Od ewolucjonizmu do dziejów objawienia. Wprowadzenie do filozofii religii Nathana Söderbloma

Abstrakt

Autor stara się zrekonstruować drogę prowadzącą od dziewiętnastowiecznego ewolucjonizmu religioznawczego do koncepcji przemian religii Nathana Söderbloma. Przedstawia wysunięte przez Cornelisa P. Tielego zastrzeżenia wobec jednoliniowej teorii rozwoju religii (formułowanej w różnych wariantach przez Lewisa H. Morgana, Edwarda B. Tylora i Jamesa G. Frazera) oraz wskazane przez niego fakty podważające jej założenia. Następnie omawia dokonane przez Söderbloma rozróżnienie świadomości nieskończoności i dążenia do ideału. Pozwala ono wyjaśnić wielość dróg religijności – zwłaszcza mistycyzmu i religii prorockiej – a także rolę objawienia dokonującego się w osobie i dziejach. W ujęciu szwedzkiego badacza przemiany religii nie są automatycznym następstwem rozwoju kultury. Szczególnie religia prorocka wymaga uwzględnienia spotkania ludzkiej zdolności przyjęcia objawienia z działaniem udzielającego się Boga.