Architektura domu i pamięć

  • Lesław Michałowski Uniwersytet Gdański
Słowa kluczowe: architektura domu, pamięć rodzinna, kultura materialna

Abstrakt

W artykule przedstawiono zarys relacji pamięci społecznej i architektury domu, czyli tego, jak materialna strona domu oddaje biografię mieszkańców. Szczególnie ciekawy i ważny jest historyczny proces kształtowania się pamięci i architektury domu, gdzie z jednej strony staje się ona wypadkową procesów społecznych, a z drugiej zmian w obrębie architektury, która zyskuje względną autonomię w stosunku do owych procesów. Związek pamięci i architektury domu w przeszłości pokrywał się przede wszystkim z pamięcią rodzinną. Współcześnie wydaje się, że w sferze materialnej domu coraz mniej jest elementów, które podtrzymywałyby pamięć mieszkańców. Część empiryczna artykułu jest próbą przyjrzenia się temu zjawisku.

Bibliografia

Benjamin W., 2005, Pasaże, tłum. I. Kania, Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Bryson B., 2013, W domu. Krótka historia rzeczy codziennego użytku, tłum. T. Bieroń, Poznań: Zysk i S-ka.

Dant T., 2007, Kultura materialna w rzeczywistości społecznej. Wartości, działania, style życia, tłum. J. Barański, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

De Botton A., 2010, Architektura szczęścia, tłum. K. Środa, Warszawa: Czuły Barbarzyńca Press.

Flint A., 2017, Le Corbusier. Architekt jutra, tłum. D. Cieśla-Szymańska, Warszawa: Wydawnictwo WAB.

Giedion S., 1968, Przestrzeń, czas, architektura. Narodziny nowej tradycji, tłum. J. Olkiewicz, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Gies J., Gies F., 2017, Życie w średniowiecznym zamku, tłum. J. Janik, Kraków: Znak Horyzont.

Guerrand R.H., 1999, Obszary prywatne [w:] M. Perrot (red.), Historia życia prywatnego. Od rewolucji francuskiej do I wojny światowej, tłum. A. Paderewska-Gryza, B. Panek, W. Gilewski, Wrocław: Ossolineum.

Halbwachs M., 1969, Społeczne ramy pamięci, tłum. M. Król, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Jacyno M., 2007, Mieszkanie i „moralna architektura” kultury indywidualizmu [w:] G. Woroniecka (red.), Co znaczy mieszkać. Szkice antropologiczne, Warszawa: Trio.

Kapralski S., 2010, Pamięć, przestrzeń, tożsamość. Próba refleksji teoretycznej [w:] S. Kapralski (red.), Pamięć, przestrzeń, tożsamość, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Krajewski M., 2017, Niedziela na słodkim (wywiad przeprowadzony przez M. Czyńską) [w:] M. Czyńska, Dom polski. Meblościanka z pikasami, Wołowiec: Czarne.

Le Corbusier, 2012, W stronę architektury, tłum. T. Swoboda, Warszawa: Fundacja Centrum Architektury.

Leśniakowska M., 1996, Co to jest architektura?, Warszawa: Agencja Kanon.

Loos A., 2013, Ornament i zbrodnia. Eseje wybrane, Warszawa: Fundacja Centrum Architektury.

Maas J., Referowska M., 1965, Mieszkanie, Warszawa: Arkady.

Perkowski P., 2013, Gdańsk miasto od nowa, Gdańsk: słowo/obraz terytoria.

Perrot M., Guerrand R.-H., 1999, Sceny i miejsca [w:] M. Perrot (red.), Historia życia prywatnego. Od rewolucji francuskiej do I wojny światowej, tłum. A. Paderewska-Gryza, B. Panek, W. Gilewski, Wrocław: Ossolineum.

Pile J., 2004, Historia wnętrz, tłum. B. Mierzejewska, E. Gorządek, Warszawa: Arkady.

Rancew-Sikora D., 2015, Wspólny przedpokój? Modi co-vivendi w mieszkaniach [w:] M. Mendel (red.), Miasto jako wspólny pokój. Gdańskie modi co-vivendi, Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Naukowe, Instytut Kultury Miejskiej.

Ruskin J., 2011, Niewinne oko. Szkice o sztuce, tłum. J. Szczuka, Gdańsk: słowo/obraz terytoria.

Rybczyński W., 1996, Dom. Krótka historia idei, tłum. K. Husarska, Gdańsk: Marabut.

Rykwert J., 2013, Pokusa miejsca. Przeszłość i przyszłość miast, tłum. T. Bieroń, Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury.

Sennett R., 2009, Upadek człowieka publicznego, tłum. H. Jankowska, Warszawa: Wydawnictwo Literackie MUZA SA.

Stankiewicz K., Zbierzchowska A., Bykowska S., 2015, Wileńska rodzina w społeczności Gdańska. Modi co-vivendi powojennego miasta [w:] M. Mendel (red.), Miasto jako wspólny pokój. Gdańskie modi co-vivendi, Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Naukowe, Instytut Kultury Miejskiej.

Supińska-Polit E., 2004, Dom Arts&Crafts. Geneza i idea, Warszawa: Neriton.

Szacka B., 2006, Czas przeszły, pamięć, mit, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Szymański J., 1975, Książka o mieszkaniu, Warszawa: Instytut Wydawniczy CRZZ.

Will D.,1974, Jak mieszkać wygodniej, Warszawa: Wydawnictwo „Watra”.

Woroniecka G., 2007, Wstęp. Co znaczy mieszkać [w:] eadem (red.), Co znaczy mieszkać. Szkice antropologiczne, Warszawa: Trio.

Opublikowane
2018-12-18
Jak cytować
Michałowski, L. (2018). Architektura domu i pamięć. Miscellanea Anthropologica Et Sociologica, 19(4), 111-128. https://doi.org/10.26881/maes.2018.4.06