Uniwersyteckie Czasopisma NaukoweZainteresowania astronomiczne dzieci ukryte w pytaniach do astronauty
DOI:
https://doi.org/10.26881/pwe.2025.61.09Słowa kluczowe:
astronauta, Sławosz Uznański-Wiśniewski, pytania, uczniowie z klas I–III, edukacja astronomicznaAbstrakt
This article focuses on presenting children’s questions addressed to astronaut Sławosz Uznański‑Wiśniewski, who was on the International Space Station in June 2025. The children formulated their questions for the astronaut during specially organized activities. The research analyzed these children’s questions in terms of their scope and content. Drawing on Stefan Szuman’s (1939) insight that children’s questions indicate their astronomical interests, and Lev Vygotsky’s (1971) theory that they represent an area of current development, the study determined the appropriate range of astronomy content for early education students.
Downloads
Bibliografia
Bazela N., Graczak P., Slawecki P. (2021), Miroslaw Hermaszewski – object of pride, object of controversy. The ambiguous history of first Polish cosmonaut under the wings of the Soviet Union. American Institute of Aeronautics and Astronautics Conference Proceedings. Aerospace Research Central. https://doi.org/10.2514/6.2021-2019.
Bonar J., Buła A. (2019), Edukacyjna wartość dziecięcych pytań. Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Burgess C., Vis B. (2016), Interkosmos. The Eastern Block’s Early Space Program. Springer. https://doi.org/ 10.1007/978-3-319-24163-0.
Bury B. (2003), Koncepcje popularyzacji nauki. W: T. Aleksander (red.), Środowiska wychowawcze i edukacja dorosłych w dobie przemian. Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Dewey J. (1988), Jak myślimy. [Tłum. Z. Bastgenówna]. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Ignis (online), Eksperymenty. Misja Ignis, Polska Agencja Kosmiczna. https://plinspace.pl/eksperymenty, 1.07.2025.
Jelinek J.A. (2019), Children’s Astronomy. Shape of the Earth, Location of People on Earth and The Day/Night Cycle According To Polish Children Between 5 and 8 Years of Age. „Review of Science, Mathematics and ICT Education”, 13(2). https://doi.org/10.26220/rev.3345.
Jelinek J.A. (2022), Drogi i bezdroża kształtowania wiedzy astronomicznej u dzieci od czasów Jana Amosa Komeńskiego do czasów dzisiejszych. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe Semper.
Jelinek J.A. (2023), Rozwój pojęcia kształtu Ziemi u polskich uczniów w wieku od 10 do 15 lat. „Forum Pedagogiczne”, 13(2).
Jelinek J.A. (2024), Pojęcie kształtu Ziemi jako klucz do kształtowania wyższych pojęć astronomicznych. Wyniki badań wdrożeniowych. „Acta Universitatis Nicolai Copernici Pedagogika”, 464(1).
Kędzierski R. (2025), Ile kosztuje lot Polaka w kosmos? Agencja unika odpowiedzi wprost. https://www.money.pl/gospodarka/ile-kosztuje-lot-polaka-w-kosmos-agencja-unika-odpowiedzi-wprost-7171624580160384a.html, 7.07.2025.
Klukowski K., Skibniewski F. (2013), A Historical Look At The Biomedical Tests Conducted By Cosmonauts During The Orbital Flight Soyuz 30 / Salyut 6. „The Polish Journal of Aviation Medicine and Psychology”, 19(3).
Lewalska M. (1998), Jak zachęcać uczniów do samodzielnego formułowania pytań. „Życie Szkoły”, 3.
MOA (online), Zapytaj Astronoma. Młodzieżowe Obserwatorium Astronomiczne w Niepołomicach. https://moa.edu.pl/zapytaj-astronoma/, 1.07.2025.
Pobojewska A. (2014), Waga pytań w procesie edukacji. W: P. Mroczkiewicz, W. Kamińskia (red.), Jak uczyć, by nauczyć filozofii? Refleksje akademików i praktyków. Warszawa, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
POLSA (online), Konkurs Zapytaj Astronautę. Polska Agencja Kosmiczna. https://polsa.gov.pl/konkurs-zapytaj-astronaute/, 3.07.2025.
Sternberg R., Spear-Swerling L. (2003), Jak nauczyć dzieci myślenia. Gdańsk, GWP.
Szulc P. (2012), Mirosław Hermaszewski-kosmiczna ikona propagandy sukcesu. „Dzieje Najnowsze”, 44(4).
Szuman S. (1939), Rozwój pytań dziecka. Badania nad rozwojem umysłowości dziecka na tle jego pytań. Warszawa–Wilno–Lublin, Nasza Księgarnia.
Top Fives (2008), Top 5 space experiments. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=IvdohUPWg-0, 1.07.2025.
TVP Kraków (2025), https://krakow.tvp.pl/87643197/nowy-sacz-uczniowie-wygrali-konkurs-i-polacza-sie-z-astronauta, 1.07.2025.
Vosniadou S., Skopeliti I., Ikospentaki K. (2004), Modes of knowing and ways of reasoning in elementary astronomy. „Cognitive Development”, 19(2).
Wygotski L.S. (1971), Wybrane prace psychologiczne. Dokonali wyboru i przetłum. E. Flesznerowa, J. Fleszner. Warszawa, PWN.
Akt prawny
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (tekst jedn.: Dz. U. poz. 356 ze zm.).
