Uniwersyteckie Czasopisma NaukowePrzeciwko infantylizacji edukacji technicznej w nauczaniu początkowym
DOI:
https://doi.org/10.26881/pwe.2025.61.05Słowa kluczowe:
infantylizacja w edukacji technicznej, edukacja techniczna, edukacja wczesnoszkolna, konstrukcjonizm, konstruktywizmAbstrakt
This article critically analyzes the status of technology education in early primary school, with a focus on the problem of infantilization that limits its cognitive and developmental potential. Drawing on theoretical frameworks and empirical studies, it identifies key challenges, including content oversimplification, underestimation of children’s technical abilities, insufficient teacher preparation, and weak integration of scientific principles. The analysis highlights the multifaceted role of technology education, encompassing not only practical skills but also the development of conceptual understanding, creativity, and critical thinking. The article argues for the adoption of inquiry-based and constructivist pedagogies, such as problem-based learning and constructionism, as promising approaches to foster active engagement and deeper understanding. Recommendations emphasize systemic teacher training, the creation of professional learning communities, and strategic use of digital tools to support enriched learning environments. The paper concludes that strengthening the scientific and intellectual rigor of early technology education is essential to align educational practices with societal technological advances and to support holistic student development.
Downloads
Bibliografia
Barrows H.S. (1996), Problem‑based learning in medicine and beyond: A brief overview. „New Directions for Teaching and Learning”, 68.
Blikstein P. (2013), Digital Fabrication and ‘Making’ in Education: The Democratization of Invention. W: J. Walter‑Herrmann, C. Büching (eds.), FabLabs: of Machines, Makers and Inventors. Bielefeld, Transcript Publishers.
Brudzińska P., Śmieszek‑Formela L. (2022), Ekscytujący strach – zabawa ryzykowna w opinii rodziców. „Problemy Wczesnej Edukacji”, 54(1).
DiGironimo N. (2011), What is Technology? Investigating Student Conceptions about the Nature of Technology. „International Journal of Science Education”, 33(10).
Dotger S. (2008), Using Simple Machines to Leverage Learning. „Science and Children”, 45(7).
Duit R., Treagust D.F. (2003), Conceptual Change: A Powerful Framework for Improving Science Teaching and Learning. „International Journal of Science Education”, 25.
Encyklopedia PWN (online), https://encyklopedia.pwn.pl/szukaj/technika.html, 18.08.2025.
Filipiak E. (2024), Planowanie działalności edukacyjnej. W: D. Klus‑Stańska (red.), Dydaktyka i jej paradygmaty Różnorodne światy szkoły. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Furmanek W. (1998), Zrozumieć technikę. Rzeszów, Wydawnictwo Oświatowe FOSZE.
Furmanek W. (2003), Dydaktyka techniki jako subdyscypliny pedagogiki współczesnej. W: W. Furmanek, W. Walat (red.), Problemy współczesnej dydaktyki techniki. Rzeszów, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Furmanek W. (2004), Problematyka humanistycznych aspektów współczesnej edukacji technicznej. W: W. Furmanek, W. Walat (red.), XVII Didmattech – Technika – Informatyka – Edukacja. Rzeszów, Wydawnictwo Oświatowe FOSZE.
Hedlin M., Gunnarsson G. (2014), Preschool student teachers, technology, and gender: Positive expectations despite mixed experiences from their own school days. „Early Child Development and Care”, 184(12).
Infantylizacja [hasło w:] Słownik języka polskiego PWN, https://sjp.pwn.pl/slowniki/infantylizacja.html, 22.08.2025.
Infantylny [hasło w:] Słownik języka polskiego PWN, https://sjp.pwn.pl/sjp/infantylny;2561498.html, 22.08.2025.
Jelinek J.A. (2018), Dziecko konstruktorem. Rozwijanie zadatków uzdolnień technicznych u dzieci przedszkolnych i uczniów klas I–III. Kraków, Centrum Edukacji Bliżej Przedszkola.
Jelinek J.A. (2019), Edukacja techniczna małych dzieci. „Edukacja – Technika – Informatyka”, 10(2).
Jelinek J.A. (2024), O konieczności przywrócenia majsterkowania w przedszkolu. „Ruch Pedagogiczny”, 1–2.
Jelinek J.A., Wrótniak J. (2021), Domowa edukacja techniczna w opinii rodziców i przyszłych nauczycieli. W: K. Chałas, M. Buk‑Cegiełka (red.), Funkcjonowanie szkoły i jej podmiotów wobec wyzwań. T. 1. Lublin, Wydawnictwo Polihymnia.
Jones A., Buntting C., de Vries M.J. (2011), The developing field of technology education: a review to look forward. „International Journal of Technology and Design Education”, 23(2).
Kambouri‑Danos M., Ravanis K., Jameau A., Boilevin J.-M. (2019), Precursor Models and early years science learning: A case study related to the water state changes. “Early Childhood Education Journal”, 47(4).
Kampeza M., Ravanis K. (2009), Transforming the representations of preschool-age children regarding geophysical entities and physical geography. „Review of Science, Mathematics and ICT Education”, 3(1).
Klus-Stańska D. (2002), Konstruowanie wiedzy w szkole. Olsztyn, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.
Klus-Stańska D. (2006), Behawiorystyczne źródła myślenia o nauczaniu, czyli siedem grzechów głównych wczesnej edukacji. W: D. Klus-Stańska (red.), Wczesna edukacja. Między schematem a poszukiwaniem nowych ujęć teoretyczno-badawczych. Gdańsk, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Klus-Stańska D. (2007), Między wiedzą a władzą. Dziecięce uczenie się w dyskursach pedagogicznych. „Problemy Wczesnej Edukacji”, 5/6(1/2).
Klus-Stańska D. (2009), Od niechęci wobec dziecięcej samodzielności myślenia do przekazu fikcji społecznej, czyli edukacja dla niekompetencji. „Studia Pedagogiczne. Problemy Społeczne, Edukacyjne i Artystyczne”, 18.
Klus-Stańska D. (2018), Paradygmaty dydaktyki. Myśleć teorią o praktyce. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Klus-Stańska D., Bronk D., Szatan E. (2006), Uciec od infantylizacji wczesnej edukacji. W: D. Klus‑Stańska (red.), Wczesna edukacja. Między schematem a poszukiwaniem nowych ujęć teoretyczno‑badawczych. Gdańsk, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Laboratoria Przyszłości (online), O programie. https://www.gov.pl/web/laboratoria/o-programie2, 18.08.2025.
Landwehr B., Mammes I., Murmann L. (Hrsg.) (2021), Technische Bildung im Sachunterricht der Grundschule Elementar bildungsbedeutsam und dennoch vernachlässigt? Kempten, AZ Druck und Datentechnik.
Levis T. (2009), Creativity in technology education: providing children with glimpses of their inventive potential. „International Journal of Technology and Design Education”, 19.
Lib W., Baron-Polańczyk E. (2023), Edukacja ogólnotechniczna w systemie oświaty w Polsce – perspektywa funkcjonalnego analfabetyzmu technicznego młodych Polaków. „Studia Pedagogiczne. Problemy Społeczne, Edukacyjne i Artystyczne”, 43.
Malec A. (2018), Przygotowanie studentów do realizacji zadań nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej – między teorią a praktyką. W: E. Musiał, J. Malinowska (red.), Praktyki pedagogiczne przestrzenią i miejscem ewaluacji kompetencji przyszłych nauczycieli wczesnej edukacji: koncepcje – przemiany – rozwiązania. Wrocław, Uniwersytet Wrocławski.
Martinez S.L., Stager G. (2016), Invent to Learn: Making, Tinkering, and Engineering in the Classroom. Torrance, Constructing Modern Knowledge Press.
Marulcu I., Barnett M. (2009), Teaching simple machines to college students through LEGO engineering design challenges. W: G. Çakmakci, M.F. Taşar (eds.), Contemporary Science Education Research: Learning and Assessment. A collection of papers presented at ESERA 2009 Conference, Ankara, Pegem Akademi. https://eclass.uowm.gr/modules/document/file.php/ELED261/%CE%86%CE%BD%CE%BD%CE%B1%20%CE%A3%CF%80%CF%8D%CF%81%CF%84%CE%BF%CF%85/Literature/Book4.pdf, 23.08.2025.
Mawson W.B. (2013), Emergent Technological Literacy: What Do Children Bring To School? „International Journal of Technology and Design Education”, 23(2).
Mroczka E. (2009), Infantylizacja jako istotny rys tożsamości zawodowej nauczycieli wczesnej edukacji. „Forum Oświatowe”, 41(2).
Musioł M. (2017), How much „technics” is there in elementary technical education? „Slavonic Pedagogical Studies Journal”, 6(1).
NIK (2024), Szkolne Laboratoria Przyszłości – nieznane efekty programu za ponad 1 mld zł. [Raport Najwyższej Izby Kontroli]. Najwyższa Izba Kontroli. https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/program-laboratoria-przyszlosci.html, 14.07.2025.
Nordlöf C., Norström P., Höst G., Hallström J. (2022), Towards a three‐part heuristic framework for technology education. „International Journal of Technology and Design Education”, 32.
Nowak-Łojewska A. (2024), Komunikacja w szkole. W: D. Klus-Stańska (red.), Dydaktyka i jej paradygmaty. Różnorodne światy szkoły. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Okoń W. (2003), Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej. Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Papert S. (1996), Burze mózgów. Dzieci i komputery. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Papert S., Harel I. (1991), Constructionism. Norwood, Ablex Publishing Corporation.
Pappa C., Georgiou D., Pittich D. (2024), Assessing the state of technology education in primary schools: a systematic review of the last 2 decades. „International Journal of Technology and Design Education”, 34.
Pine K., Messer D., St. John K. (2001), Children’s misconceptions in primary science: A survey of teachers’ views. „Research in Science & Technological Education”, 19(1).
Ravanis K. (2020), Precursor models of the Physical Sciences in Early Childhood Education students’ thinking. „Science Education Research and Praxis”, 76.
Reich J. (2020), Failure to disrupt. Why Technology Alone Can’t Transform Education. Cambridge, Massachusetts, London, Harvard University Press.
Ros G., Rey A.F., Calonge A., López-Carrillo M.D. (2021), The Design of a Teaching-Learning Sequence on Simple Machines in Elementary Education and its Benefit on Creativity and Self-Regulation. „EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education”, 18(1).
Sanjosé V.S., Otero J. (2022), Elementary pre-service teachers’ conscious lack of knowledge about technical artefacts. „International Journal of Technology and Design Education”, 32(1).
Savery J.R. (2006), Overview of Problem-Based Learning: Definitions and Distinctions. „Interdisciplinary Journal of Problem-based Learning”, 1(1).
Sjoer E., Meirink J. (2015), Understanding the complexity of teacher interaction in a teacher professional learning community. „European Journal of Teacher Education”, 39(1).
Skiba M. (2015), Zajęcia techniczne w edukacji wczesnoszkolnej, „Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce”, 37(3).
Sokołowska D. (2018), Maszyny proste, czyli co mają ze sobą wspólnego taczka, żuchwa i „dziadek do orzechów”? „Neutrino”, 40.
Zuga K.F. (2004), Improving technology education research on cognition. „International Journal of Technology and Design Education”, 14.
Akt prawny
Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 12 marca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz. U. poz. 363).
