Analysis of the Institution of Excluding the Possibility of Conditional Early Release Based on Standards Resulting from Case Law of the ECHR

Authors

DOI:

https://doi.org/10.26881/gsp.2025.1.16

Keywords:

life imprisonment, conditional early release, right to hope, European Convention on Human Rights, European Court of Human Rights

Abstract

The authors analyze one of the most controversial legislative effects of the amendment to the Penal Code of 7 July 2022, in the form of the possibility of excluding conditional early release when imposing a life sentence. The point of reference is the case law of the European Court of Human Rights, especially the standard of the right to hope developed in its case law. The mere imposition of a life sentence on an adult perpetrator is not prohibited as such or considered inconsistent with Art. 3 of the European Convention on Human Rights. A problem from the point of view of compliance with this article arises when a sentence of absolute life imprisonment without the right to early conditional release (irreducible life sentence) is imposed. The essence of the right to hope is not the obligation to release people sentenced to imprisonment earlier, but the need to provide such persons with an early release mechanism so that they know from the very beginning of serving their sentence what they must do to be able to apply for such release. The amended provisions of Art. 77 § 3 and 4 of the Penal Code, which provide for the possibility for a court to prohibit the application of conditional early release when imposing a sentence of life imprisonment, are contrary to the requirements of the right to hope. Therefore, it is necessary urgently to amend these provisions, otherwise Poland will lose cases that may be brought by persons sentenced to life imprisonment that is not subject to reduction.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Andrejew I., Zarys prawa karnego państw socjalistycznych, Warszawa 1975.

Bafia J., System kar zasadniczych w k.k. z 1969 roku, „Państwo i Prawo” 1969, z. 2.

Barczak-Oplustil A., Małecki M., Tarapata S., Iwański M., Ekspertyza. Populistyczna nowelizacja prawa karnego. Ustawa z dnia 7.07.2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (druk senacki nr 762), Kraków, 19.07.2022, https://kipk.pl/wp-content/uploads/ 2022/07/nowelizacja2022.pdf.

Brownlee K., Punishment and Precious Emotions: A Hope Standard for Punishment, „Oxford Journal of Legal Studies” 2021, vol. 41, no. 3.

Dawidziuk E., Kosyło A., Niełaczna M., Dożywotnie więzienie na wokandzie trybunału strasburskiego, Warszawa 2020.

Hermeliński W., Nita-Światłowska B., Kara dożywotniego pozbawienia wolności bez dostępu do warunkowego przedterminowego zwolnienia – refleksje w kontekście gwarancji wynikających z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, „Palestra” 2018, nr 10.

Hołda Z., Kara dożywotniego pozbawienia wolności (w świetle standardów ochrony praw człowieka) [w:] Standardy praw człowieka a polskie prawo karne, red.J. Skupiński, J. Jakubowska-Hara, Warszawa 1995.

Janiszewska-Talago E., Wykonywanie kar długoterminowego pozbawienia wolności, Warszawa 1980.

Jaworska-Wieloch A., Reforma prawa karnego w latach 2015–2019. Warunkowe zwolnienie – czy proponowane zmiany są racjonalne? [w:] Reforma prawa karnego w latach 2015–2019, red. P. Góralski, A. Muszyńska, Warszawa 2020.

Lachowski J., Warunkowe zwolnienie z kary dożywotniego pozbawienia wolności – wybrane zagadnienia [w:] Długoterminowe kary pozbawienia wolności w teorii i praktyce, red. W. Zalewski, Gdańsk 2015.

Kisic N., King S., Toward a More Lenient Law: Trends in Sentencing from the European Court of Human Rights, „Human Rights Brief” 2014, vol. 21, no. 2.

Klimczak M., Niełaczna J., Extreme criminal penalties – death penalty and life imprisonment in the Polish penal and penitentiary system, „Archiwum Kryminologii” 2020, vol. 42, no. 1.

Korecki J., Kara 25 lat pozbawienia wolności w Polsce, Warszawa 1988.

Korecki J., Postanowienia sądów penitencjarnych w sprawach o warunkowe zwolnienie sprawców zabójstw odbywających karę 25 lat pozbawienia wolności [w:] Kary długoterminowe: polityka karna. Wykonywanie. Warunkowe zwolnienia, red. T. Gardocka, Warszawa 2006.

Matłacz A., NIK po kontroli w więzieniach: cele nie są przeludnione, ale brakuje funkcjonariuszy, Prawo.pl, 9.10.2020, https://www.prawo.pl/prawnicy-sady/kontrola-nik-w-wiezieniach-raport-2020,503686.html.

Melezini M., Wybrane problemy nowego podejścia do filozofii karania w świetle ustawy z 13 czerwca 2019 r., „Ius Novum” 2020, nr 2.

Niełaczna M., Warunkowe przedterminowe zwolnienie skazanych na kary skrajnie długie. Prawo do „drugiej szansy” [w:] Długoterminowe kary pozbawienia wolności w teorii i praktyce, red. W. Zalewski, Gdańsk 2015.

Płatek M., Opinia prawna na temat Projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (druk 2154), https://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/opinieBAS.xsp?nr=2154. Reade K., Life imprisonment: A practice in desperate need of reform, 2018, https://www.penalreform.org/blog/life-imprisonment-a-practice-in-desperate-need-of-reform.

Rotman E., Do Criminal Offenders Have a Constitutional Right to Rehabilitation?, „Journal of Criminal Law and Criminology” 1986, vol. 77, no. 4.

Śliwowski J., Czasowe ramy kary pozbawiania wolności w projekcie k.k. PRL na tle przepisów socjalistycznego prawa karnego, „Państwo i Prawo” 1957, z. 1.

Tyburcy T., Geneza i motywy wprowadzenia do Kodeksu karnego możliwości wymierzenia kary nieredukowalnego dożywotniego pozbawiania wolności, „Biuletyn Kryminologiczny” 2023, nr 30.

van Zyl Smit D., Appleton C., Life Imprisonment: A Global Human Rights Analysis, Harvard 2019.

Warylewski J., Długoterminowe kary pozbawienia wolności – przyczynek do analizy statystycznej, jurydycznej i kryminologicznej [w:] Długoterminowe kary pozbawienia wolności w teorii i praktyce, red. W. Zalewski, Gdańsk 2015.

Wąsik J., Kara dożywotniego więzienia w Polsce, Warszawa 1963.

Wąsik J., Zmierzch kary dożywotniego więzienia, „Nowe Prawo” 1962, nr 5.

Wiak K., Gądzik Z., Zmiany w zakresie warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia kary w nowelizacji Kodeksu karnego z 7 lipca 2022 r., „Probacja” 2023, nr 1.

Wilk L., Kara dożywotniego pozbawienia wolności a instytucje warunkowego zwolnienia i prawa łaski, „Prokuratura i Prawo” 2008, nr 10.

Wojciechowska J., W sprawie zniesienia kary śmierci w Polsce [w:] Standardy praw człowieka a polskie prawo karne, red. J. Skupiński, J. Jakubowska-Hara, Warszawa 1995.

Wolter W., Z problematyki wymiaru kary (średni wymiar kary), „Państwo i Prawo” 1958, z. 7.

Wolter W., Zarys systemu prawa karnego. Część ogólna. Tom II, Kraków 1934.

Zawłocki R., Przeciw karze dożywotniego pozbawiania wolności w polskim prawie karnym, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Społeczny” 1996, nr 2.

Published

2025-03-15

How to Cite

Wiśniewski, A., & Zalewski, W. (2025). Analysis of the Institution of Excluding the Possibility of Conditional Early Release Based on Standards Resulting from Case Law of the ECHR. Gdańsk Legal Studies, (1(66)/2025), 214–231. https://doi.org/10.26881/gsp.2025.1.16