Fårö, wyspa Bergmana

  • Ewa Mrozek-Sadowska Niezależny badacz
Słowa kluczowe: Ingmar Bergman, Fårö, wyspa, film szwedzki

Abstrakt

This paper is an attempt to investigate the relationship between Ingmar Bergman, the Swedish auteur and the island of Fårö in the Baltic, where he worked and lived for 40 years. Bergman said: “If one wished to be solemn, it could be said that I had found my landscape, my real home; if one wished to be funny, one could talk about love at first sight.” He discovered the island when looking for a location to shoot Through a Glass Darkly. Including Through a Glass Darkly, Bergman was to shoot six films and one television series on Fårö. He also made two documentary films about the island and its inhabitants: Fårö Document 1969 and Fårö Document 1979.

Bibliografia

Aubron, H. (2007). Voyage à Fårö. Les possibilités d’une île. Cahiers du cinéma Hors série Bergman/Antonioni 14–15.

Bergman, I. (1972). Arbetsboken nr 27 (april). Niepublikowane notatki.

Bergman, I. (1977). Scenariusze. Tłum. A. Asłanowicz et al. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.

Bergman, I. (1991). Laterna magica. Tłum. Z. Łanowski. Warszawa: Czytelnik.

Bergman, I. (1993). Obrazy. Tłum. T. Szczepański. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.

Bergström, L. (1991). Den gamle och havet. En försonad Ingmar Bergman. Månadsjournalen 11: 33–45.

Bjørnstad, K. (2007). Liv Ullmann. Linie życia. Tłum. M. Skoczko. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria.

Blomberg, K. (2014a). Fårösorken som blev Ingmar Bergmans fotograf. W: Fårö och Ingmar Bergman. Ett möte. Fårö: Fårö Hembygdsförenings Förlag, s. 179–187.

Blomberg, K. (2014b). Fåröbarnens drömresa. W: Fårö och Ingmar Bergman. Ett möte. Fårö: Fårö Hembygdsförenings Förlag, s. 215–217.

Brogren, G. (2014a). Inspelningsplatser på Fårö. W: Fårö och Ingmar Bergman. Ett möte. Fårö: Fårö Hembygdsförenings Förlag, s. 57–120.

Brogren, G. (2014b). Invigning av kamerarälsen vid Hammars. W: Fårö och Ingmar Bergman. Ett möte. Fårö: Fårö Hembygdsförenings Förlag, s. 133–143.

Brogren, G. (2014c). Valter vid Dämba – filmstjärna hos Bergman. W: Fårö och Ingmar Bergman. Ett möte. Fårö: Fårö Hembygdsförenings Förlag, s. 197–199.

Copper, P. (2004). Silurian (late Llandovery-Ludlow) Atrypid Brachiopods from Gotland, Sweden, and the Welsh Borderlands, Great Britain. Ottawa: NRC Research Press.

Deutsche Kinemathek. (2011). Ingmar Bergman: Essays, Daten, Dokumente. Berlin: Bertz + Fischer Verlag.

Donskis, L. (2011). Modernity in Crisis. A Dialogue on the Culture of Belonging. New York: Palgrave Macmillan.

Edlund, E. (2014). Arkitekten och regissören. W: Fårö och Ingmar Bergman. Ett möte. Fårö: Fårö Hembygdsförenings Förlag, s. 151–162.

Edström, M. (1970). Bergmans film om Fårö. Dagens Nyheter, 2 stycznia 1970.

Edström, M. (1979). Fårödokument 1979. Dagens Nyheter, 26 grudnia 1979.

Eisenstein, S. (1975). Nieobojętna przyroda. Tłum. M. Kumorek. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.

Erlström, M. (2009). Beskrivning till regional berggrundskarta över Gotlands län. Uppsala: Sveriges geologiska undersökning (SGU).

Fårö och Ingmar Bergman. Ett möte. (2014). Fårö: Fårö Hembygdsförenings Förlag.

Gado, F. (1986). The Passion of Ingmar Bergman. Durham: Duke University Press.

Garzia, A. (red.). (2001). Fårö – La Cinecittà di Ingmar Bergman. Un’isola svedese raccontata con foto, storie, interviste e film. Fårö, Ingmar Bergmans „Cinecittà”. Foton, intervjuer, historier och filmer om en svensk ö. Roma: Sandro Teti Editore.

Hedling, E. (2008a). The Welfare State Depicted: Post-Utopian Landscapes in Ingmar Bergman’s Films. W: M. Koskinen (red.). Ingmar Bergman Revisited: Performance, Cinema and the Arts. London–New York: Wallflower Press, s. 180–193.

Hedling, E. (2008b). Konsten att inte sopa problemen under mattan: Ingmar Bergmans „Scener ur ett äktenskap”. W: M. Cronqvist, L. Sturfelt i M. Wiklund (red.). 1973: En träff med tidsandan. Lund: Nordic Academic Press, s. 71–84.

Ingmarbergman. (2018). Scener ur ett äktenskap, http://www.ingmarbergman.se/verk/scenerur-ett-aktenskap (dostęp: 23.03.2018).

Lahr, J. (1999). The Demon-Lover. The New Yorker, 3 maja 1999. https://www.newyorker.com/magazine/1999/05/31/the-demon-lover (dostęp: 18.01.2018).

Lee, A. i J. Schamus. (2007). Mitt bästa Smultronställe. Anteckningar från Bergmanveckan 2006/The Ingmar Bergman Notebook, Filmkonst 105: 46–47.

Lindström, L. (2009). Tacka Norge för att Bergmans Fårö återskapas. Expressen, 22 grudnia 2009. https://www.expressen.se/nyheter/inloggad/tacka-norge-for-att-bergmans-faro-aterskapas/ (dostęp: 19.01.2018).

Mankell, H. (2011). Ein einsamer Mann in einem 54 Meter langen Haus. W: N. Warnecke ni K. Jaspers (red.). Ingmar Bergman: Von Lüge und Wahrheit. Berlin: Bertz + Fischer Verlag, s. 97–99.

Miłosz, C. (1997). Życie na wyspach. W: C. Miłosz. Życie na wyspach. Kraków: Znak, s. 82–93.

Nykvist, S. (2006). Kult światła. O filmach i ludziach. Rozmowy z Bengtem Forslundem. Tłum. J. Balbierz. Izabelin: Świat Literacki.

Pergament, D. (2007). The Enchanted Island That Bergman Called Home. New York Times, 7 października 2007. https://www.nytimes.com/2007/10/07/travel/07cultured.html (dostęp: 20.03.2018).

Rasmussen, S.E. (2015). Odczuwanie architektury. Tłum. B. Gadomska. Kraków: Karakter.

Rousseau, J.J. (1955). Emil, czyli o wychowaniu. Tłum. W. Husarski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Russek, R. (2011). Wirklich raffiniert. W: N. Warnecke i K. Jaspers (red.). Ingmar Bergman: Von Lüge und Wahrheit. Berlin: Bertz + Fischer Verlag, s. 87–89.

Sharr, A. (2006). Heidegger’s Hut. Cambridge: MIT Press.

Shell, M. (2014). Islandology: Geography. Rhetoric, Politics. Stanford: Stanford University Press.

Steene, B. (2005). Ingmar Bergman: A Reference Guide. Amsterdam: Amsterdam University Press.

Strindberg, A. (1895). Mieszkańcy Hemsoe. Tłum. F. Popławska. Warszawa: T. Paprocki i spółka.

Strindberg, A. (1914). Hemsöborna. Stockholm: Albert Bonniers Förlag.

Szczepański, T. (1999). Zwierciadło Bergmana. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria.

Timm, M. (2008). Lusten och dämonerna. Boken om Bergman. Stockholm: Norstedts.

Törnqvist, E. (1993). Filmdiktaren Ingmar Bergman. Malmö: Bokförlaget Arena.

Ullmann, L. (1988). Przemiany. Tłum. A. Kreczmar. Warszawa: Iskry.

Warnecke, N. i K. Jaspers (red.). (2011). Ingmar Bergman: Von Lüge und Wahrheit. Berlin: Bertz + Fischer Verlag.

Waśkiewicz, A. (2007). Emil, czyli życie obok społeczeństwa. Etyka 40: 62–76.

Weston, R. (2011). 100 idei, które zmieniły architekturę. Tłum. E. Tomczyk. Raszyn: TMC.

Filmografia

Bergman i wyspa Fårö (Bergman and Faro Island). (2003). [film dokumentalny]. Reżyseria: M. Nyreröd. Szwecja.

Dokument z Fårö 69 (Fårödokument 1969). (1969). [film dokumentalny]. Reżyseria: I. Bergman. Szwecja.

Dokument z Fårö 79 (Fårö-dokument 1979). (1979). [film dokumentalny]. Reżyseria: I. Bergman. Szwecja.

Fahrenheit 451. (Fahrenheit 451). (1966). [film fabularny]. Reżyseria: F. Truffaut, J.-L. Richard. Wielka Brytania.

Godzina wilka (Vargtimmen). (1968). [film fabularny]. Reżyseria: I. Bergman. Szwecja.

Hańba (Skammen). (1968). [film fabularny]. Reżyseria: I. Bergman. Szwecja.

Jak w zwierciadle (Såsom i en spegel). (1961). [film fabularny]. Reżyseria: I. Bergman. Szwecja.

Namiętność (En Passion). (1969). [film fabularny]. Reżyseria: I. Bergman. Szwecja.

Persona (Persona). (1966). [film fabularny]. Reżyseria: I. Bergman. Szwecja.

Pogarda (Le mépris). (1963). [film fabularny]. Reżyseria: J.-L. Godard. Francja, Włochy.

Sceny z życia małżeńskiego (Scener ur ett äktenskap). (1973). [film fabularny]. Reżyseria: I. Bergman. Szwecja.

Siódma pieczęć (Det Sjunde inseglet). (1957). [film fabularny]. Reżyseria: I. Bergman. Szwecja.

Tam, gdzie rosną poziomki (Smultronstället). (1957). [film fabularny]. Reżyseria: I. Bergman. Szwecja.

Wakacje z Moniką (Sommaren med Monika). (1952). [film fabularny]. Reżyseria: I. Bergman. Szwecja.

Wiarołomni (Trolösa). (2000). [film fabularny]. Reżyseria: L. Ullmann. Finlandia, Niemcy, Norwegia, Szwecja, Włochy.

Wieczór kuglarzy (Gycklarnas afton). (1953). [film fabularny]. Reżyseria: I. Bergman. Szwecja.

Więcej niż Bergman (Trespassing Bergman). (2013). [film dokumentalny]. Reżyseria: J. Magnusson, H. Pallas. Szwecja.

Wspaniałość Ambersonów (The Magnificent Ambersons). (1942). [film fabularny]. Reżyseria: R. Wise, F. Fleck, O. Welles. USA.

Z życia marionetek (Aus dem Leben der Marionetten). (1980). [film fabularny]. Reżyseria: I. Bergman. Szwecja.

Opublikowane
2018-12-28
Jak cytować
Mrozek-Sadowska, E. (2018). Fårö, wyspa Bergmana. Studia Scandinavica, (2 (22), 26-45. https://doi.org/10.26881/ss.2018.22.02
Dział
W kręgu Bergmana