Bezrefleksyjna codzienność refleksyjnych uczniów, czyli polska edukacja wczesnoszkolna z podręcznikiem w tle

  • Aleksandra Szyller Uniwersytet Warszawski
Słowa kluczowe: podręcznik, edukacja wczesnoszkolna, badania partycypacyjne, codzienność, bezrefleksyjność, odtwórczość

Abstrakt

This article presents my own research results. The research consists of the third-graders’ opinions about the textbook role and usefulness in the teaching process and the analysis of children’s experiences connected to the educational packets in the school practice. The qualitative data had been gathered trough focus interviews and enriched with the analysis of students’ works. As the research shows, the children’s negative perception of everyday school life seems to origin in the teachers’ admiration to go through the textbooks page by page and students’ subjection to the textbooks packets. Everyday work with the textbook forces children to make often anti-developmental tasks and to resign from divergent and creative thinking in favor of acting according to the designated algorithm. The modern school with the textbook on the pedestal is changing into a space with growing restrictions. The creation of independent subjects is giving place to the formation of other-directed individuals, lacking of the ability to think reflective, which is an important change catalyst.

Bibliografia

Bulla B. (2009), Preferowane przez uczniów sposoby radzenia sobie z lękiem. „Forum Nauczycieli”, 1(32).

Clark A. (2005), Talking and listening to children. W: W. Dudek (red.), Children’s spaces. Oxford, Architectural Press.

Czerepaniak-Walczak M. (2010), Emancypacja w codzienności i przez codzienność. Egzemplifikacje edukacyjne. W: M. Czerepaniak-Walczak, M. Dudzikowa (red.), Wychowanie. Pojęcia. Procesy. Konteksty. T. 5, Codzienność w szkole. Szkoła w codzienności. Gdańsk, GWP.

Chomczyńska-Rubacha M. (2011), Wstęp. W: M. Chomczyńska-Rubacha (red.), Podręczniki i poradniki. Konteksty, dyskursy, perspektywy. Kraków, Oficyna Wydawnicza IMPULS.

Drost M. (2000), Konkurencyjność podręczników w kształceniu wczesnoszkolnym. W: W. Puślecki (red.), Kształcenie wczesnoszkolne na przełomie tysiącleci. Warszawa, PAN Komitet Nauk Pedagogicznych, Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna „ADAM”.

Dzięgielewska M. (1996), Kultura dnia codziennego a oświata dorosłych. „Edukacja Dorosłych”, 4.

Dzięgielewska M. (2002), Teoria życia codziennego – poszukiwanie znaczeń. W: A. RadziewiczWinnicki (red.), Edukacja a życie codzienne. T. 1, Katowice, Wydawnictwo UŚ.

Ferenz K. (2003), Szkoła w świecie codzienności dziecka. „Rocznik Lubuski”, t. 29, cz. 2. Dziecko w codzienności szkolnej pod red. K. Ferenz.

Filipiak E. (2011), Z Wygotskim i Brunerem w tle. Słownik pojęć kluczowych. Bydgoszcz, Wydawnictwo UKW.

Fish D., Teinn S. (1997), Quality Clinical Supervision in the Health Professions: Principled Approaches to Practice. Oxford, Butterworth Heinemann.

Gara J., Świat życia codziennego jako źródło wiedzy pedagogicznej. http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/ element/bwmeta1.element.desklight-f2bbd5f7-dd24-4aae-bb31-92d3d995e2c0/c/Jaroslaw_Gara_Swiat_zycia_codziennego_jako_zrodlo_wiedzy_pedagogicznej.pdf (25.10.2016).

Golka M. (2009), Czy jeszcze istnieje nie-codzienność? W: M. Bogunia-Borowska (red.), Barwy codzienności. Analiza socjologiczna. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Hardman C. (1973), Can there be an anthropology of children? “Journal of the Anthropological Society of Oxford”, 4 (1).

Jurek A. (2012), Metody nauki czytania i pisania z perspektywy trudności uczniów. Gdańsk, Wydawnictwo Harmonia.

Kopińska V. (2017), Edukacja obywatelska w szkole. Krytyczna analiza dyskursu podręczników szkolnych. Toruń, Wydawnictwo Naukowe UMK.

Krajewski M. (2009), Dzisiaj jak wczoraj, jutro jak dziś. Codzienność, przedmioty i reżimy podtrzymujące. W: M. Bogunia-Borowska (red), Barwy codzienności. Analiza socjologiczna. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe Scholar

Łukasik J.M. (2013), Doświadczanie życia codziennego. Narracje nauczycielek na przełomie życia. Kraków, Oficyna Wydawnicza IMPULS.

Perkowska-Klejman A. (2013), Modele refleksyjnego uczenia się. „Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja”, 1 (161).

Rypel A. (2012), Ideologiczny wymiar dyskursu edukacyjnego na przykładzie podręczników języka polskiego z lat 1918–2010. Bydgoszcz, Wydawnictwo UKW.

Sztompka P. (2008), Życie codzienne – temat najnowszej socjologii. W: P. Sztompka, M. Bogunia-Borowska (red.), Socjologia codzienności. Kraków, Wydawnictwo ZNAK.

Taraszkiewicz M. (1996), Jak uczyć lepiej? Czyli refleksyjny praktyk w działaniu. Warszawa, CODN.

Tickle L. (1994), The Induction of New Teachers: Reflective Professional Practice. Castell.

Waldenfens B. (1993), Pogardzona Doxa. Husserl i trwający kryzys zachodniego rozumu. W: Z. Krasnodębski, K. Nellsen (red.), Świat przeżywany. Warszawa, PIW.

Watson D. (2002), Home from home: the Pub and everyday life. W: T. Bennett, D. Watson (ends.), Understanding Everyday Life. Oxford, Blackwell.

Wiśniewska-Kin M. (2013), Dominacja a wyzwolenie. Wczesnoszkolny dyskurs podręcznikowy i dziecięcy. Łódź, Wydawnictwo UŁ.

Wysocka E., Tomiczek K. (2014), Szkoła jako środowisko życia i codzienność ucznia – analiza teoretyczna i empiryczne egzemplifikacje percepcji i sposobu wartościowania szkoły przez uczniów. „Przegląd Pedagogiczny”, 1 (20).

Zalewska E. (2008), Obraz świata w podręcznikach do klas I–III a twórcze postawy uczniów. W: E. Szatan E., D. Bronk (red.), Gdyby Einstein współcześnie chodził do szkoły. Dziecko i twórczość w pedagogice wczesnoszkolnej. Gdańsk, Wydawnictwo UG.

Zbróg Z. (2005) Wybrane założenia Podstawy programowej a praktyka szkolna. W: Z. Ratajka (red.), Uczeń we współczesnej szkole. Problemy reformy edukacji wczesnoszkolnej. Kielce, Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej.

Zimny Z. (red.) (1995), Pomiar dydaktyczny jako instrument doskonalenia procesu kształcenia (na przykładzie nauczania początkowego matematyki). Częstochowa, Wydawnictwo WSP.

Zwiernik J. (2012), Podejście mozaikowe w badaniu doświadczania przez dzieci życia codziennego w instytucjach wczesnej opieki i edukacji. „Przegląd Badań Edukacyjnych”, 2 (15).

Opublikowane
2018-05-25
Jak cytować
Szyller, A. (2018). Bezrefleksyjna codzienność refleksyjnych uczniów, czyli polska edukacja wczesnoszkolna z podręcznikiem w tle. Problemy Wczesnej Edukacji, 40(1), 50-60. https://doi.org/10.26881/pwe.2018.40.05