Socjalizacja poznawcza jako (d)efekt kształcenia szkolnego (na tle rozważań nad kulturowym kontekstem konstruowania struktur poznawczych człowieka)

  • Astrid Męczkowska-Christiansen Akademia Marynarki Wojennej w Gdyni
Słowa kluczowe: socjalizacja poznawcza, rozwój struktur poznawczych, edukacja, kultura, narzędzia poznawcze

Abstrakt

Issues taken in the presented article refer to the relationship bet ween culture, the development of human cognitive structures, and school education. Starting from the theses presented within the discourse of contemporary cultural psychology I analyse the role of culture in the development of human cognitive abilities, where further references to the concept of cognitive socialization are made. Finally I make an attempt to point out the principles of effective cognitive socialization in the area of formal education which provides the basis for a sketchy evaluation of the impact of contemporary education on the effects of the cognitive socialization process.

Bibliografia

Olson D. (1994), The world on paper. The conceptual and cognitive implications of writing and reading. New York, Cambridge University Press.

Saxe G.B. (1994), Studying cognitive development in sociocultural contexts: The development of practice-based approaches. “Mind, Culture & Activity”, 1 (1).

Sędek G. (1995), Bezradność intelektualna w szkole. Warszawa, IP PAN.

Shore B. (1996), Culture in mind: Cognition, culture and the problem of meaning. Oxford, Oxford University Press.

Stemplewska-Żakowicz K. (1996), Osobiste doświadczenie a przekaz społeczny. O dwóch czynnikach rozwoju poznawczego. Wrocław, FNP.

Tomasello M. (2002), Kulturowe źródła ludzkiego poznawania. Warszawa, PIW.

Trzebiński J. (red.) (2002), Narracja jako sposób rozumienia świata. Gdańsk, GWP.

United Nations Educational, Scientifi c and Cultural Organization (2005). Towards knowledge societies. UNESCO World Report. Conde-Sur-Noireaue, Imprimerie Corlet.

Vygotsky L.S. (1978), Mind in Society: The development of higher psychological processes. Cambridge, MA, Harvard University Press.

Whorf B.L. (2003), Język, myśl i rzeczywistość. Warszawa, KR.

Wittgenstein L. (2004), Tractatus logico-philosophicus. Warszawa, PWN.

Ziółkowski M. (1989), Społeczne uwarunkowania wiedzy indywidualnej. Socjalizacja poznawcza i role poznawcze. W: H. Muszyński (red.), Socjalizacja – osobowość – wychowanie. Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM.

Nunes Y., Schliemann, A.D., Carraher, D.W. (1993), Street mathematics and school mathematics. Cambridge, Cambridge University Press.

Brown J.S., Collins A., Duguid, P. (1989), Situated cognition and the culture of learning. “Educational Researcher”, 1 (18).

Bruner J.S. (2006), Kultura edukacji. Kraków, Universitas.

Buliński T. (2002), Człowiek do zrobienia. Jak kultura tworzy człowieka. Studium antropologiczne. Poznań, Wydawnictwo Poznańskie.

Burgess E.W. (1916), The Function of Socialization in Social Evolution. Chicago, University of Chicago.

Cole M (2005), Cross-Cultural and Historical Perspectives on the Developmental Consequences of Education. “Human Development”, 48.

Cole M., Scribner S. (1973), Cognitive consequences of formal and informal education. “Science”, 182.

Cole M., Scribner S. (1974), Culture and thought: A psychological introduction. New York, Wiley.

Cole M., Scribner S. (1975), Theorizing about Socialization of Cognition. “Ethos”, 2 (3).

Collins A., Brown J.S., Newman, S.E. (1987), Cognitive apprenticeship: Teaching the craft of reading,

writing and mathematics (Technical Report No. 403). Cambridge, MA, Centre for the Study of Reading, University of Illinois.

Collins A., Brown J.S., Newman, S.E. (1989), Cognitive apprenticeship: Teaching the crafts of reading, writing, and mathematics. In: L.B. Resnick (ed.), Knowing, learning, and instruction:

Essays in honor of Robert Glaser. Hillsdale, NY, Lawrence Erlbaum Associates.

Daniels H. (2007), Pedagogy. In: H. Daniels, M. Cole, J.V. Wertsch (eds.), The Cambridge Companion to Vygotsky. Cambridge, Cambridge University Press.

Freire P. (2007), Pedagogy of the Oppressed. New York, Continuum.

Holland D., Quinn N. (red.) (1987), Cultural models in language and thought. Cambridge, Cambridge University Press.

Klus-Stańska D. (2000), Konstruowanie wiedzy w szkole. Olsztyn, UWM.

Klus-Stańska D. (2008), Mitologia transmisji wiedzy, czyli o konieczności szukania alternatyw dla szkoły, która amputuje rozum. „Problemy Wczesnej Edukacji”, 2 (8).

Klus-Stańska D., Nowicka M. (2005), Sensy i bezsensy edukacji wczesnoszkolnej. Warszawa, WSiP.

Kohlberg L., Mayer R. (1993), Rozwój jako cel wychowania. W: Z. Kwieciński, L. Witkowski (red.),

Spory o edukację. Dylematy i kontrowersje we współczesnych pedagogiach. Warszawa, IBE.

Korporowicz L. (1983), Kompetencja kulturowa jako problem badawczy. „Kultura i Społeczeństwo”,

Mead M. (2000), Kultura i tożsamość. Studium dystansu międzypokoleniowego. Warszawa, PIW.

Męczkowska A. (2002), Od świadomości nauczyciela do konstrukcji świata społecznego. Nauczycielskie koncepcje wymagań dydaktycznych a problem rekonstrukcyjnej kompetencji ucznia. Kraków, Ofi cyna Wydawnicza Impuls.

Męczkowska-Christiansen A. (2014), „Epistemologia” społeczeństwa wiedzy w kontekście rozważań nad problematyką edukacji. W: M. Piasecka, A. Irasiak (red.), Podstawy edukacji. Trendy cywilizacyjne. Kraków, Ofi cyna Wydawnicza Impuls.

Narkiewicz-Niedbalec E. (2006), Socjalizacja poznawcza uczącej się młodzieży. Studium z zakresu socjologii wiedzy i edukacji. Zielona Góra, Uniwersytet Zielonogórski.

Nisbett R.E., Choi I. (2001), Culture and Systems of Thought: Holistic Versus Analytic Cognition. “Psychological Review”, 2 (108).

Opublikowane
2015-03-31
Jak cytować
Męczkowska-Christiansen, A. (2015). Socjalizacja poznawcza jako (d)efekt kształcenia szkolnego (na tle rozważań nad kulturowym kontekstem konstruowania struktur poznawczych człowieka). Problemy Wczesnej Edukacji, 28(1), 21-32. https://doi.org/10.5604/01.3001.0008.5667