-25

Jak cytować

Bąkowski, T. (2020). Samorząd terytorialny jako użyteczny element ustrojowy państwa z punktu widzenia interesu jednostki. Gdańskie Studia Prawnicze, (1(45)/2020), 9–19. https://doi.org/10.26881/gsp.2020.1.01